ಇದಂ ಉತ್ತರಾತ್ ಸ್ವಃ । ತಸ್ಯ ಶ್ರೋತ್ರꣳ ಸೌವಮ್ । ಶರಚ್ ಛ್ರೌತ್ರೀ । ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶಾರದೀ । ಅನುಷ್ಟುಭ ಽ ಐಡಮ್ । ಐಡಾನ್ ಮನ್ಥೀ । ಮನ್ಥಿನ ಽ ಏಕವಿꣳಶಃ ಽ । ಏಕವಿꣳಶಾದ್ ವೈರಾಜಮ್ । ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಽ ಋಷಿಃ । ಪ್ರಜಾಪತಿಗೃಹೀತಯಾ ತ್ವಯಾ ಶ್ರೋತ್ರಂ ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಪ್ರಜಾಭ್ಯಃ
ಇದು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಸ್ವರ್ಗ. ಇದರ ಕಿವಿ ಸೌವಮನು ಎಂಬ ಪಾಠ. ಶರದೃತುವು ಇದರ ಕಿವಿಗೆ ಸಮಾನ. ಶರದೃತುವಿನ ಛಂದಸ್ಸು ಅನುಷ್ಟುಪ್. ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಎಂದರೆ ಐಡಂ. ಐಡಂ ಎಂದರೆ ಮಂಥನ. ಮಂಥನವು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದರಷ್ಟು. ಆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದರಿಂದ ವೈರಾಜ ಎಂಬುದು ಬರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಋಷಿ. ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ನಿನ್ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಿವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಧ್ರುವಕ್ಷಿತಿರ್ ಧ್ರುವಯೋನಿರ್ ಧ್ರುವಾಸಿ ಧ್ರುವಂ ಯೋನಿಮ್ ಆ ಸೀದ ಸಾಧುಯಾ । ಉಖ್ಯಸ್ಯ ಕೇತುಂ ಪ್ರಥಮಂ ಜುಷಾಣಾ । ಅಶ್ವಿನಾಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮ್ ಇಹ ತ್ವಾ
ನೀನು ಸ್ಥಿರವಾದ ಭೂಮಿ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಗರ್ಭಸ್ಥಾನ. ನೀನು ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವವಳು, ಶುಭದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಳುತು. ಜೋಡಿಸಲಾದವನ ಮೊದಲ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಅಶ್ವಿನರು, ಯಜಮಾನರು, ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ.
ಕುಲಾಯಿನೀ ಘೃತವತೀ ಪುರಂಧಿಃ ಸ್ಯೋನೇ ಸೀದ ಸದನೇ ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ । ಅಭಿ ತ್ವಾ ರುದ್ರಾ ವಸವೋ ಗೃಣನ್ತ್ವ್ ಇಮಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಪೀಪಿಹಿ ಸೌಭಗಾಯ । ಅಶ್ವಿನಾಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮ್ ಇಹ ತ್ವಾ
ಕುಟಿರ ನಿರ್ಮಿಸುವವಳೇ, ತುಪ್ಪದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಳೇ, ದಾನಶೀಲಳೇ, ಭೂಮಿಯ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕುಳುತು. ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ವಸುಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಲಿ; ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಸೌಭಾಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸು. ಅಶ್ವಿನರು, ಯಜಮಾನರು, ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ.
ಸ್ವೈರ್ ದಕ್ಷೈರ್ ದಕ್ಷಪಿತೇಹ ಸೀದ ದೇವಾನಾꣳ ಸುಮ್ನೇ ಬೃಹತೇ ರಣಾಯ । ಪಿತೇವೈಧಿ ಸೂನವ ಽ ಆ ಸುಶೇವಾ ಸ್ವಾವೇಶಾ ತನ್ವಾ ಸಂ ವಿಶಸ್ವ । ಅಶ್ವಿನಾಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮ್ ಇಹ ತ್ವಾ
ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕೌಶಲ್ಯದ ತಂದೆಯೇ, ದೇವತೆಗಳ ಮಹಾ ಅನುಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕುಳುತು. ತಂದೆಯು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ದಯಾಳುವಾಗಿರುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆ, ದಯೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೆ ಬಾ. ಅಶ್ವಿನರು, ಯಜಮಾನರು, ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ.
ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಪುರೀಷಮ್ ಅಸ್ಯ್ ಅಪ್ಸೋ ನಾಮ ತಾಂ ತ್ವಾ ವಿಶ್ವೇ ಽ ಅಭಿ ಗೃಣನ್ತು ದೇವಾಃ । ಸ್ತೋಮಪೃಷ್ಠಾ ಘೃತವತೀಹ ಸೀದ ಪ್ರಜಾವದ್ ಅಸ್ಮೇ ದ್ರವಿಣಾ ಯಜಸ್ವ । ಅಶ್ವಿನಾಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮ್ ಇಹ ತ್ವಾ
ನೀನು ಭೂಮಿಯ ತೇವ, ನಿನ್ನ ಹೆಸರೇ ನೀರು. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಲಿ. ಸ್ತುತಿಪಾತ್ರಳಾದ ತುಪ್ಪದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಳೇ, ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ನಮಗೆ ಸಂತಾನಸಮೃದ್ಧಿಯೊಡನೆ ಧನವನ್ನು ಕೊಡು. ಅಶ್ವಿನರು, ಯಜಮಾನರು, ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ.
ಅದಿತ್ಯಾಸ್ ತ್ವಾ ಪೃಷ್ಠೇ ಸಾದಯಾಮ್ಯ್ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಸ್ಯ ಧರ್ತ್ರೀಂ ವಿಷ್ಟಮ್ಭನೀಂ ದಿಶಾಮಧಿಪತ್ನೀಂ ಭುವನಾನಾಮೂರ್ಮಿರ್ ದ್ರಪ್ಸೋ ಽ ಅಪಾಮ್ ಅಸಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ತ ಽ ಋಷಿಃ । ಅಶ್ವಿನಾಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮ್ ಇಹ ತ್ವಾ
ಅದಿತ್ಯರೆ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಆಸನಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಮಧ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಧರಿಸುವವಳು, ಆಕಾಶದ ತೊಡಕು, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಲೋಕಗಳ ಅಲೆ, ನೀರಿನ ಹನಿ. ನೀನು ವಿಶ್ವಕರ್ಮ, ಋಷಿ. ಅಶ್ವಿನರು, ಯಜಮಾನರು, ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ.
ಶುಕ್ರಶ್ ಚ ಶುಚಿಶ್ ಚ ಗ್ರೀಷ್ಮಾವ್ ಋತೂ ಽ ಅಗ್ನೇರ್ ಅನ್ತಃಶ್ಲೇಷೋ ಽಸಿ ಕಲ್ಪೇತಾಂ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಕಲ್ಪನ್ತಾಮ್ ಆಪ ಽ ಓಷಧಯಃ ಕಲ್ಪನ್ತಾಮ್ ಅಗ್ನಯಃ ಪೃಥಙ್ ನಮ ಜ್ಯೈಷ್ಠ್ಯಾಯ ಸವ್ರತಾಃ । ಯೇ ಽ ಅಗ್ನಯಃ ಸಮನಸೋ ಽನ್ತರಾ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಽ ಇಮೇ ಗ್ರೈಷ್ಮಾವ್ ಋತೂ ಽ ಅಭಿಕಲ್ಪಮಾನಾಽ ಇನ್ದ್ರಮ್ ಇವ ದೇವಾ ಽ ಅಭಿಸಂ ವಿಶನ್ತು ತಯಾ ದೇವತಯಾಙ್ಗಿರಸ್ವದ್ ಧ್ರುವೇ ಸೀದತಮ್
ಪ್ರಾಣಂ ಮೇ ಪಾಹಿ । ಅಪಾನಂ ಮೇ ಪಾಹಿ । ವ್ಯಾನಂ ಮೇ ಪಾಹಿ । ಚಕ್ಷುರ್ ಮ ಽ ಉರ್ವ್ಯಾ ವಿ ಭಾಹಿ । ಶ್ರೋತ್ರಂ ಮೇ ಶ್ಲೋಕಯ । ಅಪಃ ಪಿನ್ವ । ಓಷಧೀರ್ ಜಿನ್ವ । ದ್ವಿಪಾದ್ ಅವ । ಚತುಷ್ಪಾತ್ ಪಾಹಿ । ದಿವೋ ವೃಷ್ಟಿಮ್ ಏರಯ
ನನ್ನ ಉಸಿರನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ನನ್ನ ಅಪಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ನನ್ನ ವ್ಯಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿ. ನನ್ನ ಶ್ರವಣ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಲಿ. ನೀರು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಲಿ. ಔಷಧಿಗಳು ಬಲವಾಗಲಿ. ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿರುವವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿರುವವರನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಳೆ ಸುರಿಸು.
ಮೂರ್ಧಾ ವಯಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಶ್ ಛನ್ದಃ । ಕ್ಷತ್ರಂ ವಯೋ ಮಯಂದಂ ಛನ್ದಃ । ವಿಷ್ಟಮ್ಭೋ ವಯೋ ಽಧಿಪತಿಶ್ ಛನ್ದಃ । ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ವಯಃ ಪರಮೇಷ್ಠೀ ಛನ್ದಃ । ವಸ್ತೋ ವಯೋ ವಿವಲಂ ಛನ್ದಃ । ವೃಷ್ಣಿರ್ ವಯೋ ವಿಶಾಲಂ ಛನ್ದಃ । ಪುರುಷೋ ವಯಸ್ ತನ್ದ್ರಂ ಛನ್ದಃ । ವ್ಯಾಘ್ರೋ ವಯೋ ಽನಾಧೃಷ್ಟಂ ಛನ್ದಃ । ಸಿꣳಹೋ ವಯಶ್ ಛದಿಶ್ ಛನ್ದಃ । ಪಷ್ಠವಾಡ್ ವಯೋ ಬೃಹತೀ ಛನ್ದಃ । ಽ ಉಕ್ಷಾ ವಯಃ ಕಕುಪ್ ಛನ್ದಃ । ಽ ಋಷಭೋ ವಯಃ ಸತೋಬೃಹತೀ ಛನ್ದಃ
ಅನಡ್ವಾನ್ ವಯಃ ಪಙ್ಕ್ತಿಶ್ ಛನ್ದಃ । ಧೇನುರ್ ವಯೋ ಜಗತೀ ಛನ್ದಃ । ತ್ರ್ಯವಿರ್ ವಯಸ್ ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛನ್ದಃ । ದಿತ್ಯವಾಡ್ ವಯೋ ವಿರಾಟ್ ಛನ್ದಃ । ಪಞ್ಚಾವಿರ್ ವಯೋ ಗಾಯತ್ರೀ ಛನ್ದಃ । ತ್ರಿವತ್ಸೋ ವಯ ಽ ಉಷ್ಣಿಕ್ ಛನ್ದಃ । ತುರ್ಯವಾಡ್ ವಯೋ ಽನುಷ್ಟುಪ್ ಛನ್ದಃ । [ ಲೋಕಂ ಪೃಣ ಛಿದ್ರಂ ಪೃಣಾಥೋ ಸೀದ ಧ್ರುವಾ ತ್ವಮ್ । ಇನ್ದ್ರಾಗ್ನೀ ತ್ವಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿರ್ ಅಸ್ಮಿನ್ ಯೋನಾವ್ ಅಸೀಷದನ್ । ತಾ ಅಸ್ಯ ಸೂದದೋಹಸಃ ಸೋಮꣳ ಶ್ರೀಣನ್ತಿ ಪೃಶ್ನಯಃ । ಜನ್ಮನ್ ದೇವಾನಾಂ ವಿಶಸ್ ತ್ರಿಷ್ವ್ ಆ ರೋಚನೇ ದಿವಃ । ಇನ್ದ್ರಂ ವಿಶ್ವಾ ಅವೀವೃಧನ್ತ್ ಸಮುದ್ರವ್ಯಚಸಂ ಗಿರಃ । ರಥೀತಮꣳ ರಥೀನಾಂ ವಾಜಾನಾꣳ ಸತ್ಪತಿಂ ಪತಿಮ್ ॥ ]???
ಬಾಲವಿಲ್ಲದ ಎಮ್ಮೆ ವಯಃ, ಪಂಕ್ತಿ ಛಂದಸ್ಸು. ಹಸುವೇ ವಯಃ, ಜಗತೀ ಛಂದಸ್ಸು. ಮೂವರುಷದದು ವಯಃ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು. ಎರಡು ವರ್ಷವಾದದು ವಯಃ, ವಿರಾಟ್ ಛಂದಸ್ಸು. ಐದು ವರ್ಷವಾದದು ವಯಃ, ಗಾಯತ್ರೀ ಛಂದಸ್ಸು. ಮೂರು ಹಸುವಿನದು ವಯಃ, ಉಷ್ಣಿಕ್ ಛಂದಸ್ಸು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷವಾದದು ವಯಃ, ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು.
ಇನ್ದ್ರಾಗ್ನೀ ಽ ಅವ್ಯಥಮಾನಾಮ್ ಇಷ್ಟಕಾಂ ದೃꣳಹತಂ ಯುವಮ್ । ಪೃಷ್ಠೇನ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಽ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಚ ವಿಬಾಧಸೇ
ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀವು ಈ ಇಷ್ಟಿಕೆಯನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿರಿಸಿರಿ. ಇದರ ಬೆನ್ನಿನಿಂದ ನೀವು ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀರಿ.
ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ತ್ವಾ ಸಾದಯತ್ವ್ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಸ್ಯ ಪೃಷ್ಠೇ ವ್ಯಚಸ್ವತೀಂ ಪ್ರಥಸ್ವತೀಮ್ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಯಚ್ಛಾನ್ತರಿಕ್ಷಂ ದೃꣳಹಾನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಮಾ ಹಿꣳಸೀಃ । ವಿಶ್ವಸ್ಮೈ ಪ್ರಾಣಾಯಾಪಾನಾಯ ವ್ಯಾನಾಯೋದಾನಾಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯೈ ಚರಿತ್ರಾಯ । ವಾಯುಷ್ ಟ್ವಾಭಿ ಪಾತು ಮಹ್ಯಾ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಾ ಛರ್ದಿಷಾ ಶಂತಮೇನ ತಯಾ ದೇವತಯಾಙ್ಗಿರಸ್ವದ್ ಧ್ರುವಾ ಸೀದ
ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮಧ್ಯಾಕಾಶದ ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾಗಿ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ. ಮಧ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ, ಹಾನಿ ಮಾಡಬೇಡ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ಉಸಿರಿಗೆ, ಅಪಾನಕ್ಕೆ, ವ್ಯಾನಕ್ಕೆ, ಉದಾನಕ್ಕೆ, ಸ್ಥಿರತೆಗೆ, ನಡೆಗೆ. ವಾಯುನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮಹಿಮೆ, ಶುಭ, ರಕ್ಷಣೆ, ಶಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಪಾಡಲಿ; ಆ ದೈವತ್ವದೊಂದಿಗೆ, ಅಂಗಿರಸೇ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳುತು.
ರಾಜ್ಞ್ಯ್ ಅಸಿ ಪ್ರಾಚೀ ದಿಕ್ । ವಿರಾಡ್ ಅಸಿ ದಕ್ಷಿಣಾ ದಿಕ್ । ಸಮ್ರಾಡ್ ಅಸಿ ಪ್ರತೀಚೀ ದಿಕ್ । ಸ್ವರಾಡ್ ಅಸ್ಯ್ ಉದೀಚೀ ದಿಕ್ । ಅಧಿಪತ್ನ್ಯ್ ಅಸಿ ಬೃಹತೀ ದಿಕ್
ನೀನು ರಾಣಿ, ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕು. ನೀನು ವಿರಾಟ್, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕು. ನೀನು ಸಮ್ರಾಟ್, ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕು. ನೀನು ಸ್ವರಾಜ್, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕು. ನೀನು ಅಧಿಪತಿ, ಮಹಾ ದಿಕ್ಕು.
ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ತ್ವಾ ಸಾದಯತ್ವ್ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಸ್ಯ ಪೃಷ್ಠೇ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಮ್ । ವಿಶ್ವಸ್ಮೈ ಪ್ರಾಣಾಯಾಪಾನಾಯ ವ್ಯಾನಾಯ ವಿಶ್ವಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ ಯಚ್ಛ । ವಾಯುಷ್ಟೇ ಽಧಿಪತಿಸ್ ತಯಾ ದೇವತಯಾಙ್ಗಿರಸ್ವದ್ ಧ್ರುವಾ ಸೀದ
ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮಧ್ಯಾಕಾಶದ ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾಗಿ ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ಉಸಿರಿಗೆ, ಅಪಾನಕ್ಕೆ, ವ್ಯಾನಕ್ಕೆ, ಎಲ್ಲ ಬೆಳಕು ನೀಡು. ವಾಯು ನಿನ್ನ ಅಧಿಪತಿ; ಆ ದೈವತ್ವದೊಂದಿಗೆ, ಅಂಗಿರಸೇ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳುತು.
ನಭಶ್ ಚ ನಭಸ್ಯಶ್ ಚ ವಾರ್ಷಿಕಾವ್ ಋತೂ ಽ ಅಗ್ನೇರ್ ಅನ್ತಃಶ್ಲೇಷೋ ಸಿ ಕಲ್ಪೇತಾಂ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಕಲ್ಪನ್ತಾಮ್ ಆಪ ಽ ಓಷಧಯಃ ಕಲ್ಪನ್ತಾಮ್ ಅಗ್ನಯಃ ಪೃಥಙ್ ನಮ ಜ್ಯೈಷ್ಠ್ಯಾಯ ಸವ್ರತಾಃ । ಯೇ ಽ ಅಗ್ನಯಃ ಸಮನಸೋಽನ್ತರಾ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಽ ಇಮೇ ವಾರ್ಷಿಕಾವ್ ಋತೂ ಽ ಅಭಿಕಲ್ಪಮಾನಾಽ ಇನ್ದ್ರಮ್ ಇವ ದೇವಾ ಽ ಅಭಿಸಂ ವಿಶನ್ತು ತಯಾ ದೇವತಯಾಙ್ಗಿರಸ್ವದ್ ಧ್ರುವೇ ಸೀದತಮ್
ಇಷಶ್ ಚೋರ್ಜಶ್ ಚ ಶಾರದಾವ್ ಋತೂ ಽ ಅಗ್ನೇರ್ ಅನ್ತಃಶ್ಲೇಷೋಽಸಿ ಕಲ್ಪೇತಾಂ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಕಲ್ಪನ್ತಾಮ್ ಆಪ ಽ ಓಷಧಯಃ ಕಲ್ಪನ್ತಾಮ್ ಅಗ್ನಯಃ ಪೃಥಙ್ ನಮ ಜ್ಯೈಷ್ಠ್ಯಾಯ ಸವ್ರತಾಃ । ಯೇ ಽ ಅಗ್ನಯಃ ಸಮನಸೋಽನ್ತರಾ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಽ ಇಮೇ ಶಾರದಾವ್ ಋತೂ ಽ ಅಭಿಕಲ್ಪಮಾನಾ ಽಇನ್ದ್ರಮ್ ಇವ ದೇವಾಽ ಅಭಿಸಂ ವಿಶನ್ತು ತಯಾ ದೇವತಯಾಙ್ಗಿರಸ್ವದ್ ಧ್ರುವೇ ಸೀದತಮ್
ಆಯುರ್ ಮೇ ಪಾಹಿ । ಪ್ರಾಣಂ ಮೇ ಪಾಹಿ । ಅಪಾನಂ ಮೇ ಪಾಹಿ । ವ್ಯಾನಂ ಮೇ ಪಾಹಿ । ಚಕ್ಷುರ್ ಮೇ ಪಾಹಿ । ಶ್ರೋತ್ರಂ ಮೇ ಪಾಹಿ । ವಾಚಂ ಮೇ ಪಿನ್ವ । ಮನೋ ಮೇ ಜಿನ್ವ । ಆತ್ಮಾನಂ ಮೇ ಪಾಹಿ । ಜ್ಯೋತಿರ್ ಮೇ ಯಚ್ಛ
ನನ್ನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ನನ್ನ ಉಸಿರನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ನನ್ನ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವ ಉಸಿರನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ನನ್ನ ಹರಡುವ ಉಸಿರನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ನನ್ನ ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸು. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬಲಪಡಿಸು. ನನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ನನಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಕೊಡು.
ಮಾ ಛನ್ದಃ । ಪ್ರಮಾ ಛನ್ದಃ । ಪ್ರತಿಮಾ ಛನ್ದಃ । ಽ ಅಸ್ರೀವಯಶ್ ಛನ್ದಃ । ಪಙ್ಕ್ತಿಶ್ ಛನ್ದಃ । ಽ ಉಷ್ಣಿಕ್ ಛನ್ದಃ । ಬೃಹತೀ ಛನ್ದಃ । ಽಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛನ್ದಃ । ವಿರಾಟ್ ಛನ್ದಃ । ಗಾಯತ್ರೀ ಛನ್ದಃ । ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛನ್ದಃ । ಜಗತೀ ಛನ್ದಃ
ಮಾ ಛಂದಸ್ಸು, ಪ್ರಮಾ ಛಂದಸ್ಸು, ಪ್ರತಿಮಾ ಛಂದಸ್ಸು, ಅಶ್ರೀವಯ ಛಂದಸ್ಸು, ಪಂಕ್ತಿ ಛಂದಸ್ಸು, ಉಷ್ಣಿಕ್ ಛಂದಸ್ಸು, ಬೃಹತೀ ಛಂದಸ್ಸು, ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು, ವಿರಾಟ್ ಛಂದಸ್ಸು, ಗಾಯತ್ರಿ ಛಂದಸ್ಸು, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು, ಜಗತೀ ಛಂದಸ್ಸು.
ಪೃಥಿವೀ ಛನ್ದಃ । ಽಅನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಛನ್ದಃ । ದ್ಯೌಶ್ ಛನ್ದಃ । ಸಮಾಶ್ ಛನ್ದಃ । ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಛನ್ದಃ । ವಾಕ್ ಛನ್ದಃ । ಮನಶ್ ಛನ್ದಃ । ಕೃಷಿಶ್ ಛನ್ದಃ । ಹಿರಣ್ಯಂ ಛನ್ದಃ । ಗೌಶ್ ಛನ್ದಃ । ಽಅಜಾ ಛನ್ದಃ । ಽಅಶ್ವಶ್ ಛನ್ದಃ
ಭೂಮಿ ಛಂದಸ್ಸು, ಮಧ್ಯಾಕಾಶ ಛಂದಸ್ಸು, ಆಕಾಶ ಛಂದಸ್ಸು, ವರ್ಷ ಛಂದಸ್ಸು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಛಂದಸ್ಸು, ಮಾತು ಛಂದಸ್ಸು, ಮನಸ್ಸು ಛಂದಸ್ಸು, ಕೃಷಿ ಛಂದಸ್ಸು, ಚಿನ್ನ ಛಂದಸ್ಸು, ಹಸು ಛಂದಸ್ಸು, ಮೇಮೆ ಛಂದಸ್ಸು, ಕುದುರೆ ಛಂದಸ್ಸು.
ಅಗ್ನಿರ್ ದೇವತಾ । ವಾತೋ ದೇವತಾ । ಸೂರ್ಯೋ ದೇವತಾ । ಚನ್ದ್ರಮಾ ದೇವತಾ । ವಸವೋ ದೇವತಾ । ರುದ್ರಾ ದೇವತಾ । ಽಽಆದಿತ್ಯಾ ದೇವತಾ । ಮರುತೋ ದೇವತಾ । ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾ ದೇವತಾ । ಬೃಹಸ್ಪತಿರ್ ದೇವತಾ । ಇನ್ದ್ರೋ ದೇವತಾ । ವರುಣೋ ದೇವತಾ
ಅಗ್ನಿ ದೇವತೆ, ವಾಯು ದೇವತೆ, ಸೂರ್ಯ ದೇವತೆ, ಚಂದ್ರ ದೇವತೆ, ವಸುಗಳು ದೇವತೆ, ರುದ್ರರು ದೇವತೆ, ಆದಿತ್ಯರು ದೇವತೆ, ಮರುತರು ದೇವತೆ, ಎಲ್ಲ ದೇವರು ದೇವತೆ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ದೇವತೆ, ಇಂದ್ರ ದೇವತೆ, ವರुण ದೇವತೆ.
ಮೂರ್ಧಾಸಿ ರಾಡ್ ಧ್ರುವಾಸಿ ಧರುಣಾ ಧರ್ತ್ರ್ಯ್ ಅಸಿ ಧರಣೀ । ಆಯುಷೇ ತ್ವಾ ವರ್ಚಸೇ ತ್ವಾ ಕೃಷ್ಯೈ ತ್ವಾ ಕ್ಷೇಮಾಯ ತ್ವಾ
ನೀನು ತಲೆ, ನೀನು ರಾಜ, ನೀನು ಸ್ಥಿರವಾದ ಆಧಾರ, ನೀನು ಹೊರುವವಳು, ನೀನು ಭೂಮಿ. ಆಯುಷ್ಯಕ್ಕೆ, ಕೀರ್ತಿಗೆ, ಕೃಷಿಗೆ, ಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಅಗ್ನೇರ್ ಭಾಗೋ ಽಸಿ ದೀಕ್ಷಾಯಾ ಽ ಆಧಿಪತ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ಪೃತಂ ತ್ರಿವೃತ್ ಸ್ತೋಮಃ । ಇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭಾಗೋ ಽಸಿ ವಿಷ್ಣೋರ್ ಆಧಿಪತ್ಯಂ ಕ್ಷತ್ರꣳ ಸ್ಪೃತಂ ಪಞ್ಚದಶಃ ಸ್ತೋಮಃ । ನೃಚಕ್ಷಸಾಂ ಭಾಗೋ ಽಸಿ ಧಾತುರ್ ಆಧಿಪತ್ಯಂ ಜನಿತ್ರꣳ ಸ್ಪೃತꣳ ಸಪ್ತದಶಃ ಸ್ತೋಮಃ । ಮಿತ್ರಸ್ಯ ಭಾಗೋ ಽಸಿ ವರುಣಸ್ಯಾಧಿಪತ್ಯಂ ದಿವೋ ವೃಷ್ಟಿರ್ ವಾತ ಸ್ಪೃತ ಽಏಕವಿꣳಶ ಸ್ತೋಮಃ
ನೀನು ಅಗ್ನಿಯ ಭಾಗ, ದೀಕ್ಷೆಯ ಅಧಿಪತ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಪರ್ಶ, ಮೂರು ಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ. ನೀನು ಇಂದ್ರನ ಭಾಗ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಧಿಪತ್ಯ, ರಾಜಶಕ್ತಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ, ಹದಿನೈದು ಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ. ನೀನು ಮನುಷ್ಯ ಋಷಿಗಳ ಭಾಗ, ಧಾತೃನ ಅಧಿಪತ್ಯ, ಜನಕನ ಸ್ಪರ್ಶ, ಹದಿನೇಳು ಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ. ನೀನು ಮಿತ್ರನ ಭಾಗ, ವರಣನ ಅಧಿಪತ್ಯ, ಆಕಾಶದ ಮಳೆ, ವಾಯುವಿನ ಸ್ಪರ್ಶ, ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ.
ವಸೂನಾಂ ಭಾಗೋ ಽಸಿ ರುದ್ರಾಣಾಮ್ ಆಧಿಪತ್ಯಂ ಚತುಷ್ಪಾತ್ ಸ್ಪೃತಂ ಚತುರ್ವಿꣳಶ ಸ್ತೋಮಃ । ಆದಿತ್ಯಾನಾಂ ಭಾಗೋ ಽಸಿ ಮರುತಾಮ್ ಆಧಿಪತ್ಯಂ ಗರ್ಭಾ ಸ್ಪೃತಾಃ ಪಞ್ಚವಿꣳಶ ಸ್ತೋಮಃ । ಅದಿತ್ಯೈ ಭಾಗೋ ಽಸಿ ಪೂಷ್ಣ ಽ ಆಧಿಪತ್ಯಮ್ ಓಜ ಸ್ಪೃತಂ ತ್ರಿಣವ ಸ್ತೋಮಃ । ದೇವಸ್ಯ ಸವಿತುರ್ ಭಾಗೋ ಽಸಿ ಬೃಹಸ್ಪತೇರ್ ಆಧಿಪತ್ಯꣳ ಸಮೀಚೀರ್ ದಿಶ ಸ್ಪೃತಾಶ್ ಚತುಷ್ಟೋಮ ಸ್ತೋಮಃ
ಯವಾನಾಂ ಭಾಗೋ ಽಸ್ಯ್ ಅಯವಾನಾಮ್ ಆಧಿಪತ್ಯಂ ಪ್ರಜಾ ಸ್ಪೃತಾಶ್ ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿꣳಶ ಸ್ತೋಮಃ । ಋಭೂಣಾಂ ಭಾಗೋ ಽಸಿ ವಿಶ್ವೇಷಾಂ ದೇವಾನಾಮ್ ಆಧಿಪತ್ಯಂ ಭೂತꣳ ಸ್ಪೃತಂ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿꣳಶ ಸ್ತೋಮಃ
ನೀನು ಯವಗಳ ಭಾಗ, ಯವವಲ್ಲದವರ ಅಧಿಪತ್ಯ, ಸಂತಾನದ ಸ್ಪರ್ಶ, ನಲವತ್ತನಾಲ್ಕು ಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ. ನೀನು ಋಭುಗಳ ಭಾಗ, ಎಲ್ಲ ದೇವರ ಅಧಿಪತ್ಯ, ಭೂತಗಳ ಸ್ಪರ್ಶ, ಮೂವತ್ತಮೂರು ಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ.
ಸಹಶ್ ಚ ಸಹಸ್ಯಶ್ ಚ ಹೈಮನ್ತಿಕಾವ್ ಋತೂ ಽ ಅಗ್ನೇರ್ ಅನ್ತಃಶ್ಲೇಷೋ ಸಿ ಕಲ್ಪೇತಾಂ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಕಲ್ಪನ್ತಾಮ್ ಆಪ ಽ ಓಷಧಯಃ ಕಲ್ಪನ್ತಾಮ್ ಅಗ್ನಯಃ ಪೃಥಙ್ ನಮ ಜ್ಯೈಷ್ಠ್ಯಾಯ ಸವ್ರತಾಃ । ಯೇ ಽ ಅಗ್ನಯಃ ಸಮನಸೋ ನ್ತರಾ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಽ ಇಮೇ ಹೈಮನ್ತಿಕಾವ್ ಋತೂ ಽ ಅಭಿಕಲ್ಪಮಾನಾ ಽ ಇನ್ದ್ರಮ್ ಇವ ದೇವಾ ಽ ಅಭಿಸಂವಿಶನ್ತು ತಯಾ ದೇವತಯಾಙ್ಗಿರಸ್ವದ್ ಧ್ರುವೇ ಸೀದತಮ್
ಏಕಯಾಸ್ತುವತ ಪ್ರಜಾ ಽ ಅಧೀಯನ್ತ ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ ಅಧಿಪತಿರ್ ಆಸೀತ್ । ತಿಸೃಭಿರ್ ಅಸ್ತುವತ ಬ್ರಹ್ಮಾಸೃಜ್ಯತ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿರ್ ಅಧಿಪತಿರ್ ಆಸೀತ್ । ಪಞ್ಚಭಿರ್ ಅಸ್ತುವತ ಭೂತಾನ್ಯ್ ಅಸೃಜ್ಯನ್ತ ಭೂತಾನಾಂ ಪತಿರ್ ಅಧಿಪತಿರ್ ಆಸೀತ್ । ಸಪ್ತಭಿರ್ ಅಸ್ತುವತ ಸಪ್ತ ಋಷಯೋ ಽಸೃಜ್ಯನ್ತ ಧಾತಾಧಿಪತಿರ್ ಆಸೀತ್
ಒಂದು ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಪ್ರಜಾಪತಿ ಅಧಿಪತಿ ಆಗಿದ್ದನು. ಮೂರು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು; ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಅಧಿಪತಿ ಆಗಿದ್ದನು. ಐದು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಭೂತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು; ಭೂತಗಳ ಒಡೆಯನು ಅಧಿಪತಿ ಆಗಿದ್ದನು. ಏಳು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಏಳು ಋಷಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು; ಧಾತೃನ ಅಧಿಪತಿ ಆಗಿದ್ದನು.
ಇಯಂ ಉಪರಿ ಮತಿಃ । ತಸ್ಯೈ ವಾಙ್ ಮಾತ್ಯಾ । ಹೇಮನ್ತೋ ವಾಚ್ಯಃ । ಪಙ್ಕ್ತಿರ್ ಹೈಮನ್ತೀ । ಪಙ್ಕ್ತ್ಯೈ ನಿಧನವತ್ । ನಿಧನವತ ಽ ಆಗ್ರಯಣಃ । ಆಗ್ರಯಣಾತ್ ತ್ರಿಣವತ್ರಯಸ್ತ್ರಿꣳಶೌ । ತ್ರಿಣವತ್ರಯಸ್ತ್ರಿꣳಶಾಭ್ಯಾꣳ ಶಾಕ್ವರರೈವತೇ । ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಽ ಋಷಿಃ । ಪ್ರಜಾಪತಿಗೃಹೀತಯಾ ತ್ವಯಾ ವಾಚಂ ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಪ್ರಜಾಭ್ಯಃ । [ ಲೋಕಂ ಪೃಣ ಛಿದ್ರಂ ಪೃಣಾಥೋ ಸೀದ ಧ್ರುವಾ ತ್ವಮ್ । ಇನ್ದ್ರಾಗ್ನೀ ತ್ವಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿರ್ ಅಸ್ಮಿನ್ ಯೋನಾವ್ ಅಸೀಷದನ್ । ತಾ ಅಸ್ಯ ಸೂದದೋಹಸಃ ಸೋಮꣳ ಶ್ರೀಣನ್ತಿ ಪೃಶ್ನಯಃ । ಜನ್ಮನ್ ದೇವಾನಾಂ ವಿಶಸ್ ತ್ರಿಷ್ವ್ ಆ ರೋಚನೇ ದಿವಃ । ಇನ್ದ್ರಂ ವಿಶ್ವಾ ಅವೀವೃಧನ್ತ್ ಸಮುದ್ರವ್ಯಚಸಂ ಗಿರಃ । ರಥೀತಮꣳ ರಥೀನಾಂ ವಾಜಾನಾꣳ ಸತ್ಪತಿಂ ಪತಿಮ್ ॥ ]???
ಇದು ಮೇಲಿನ ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಇದರ ತಾಯಿ ಮಾತು. ಹೇಮಂತ ಋತು ಮಾತಿನ ಕಾಲ. ಪಂಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಹೇಮಂತ ಋತುವಿನ ಛಂದಸ್ಸು. ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಿದೆ. ಅಂತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಆಗ್ರಯಣ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಆಗ್ರಯಣದಿಂದ ಮೂವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂವತ್ತೊಂಬತ್ತರಿಂದ ಶಾಕ್ವರ ಮತ್ತು ರೈವತ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಋಷಿ. ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ನಿನ್ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಶುಚಿ ಎಂಬುವು ಗ್ರೀಷ್ಮ ಋತುಗಳು. ನೀನು ಅಗ್ನಿಯ ಒಳಗಿನ ಬಂಧನ. ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ಅಗ್ನಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ದೃಢ ವ್ರತಗಳೊಂದಿಗೆ. ಅಗ್ನಿಗಳು ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದಾಗಿ, ಈ ಗ್ರೀಷ್ಮ ಋತುಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಇಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ. ಆ ದೈವತ್ವದೊಂದಿಗೆ, ಅಂಗಿರಸೇ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳುತು.
ಸಜೂರ್ ಋತುಭಿಃ ಸಜೂರ್ ವಿಧಾಭಿಃ ಸಜೂರ್ ದೇವೈಃ ಸಜೂರ್ ದೇವೈರ್ ವಯೋನಾಧೈರ್ ಅಗ್ನಯೇ ತ್ವಾ ವೈಶ್ವಾನರಾಯಾಶ್ವಿನಾಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮ್ ಇಹ ತ್ವಾ । ಸಜೂರ್ ಋತುಭಿಃ ಸಜೂರ್ ವಿಧಾಭಿಃ ಸಜೂರ್ ವಸುಭಿಃ ಸಜೂರ್ ದೇವೈರ್ ವಯೋನಾಧೈರ್ ಅಗ್ನಯೇ ತ್ವಾ ವೈಶ್ವಾನರಾಯಾಶ್ವಿನಾಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮ್ ಇಹ ತ್ವಾ । ಸಜೂರ್ ಋತುಭಿಃ ಸಜೂರ್ ವಿಧಾಭಿಃ ಸಜೂ ರುದ್ರೈಃ ಸಜೂರ್ ದೇವೈರ್ ವಯೋನಾಧೈರ್ ಅಗ್ನಯೇ ತ್ವಾ ವೈಶ್ವಾನರಾಯಾಶ್ವಿನಾಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮ್ ಇಹ ತ್ವಾ । ಸಜೂರ್ ಋತುಭಿಃ ಸಜೂರ್ ವಿಧಾಭಿಃ ಸಜೂರ್ ಆದಿತ್ಯೈಃ ಸಜೂರ್ ದೇವೈರ್ ವಯೋನಾಧೈರ್ ಅಗ್ನಯೇ ತ್ವಾ ವೈಶ್ವಾನರಾಯಾಶ್ವಿನಾಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮ್ ಇಹ ತ್ವಾ । ಸಜೂರ್ ಋತುಭಿಃ ಸಜೂರ್ ವಿಧಾಭಿಃ ಸಜೂರ್ ವಿಶ್ವೈರ್ ದೇವೈಃ ಸಜೂರ್ ದೇವೈರ್ ವಯೋನಾಧೈರ್ ಅಗ್ನಯೇ ತ್ವಾ ವೈಶ್ವಾನರಾಯಾಶ್ವಿನಾಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮ್ ಇಹ ತ್ವಾ
ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗರ್ಭಾಧಿಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಗ್ನಿ ವೈಶ್ವಾನರನಿಗಾಗಿ, ಅಶ್ವಿನರು ಯಜಮಾನರು ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ. ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಸುಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗರ್ಭಾಧಿಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಗ್ನಿ ವೈಶ್ವಾನರನಿಗಾಗಿ, ಅಶ್ವಿನರು ಯಜಮಾನರು ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ. ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ರುದ್ರರೊಂದಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗರ್ಭಾಧಿಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಗ್ನಿ ವೈಶ್ವಾನರನಿಗಾಗಿ, ಅಶ್ವಿನರು ಯಜಮಾನರು ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ. ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆದಿತ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗರ್ಭಾಧಿಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಗ್ನಿ ವೈಶ್ವಾನರನಿಗಾಗಿ, ಅಶ್ವಿನರು ಯಜಮಾನರು ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ. ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗರ್ಭಾಧಿಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಗ್ನಿ ವೈಶ್ವಾನರನಿಗಾಗಿ, ಅಶ್ವಿನರು ಯಜಮಾನರು ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಸನಗೊಳಿಸಲಿ.
ತಲೆಯೇ ವಯಃ, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಛಂದಸ್ಸು. ಕ್ಷತ್ರವೇ ವಯಃ, ಮಯಂದ, ಛಂದಸ್ಸು. ಆಧಾರವೇ ವಯಃ, ಅಧಿಪತಿ, ಛಂದಸ್ಸು. ವಿಶ್ವಕರ್ಮನೇ ವಯಃ, ಪರಮೇಷ್ಠಿ, ಛಂದಸ್ಸು. ವಾಸಸ್ಥಾನವೇ ವಯಃ, ವಿವಲಂ, ಛಂದಸ್ಸು. ಬಲವಂತನೇ ವಯಃ, ವಿಶಾಲ, ಛಂದಸ್ಸು. ಪುರುಷನೇ ವಯಃ, ತಂದ್ರ, ಛಂದಸ್ಸು. ಹುಲಿಯೇ ವಯಃ, ಅನಾಧೃಷ್ಠ, ಛಂದಸ್ಸು. ಸಿಂಹನೇ ವಯಃ, ಚದಿಶ್, ಛಂದಸ್ಸು. ಪಷ್ಟವಾಡ್ ವಯಃ, ಬೃಹತೀ, ಛಂದಸ್ಸು. ಎಮ್ಮೆ ವಯಃ, ಕಕುಪ್, ಛಂದಸ್ಸು. ಋಷಭನೇ ವಯಃ, ಸತೋಬೃಹತೀ, ಛಂದಸ್ಸು.
ನಭಸ್ಸು ಮತ್ತು ನಭಸ್ಯ ಎಂಬುವು ವರ್ಷ ಋತುಗಳು. ನೀನು ಅಗ್ನಿಯ ಒಳಗಿನ ಬಂಧನ. ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ಅಗ್ನಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ದೃಢ ವ್ರತಗಳೊಂದಿಗೆ. ಅಗ್ನಿಗಳು ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದಾಗಿ, ಈ ವರ್ಷ ಋತುಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಇಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ. ಆ ದೈವತ್ವದೊಂದಿಗೆ, ಅಂಗಿರಸೇ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳುತು.
ಇಷ ಮತ್ತು ಊರ್ಜ ಎಂಬುವು ಶರದೃತುವುಗಳು. ನೀನು ಅಗ್ನಿಯ ಒಳಗಿನ ಬಂಧನ. ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ಅಗ್ನಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ದೃಢ ವ್ರತಗಳೊಂದಿಗೆ. ಅಗ್ನಿಗಳು ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದಾಗಿ, ಈ ಶರದೃತುವುಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಇಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ. ಆ ದೈವತ್ವದೊಂದಿಗೆ, ಅಂಗಿರಸೇ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳುತು.
ಯನ್ತ್ರೀ ರಾಡ್ ಯನ್ತ್ರ್ಯ್ ಅಸಿ ಯಮನೀ ಧ್ರುವಾಸಿ ಧರಿತ್ರೀ । ಇಷೇ ತ್ವೋರ್ಜೇ ತ್ವಾ ರಯ್ಯೈ ತ್ವಾ ಪೋಷಾಯ ತ್ವಾ । ಲೋಕಂ ಪೃಣ ಛಿದ್ರಂ ಪೃಣಾಥೋ ಸೀದ ಧ್ರುವಾ ತ್ವಮ್ । ಇನ್ದ್ರಾಗ್ನೀ ತ್ವಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿರ್ ಅಸ್ಮಿನ್ ಯೋನಾವ್ ಅಸೀಷದನ್ । ತಾ ಅಸ್ಯ ಸೂದದೋಹಸಃ ಸೋಮꣳ ಶ್ರೀಣನ್ತಿ ಪೃಶ್ನಯಃ । ಜನ್ಮನ್ ದೇವಾನಾಂ ವಿಶಸ್ ತ್ರಿಷ್ವ್ ಆ ರೋಚನೇ ದಿವಃ । ಇನ್ದ್ರಂ ವಿಶ್ವಾ ಅವೀವೃಧನ್ತ್ ಸಮುದ್ರವ್ಯಚಸಂ ಗಿರಃ । ರಥೀತಮꣳ ರಥೀನಾಂ ವಾಜಾನಾꣳ ಸತ್ಪತಿಂ ಪತಿಮ್
ನೀನು ನಿಯಂತ್ರಕ, ನೀನು ರಾಜ, ನೀನು ತಡೆಯುವವಳು, ನೀನು ಸ್ಥಿರವಾದವಳು, ನೀನು ಬೆಂಬಲಿಸುವವಳು. ಆಹಾರಕ್ಕೆ, ಶಕ್ತಿಗೆ, ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕೆ, ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ಲೋಕವನ್ನು ತುಂಬು, ಖಾಲಿಯನ್ನು ತುಂಬು, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳುತು. ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಈ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೃಶ್ನಿ ಹಸುಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸೋಮವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ದೇವರುಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಆಕಾಶದ ಮೂರು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗಗಳು ಇದ್ದವು. ಎಲ್ಲ ಧ್ವನಿಗಳು ಸಮುದ್ರದಂತಿರುವ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮಹಿಮೆಪಡಿಸಿದವು, ರಥವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ವಿಜಯಗಳ ನಿಜವಾದ ಒಡೆಯ.
ಆಶುರ್ ತ್ರಿವೃತ್ । ಭಾನ್ತಃ ಪಞ್ಚದಶಃ । ವ್ಯೋಮಾ ಸಪ್ತದಶಃ । ಧರುಣ ಽ ಏಕವಿꣳಶಃ । ಪ್ರತೂರ್ತಿರ್ ಅಷ್ಟಾದಶಃ । ತಪೋ ನವದಶಃ । ಽಅಭೀವರ್ತಃ ಸವಿꣳಶಃ । ವರ್ಚೋ ದ್ವಾವಿꣳಶಃ । ಸಂಭರಣಸ್ ತ್ರಯೋವಿꣳಶಃ । ಯೋನಿಶ್ ಚತುರ್ವಿꣳಶಃ । ಗರ್ಭಾಃ ಪಞ್ಚವಿꣳಶಃ । ಽ ಓಜಸ್ ತ್ರಿಣವಃ । ಕ್ರತುರ್ ಏಕತ್ರಿꣳಶಃ । ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿꣳಶಃ । ಬ್ರಧ್ನಸ್ಯ ವಿಷ್ಟಪಂ ಚತುಸ್ತ್ರಿꣳಶಃ । ನಾಕಃ ಷಟ್ತ್ರಿꣳಶಃ । ವಿವರ್ತೋ ಷ್ಟಾಚತ್ವಾರಿꣳಶಃ । ಧರ್ತ್ರಂ ಚತುಷ್ಟೋಮಃ
ವೇಗವು ಮೂರು ಭಾಗ, ಪ್ರಕಾಶವು ಹದಿನೈದು ಭಾಗ, ಆಕಾಶವು ಹದಿನೇಳು ಭಾಗ, ಆಧಾರವು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಭಾಗ, ಹರಿವು ಹದಿನೆಂಟು ಭಾಗ, ತಾಪವು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಭಾಗ, ಹಿಂತಿರುಗುವುದು ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಭಾಗ, ಕಿರಣವು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಭಾಗ, ಸಂಗ್ರಹವು ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಭಾಗ, ಗರ್ಭವು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಭಾಗ, ಭ್ರೂಣಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಭಾಗ, ಬಲವು ಮೂವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಭಾಗ, ಸಂಕಲ್ಪವು ಮೂವತ್ತೊಂದು ಭಾಗ, ಆಧಾರವು ಮೂವತ್ತಮೂರು ಭಾಗ, ಬ್ರಧ್ನನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕು ಭಾಗ, ಶಿಖರವು ಮೂವತ್ತಾರು ಭಾಗ, ತಿರುಗುವುದು ನಲವತ್ತೆಂಟು ಭಾಗ, ಧಾರಕನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗ.
ನೀನು ವಸುಗಳ ಭಾಗ, ರುದ್ರರ ಅಧಿಪತ್ಯ, ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶ, ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ. ನೀನು ಆದಿತ್ಯರ ಭಾಗ, ಮರುತರ ಅಧಿಪತ್ಯ, ಗರ್ಭಗಳ ಸ್ಪರ್ಶ, ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ. ನೀನು ಅದಿತಿಯ ಭಾಗ, ಪೂಷಣನ ಅಧಿಪತ್ಯ, ಬಲದ ಸ್ಪರ್ಶ, ಮೂವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ. ನೀನು ಸವಿತೃ ದೇವರ ಭಾಗ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಅಧಿಪತ್ಯ, ಶುಭ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶ, ನಾಲ್ಕು ಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ.
ಸಹ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ಯ, ಹಿಮಕಾಲದ ಎರಡು ಋತುಗಳು, ನೀವು ಅಗ್ನಿಯ ಒಳಗಿನ ಆಲಿಂಗನ, ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ಅಗ್ನಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ, ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ. ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಯೊಳಗೆ ಒಂದಾಗಿರುವ ಅಗ್ನಿಗಳು, ಈ ಹಿಮಕಾಲದ ಋತುಗಳು ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ, ದೇವರುಗಳು ಇಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ; ಆ ದೈವತ್ವದೊಂದಿಗೆ, ಅಂಗಿರಸೇ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ.