ಅರ್ಧಮಾಸಾಃ ಪರೂꣳಷಿ ತೇ ಮಾಸಾ ಽ ಆ ಚ್ಛ್ಯನ್ತು ಶಮ್ಯನ್ತಃ । ಅಹೋರಾತ್ರಾಣಿ ಮರುತೋ ವಿಲಿಷ್ಟꣳ ಸೂದಯನ್ತು ತೇ
ಅರ್ಧಮಾಸಗಳು, ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಿ; ಮಾಸಗಳು ಕಟ್ಟುತ್ತಾ ನಿನ್ನನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಿ; ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಮಾರುತರು ನಿನ್ನನ್ನು ಒಡೆಯಲಿ, ಪುಡಿಮಾಡಲಿ.
ದೈವ್ಯಾ ಽ ಅಧ್ವರ್ಯವಸ್ ತ್ವಾ ಛ್ಯನ್ತು ವಿ ಚ ಆಸತು । ಗಾತ್ರಾಣಿ ಪರ್ವಶಸ್ ತೇ ಸಿಮಾಃ ಕೃಣ್ವನ್ತು ಶಮ್ಯನ್ತೀಃ
ದೈವಿಕ ಯಜಮಾನರು ನಿನ್ನನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಿ, ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲಿ; ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳು, ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಡಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಿ.
ದ್ಯೌಸ್ ತೇ ಪೃಥಿವ್ಯನ್ತರಿಕ್ಷಂ ವಾಯುಶ್ ಛಿದ್ರಂ ಪೃಣಾತು ತೇ । ಸೂಯಸ್ ತೇ ನಕ್ಷತ್ರೈಃ ಸಹ ಲೋಕಂ ಕೃಣೋತು ಸಾಧುಯಾ
ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಮಧ್ಯಾಕಾಶ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ನಿನ್ನೊಳಗಿನ ಖಾಲಿಯನ್ನು ತುಂಬಲಿ; ಸೂರ್ಯನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಶುಭಮಯವಾಗಿಸಲಿ.
ಶಂ ತೇ ಪರೇಭ್ಯೋ ಗಾತ್ರೇಭ್ಯಃ ಶಮ್ ಅಸ್ತ್ವ್ ಅವರೇಭ್ಯಃ । ಶಮ್ ಅಸ್ಥಭ್ಯೋ ಮಜ್ಜಭ್ಯಃ ಶಮ್ ವ್ ಅಸ್ತು ತನ್ವೈ ತವ
ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ, ಕೆಳಗಿನ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ; ಎಲುಬು ಮತ್ತು ಮಜ್ಜೆಗೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ, ನಿನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೂ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ.
ಕಃ ಸ್ವಿದ್ ಏಕಾಕೀ ಚರತಿ ಕ ಽ ಉ ಸ್ವಿಜ್ ಜಾಯತೇ ಪುನಃ । ಕಿꣳ ಸ್ವಿದ್ಧಿಮಸ್ಯ ಭೇಷಜಂ ಕಿಮ್ ವ್ ಆವಪನಂ ಮಹತ್
ಯಾರು ಒಬ್ಬನೇ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ? ಯಾರು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ? ಹಿಮದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೇನು? ಮಹಾ ಆವರಣವೇನು?
ಸೂರ್ಯ ಽ ಏಕಾಕೀ ಚರತಿ ಚನ್ದ್ರಮಾ ಜಾಯತೇ ಪುನಃ । ಅಗ್ನಿರ್ ಹಿಮಸ್ಯ ಭೇಷಜಂ ಭೂಮಿರ್ ಆವಪನಂ ಮಹತ್
ಸೂರ್ಯನು ಒಬ್ಬನೇ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಚಂದ್ರನು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿಯೇ ಹಿಮದ ಔಷಧಿ; ಭೂಮಿಯೇ ಮಹಾ ಆವರಣ.
ಕಿꣳ ಸ್ವಿತ್ ಸೂರ್ಯಸಮಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಕಿꣳ ಸಮುದ್ರಸಮꣳ ಸರಃ । ಕಿꣳ ಸ್ವಿತ್ ಪೃಥಿವ್ಯೈ ವರ್ಷೀಯಃ ಕಸ್ಯ ಮಾತ್ರಾ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಏನು? ಸಾಗರದಷ್ಟಾದ ಸರೋವರವೇನು? ಭೂಮಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾದುದು ಯಾವುದು? ಯಾರಿಗೆ ಅಳತೆ ಇಲ್ಲ?
ಬ್ರಹ್ಮ ಸೂರ್ಯಸಮಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ ದ್ಯೌಃ ಸಮುದ್ರಸಮꣳ ಸರಃ । ಇನ್ದ್ರಃ ಪೃಥಿವ್ಯೈ ವರ್ಷೀಯಾನ್ ಗೋಸ್ ತು ಮಾತ್ರಾ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಸಮಾನ; ಆಕಾಶವೇ ಸಾಗರದಷ್ಟಾದ ಸರೋವರ; ಇಂದ್ರನು ಭೂಮಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವನು; ಹಸುವಿಗೆ ಅಳತೆ ಇಲ್ಲ.
ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ತ್ವಾ ಚಿತಯೇ ದೇವಸಖ ಯದಿ ತ್ವಮ್ ಅತ್ರ ಮನಸಾ ಜಗನ್ಥ । ಯೇಷು ವಿಷ್ಣುಸ್ ತ್ರಿಷು ಪದೇಷ್ವ್ ಏಷ್ಟಸ್ ತೇಷು ವಿಶ್ವಂ ಭುವನಮ್ ಆ ವಿವೇಶಾꣳ೩ಽ
ದೇವತೆಗಳ ಸ್ನೇಹಿತನೇ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರೆ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿಗಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜಗತ್ತು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.
ಅಪಿ ತೇಷು ತ್ರಿಷು ಪದೇಷ್ವ್ ಅಸ್ಮಿ ಯೇಷು ವಿಶ್ವಂ ಭುವನಮ್ ಆವಿವೇಶ । ಸದ್ಯಃ ಪರ್ಯ್ ಏಮಿ ಪೃಥಿವೀಮ್ ಉತ ದ್ಯಾಮ್ ಏಕೇನಾಙ್ಗೇನ ದಿವೋ ಽ ಅಸ್ಯ ಪೃಷ್ಠಮ್
ನಾನು ಆ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜಗತ್ತು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ನಾನು ತಕ್ಷಣ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತೇನೆ, ಮತ್ತೂ ಆಕಾಶವನ್ನು, ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಈ ಆಕಾಶದ ಹಿಂದೆ.
ಕೇಷ್ವ್ ಅನ್ತಃ ಪುರುಷ ಽ ಆ ವಿವೇಶ ಕಾನ್ಯ್ ಅನ್ತಃ ಪುರುಷೇ ಽ ಅರ್ಪಿತಾನಿ । ಏತದ್ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನ್ ಉಪವಲ್ಹಾಮಸಿ ತ್ವಾ ಕಿꣳ ಸ್ವಿನ್ ನಃ ಪ್ರತಿ ವೋಚಾಸ್ಯ್ ಅತ್ರ
ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ? ಯಾವವು ಪುರುಷನೊಳಗೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ? ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ನಾವು ಇದನ್ನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ; ನೀನು ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತೀಯೆ?
ಪಞ್ಚಸ್ವ್ ಅನ್ತಃ ಪುರುಷ ಽ ಆ ವಿವೇಶ ತಾನ್ಯ್ ಅನ್ತಃ ಪುರುಷೇ ಽ ಅರ್ಪಿತಾನಿ । ಏತತ್ ತ್ವಾತ್ರ ಪ್ರತಿಮನ್ವಾನೋ ಽ ಅಸ್ಮಿ ನ ಮಾಯಯಾ ಭವಸ್ಯ್ ಉತ್ತರೋ ಮತ್
ಐದುಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅವು ಪುರುಷನೊಳಗೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಮೋಸದಿಂದ ನೀನು ಮೇಲುಗೈ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
ಕಾ ಸ್ವಿದ್ ಆಸೀತ್ ಪೂರ್ವಚಿತ್ತಿಃ ಕಿꣳ ಸ್ವಿದ್ ಆಸೀದ್ ಬೃಹದ್ ವಯಃ । ಕಾ ಸ್ವಿದ್ ಆಸೀತ್ ಪಿಲಿಪ್ಪಿಲಾ ಕಾ ಸ್ವಿದ್ ಆಸೀತ್ ಪಿಶಙ್ಗಿಲಾ
ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ದೊಡ್ಡ ವೇಗವೇನು? ಪಿಲಿಪ್ಪಿಲಾ ಎಂದರೆ ಏನು? ಪಿಶಂಗಿಲಾ ಎಂದರೆ ಏನು?
ದ್ಯೌರ್ ಆಸೀತ್ ಪೂರ್ವಚಿತ್ತಿಃ ಅಶ್ವಽ ಆಸೀದ್ ಬೃಹದ್ ವಯಃ । ಅವಿರ್ ಆಸೀತ್ ಪಿಲಿಪ್ಪಿಲಾ ರಾತ್ರಿರ್ ಆಸೀತ್ ಪಿಶಙ್ಗಿಲಾ
ಆಕಾಶವೇ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶ; ಕುದುರೆಯೇ ದೊಡ್ಡ ವೇಗ; ಆಡುವೇ ಪಿಲಿಪ್ಪಿಲಾ; ರಾತ್ರಿ ಪಿಶಂಗಿಲಾ.
ಕಾ ಽ ಈಮರೇ ಪಿಶಂಗಿಲಾ ಕಾ ಽ ಈಂ ಕುರುಪಿಶಂಗಿಲಾ । ಕ ಽ ಈಮ್ ಆಸ್ಕನ್ದಮ್ ಅರ್ಷತಿ ಕ ಽ ಈಂ ಪನ್ಥಾಂ ವಿ ಸರ್ಪತಿ
ಈ ಪಿಶಂಗಿಲೆ ಯಾರು? ಈ ಕುರುಪಿಶಂಗಿಲೆ ಯಾರು? ಯಾರು ಕೊಂಬೆ ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಾಳೆ? ಯಾರು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ?
ಅಜಾರೇ ಪಿಶಂಗಿಲಾ ಶ್ವಾವಿತ್ ಕುರುಪಿಶಂಗಿಲಾ । ಶಶ ಆಸ್ಕನ್ದಮ್ ಅರ್ಷತ್ಯ್ ಅಹಿಃ ಪನ್ಥಾಂ ವಿ ಸರ್ಪತಿ
ಆಡು ಹೆಣ್ಣು ಪಿಶಂಗಿಲೆ, ನಾಯಿಯು ಕುರುಪಿಶಂಗಿಲೆ. ಮೊಲ ಕೊಂಬೆ ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತದೆ, ಹಾವು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಕತ್ಯ್ ಅಸ್ಯ ವಿಷ್ಠಾಃ ಕತ್ಯ್ ಅಕ್ಷರಾಣಿ ಕತಿ ಹೋಮಾಸಃ ಕತಿಧಾ ಸಮಿದ್ಧಃ । ಯಜ್ಞಸ್ಯ ತ್ವಾ ವಿದಥಾ ಪೃಚ್ಛಮ್ ಅತ್ರ ಕತಿ ಹೋತಾರ ಽ ಋತುಶೋ ಯಜನ್ತಿ
ಇದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಮಲಗಳು? ಎಷ್ಟು ಅಕ್ಷರಗಳು? ಎಷ್ಟು ಹೋಮಗಳು? ಎಷ್ಟು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ? ಯಜ್ಞದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ಎಷ್ಟು ಯಜಮಾನರು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ?
ಷಡ್ ಅಸ್ಯ ವಿಷ್ಠಾಃ ಶತಮ್ ಅಕ್ಷರಾಣ್ಯ್ ಅಶೀತಿರ್ ಹೋಮಾಃ ಸಮಿಧೋ ಹ ತಿಸ್ರಃ । ಯಜ್ಞಸ್ಯ ತೇ ವಿದಥಾ ಪ್ರ ಬ್ರವೀಮಿ ಸಪ್ತ ಹೋತಾರ ಋತುಶೋ ಯಜನ್ತಿ
ಇದಕ್ಕೆ ಆರು ಮಲಗಳು, ನೂರು ಅಕ್ಷರಗಳು, ಎಂಭತ್ತು ಹೋಮಗಳು, ಮೂರು ಸಮಿಧಗಳು. ಯಜ್ಞದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಏಳು ಯಜಮಾನರು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಕೋ ಽ ಅಸ್ಯ ವೇದ ಭುವನಸ್ಯ ನಾಭಿಂ ಕೋ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಽ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಮ್ । ಕಃ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ವೇದ ಬೃಹತೋ ಜನಿತ್ರಂ ಕೋ ವೇದ ಚನ್ದ್ರಮಸಂ ಯತೋಜಾಃ
ಈ ಲೋಕದ ನಾಭಿಯನ್ನು ಯಾರು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ? ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ? ಭಾರಿ ಸೂರ್ಯನ ಹುಟ್ಟುವ ಮೂಲವನ್ನು ಯಾರು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ? ಚಂದ್ರನು ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನೆಂದು ಯಾರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ?
ವೇದಾಹಮ್ ಅಸ್ಯ ಭುವನಸ್ಯ ನಾಭಿಂ ವೇದ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಽ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಮ್ । ವೇದ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಬೃಹತೋ ಜನಿತ್ರಂ ಅಥೋ ವೇದ ಚನ್ದ್ರಮಸಂ ಯತೋಜಾಃ
ನಾನು ಈ ಲೋಕದ ನಾಭಿಯನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಭಾರಿ ಸೂರ್ಯನ ಹುಟ್ಟುವ ಮೂಲವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರನು ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನೆಂದು ಕೂಡ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ.
ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ತ್ವಾ ಪರಮ್ ಅನ್ತಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ಯತ್ರ ಭುವನಸ್ಯ ನಾಭಿಃ । ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ತ್ವಾ ವೃಷ್ಣೋ ಽ ಅಶ್ವಸ್ಯ ರೇತಃ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ವಾಚಃ ಪರಮಂ ವ್ಯೋಮ
ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಅತಿ ದೂರದ ಅಂಚಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಲೋಕದ ನಾಭಿಯಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಬಲಿಷ್ಠ ಕುದುರೆಯ ಬೀಜದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಮಾತಿನ ಅತಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಇಯಂ ವೇದಿಃ ಪರೋ ಽ ಅನ್ತಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಽ ಅಯಂ ಯಜ್ಞೋ ಯತ್ರ ಭುವನಸ್ಯ ನಾಭಿಃ । ಅಯꣳ ಸೋಮೋ ವೃಷ್ಣೋ ಽ ಅಶ್ವಸ್ಯ ರೇತಃ ಬ್ರಹ್ಮಾಯಂ ವಾಚಃ ಪರಮಂ ವ್ಯೋಮ
ಈ ವೇದಿ ಭೂಮಿಯ ಅತಿ ದೂರದ ಅಂಚು; ಈ ಯಜ್ಞವೇ ಲೋಕದ ನಾಭಿಯಿರುವ ಸ್ಥಳ. ಈ ಸೋಮವೇ ಬಲಿಷ್ಠ ಕುದುರೆಯ ಬೀಜ; ಈ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಮಾತಿನ ಅತಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಳ.
ಸುಭೂಃ ಸ್ವಯಮ್ಭೂಃ ಪ್ರಥಮೋ ಽನ್ತರ್ ಮಹತ್ಯ್ ಅರ್ಣವೇ । ದಧೇ ಹ ಗರ್ಭಮ್ ಋತ್ವಿಯಂ ಯತೋ ಜಾತಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಉತ್ತಮ ಜನ್ಮದ ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಆ ಮಹಾ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿ, ಯಜ್ಞದ ಬೀಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅದರಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಹೋತಾ ಯಕ್ಷತ್ ಪ್ರಜಾಪತಿꣳ ಸೋಮಸ್ಯ ಮಹಿಮ್ನಃ । ಜುಷತಾಂ ಪಿಬತು ಸೋಮꣳ ಹೋತರ್ ಯಜ
ಹೋತೃವು ಸೋಮದ ಮಹಿಮೆ ಮೂಲಕ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು, ಹೋತೃನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅವನು ಸೋಮವನ್ನು ಕುಡಿಯಲಿ.
ಪ್ರಜಾಪತೇ ನ ತ್ವದ್ ಏತಾನ್ಯ್ ಅನ್ಯೋ ವಿಶ್ವಾ ರೂಪಾಣಿ ಪರಿ ತಾ ಬಭೂವ । ಯತ್ಕಾಮಾಸ್ ತೇ ಜುಹುಮಸ್ ತನ್ ನೋ ಽ ಅಸ್ತು । ವಯꣳ ಸ್ಯಾಮ ಪತಯೋ ರಯೀಣಾಮ್
ಪ್ರಜಾಪತಿ, ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಇವೆಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ನಾವೆನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇವೋ, ಆ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ನಮ್ಮದಾಗಲಿ. ನಾವು ಸಂಪತ್ತಿನ ಒಡೆಯರಾಗೋಣ.
ರೋಹಿತೋ ಧೂಮ್ರರೋಹಿತಃ ಕರ್ಕನ್ಧುರೋಹಿತಸ್ ತೇ ಸೌಮ್ಯಾ ಬಭ್ರುರ್ ಅರುಣಬಭ್ರುಃ ಶುಕಬಭ್ರುಸ್ ತೇ ವಾರುಣಾಃ ಶಿತಿರನ್ಧ್ರೋ ಽನ್ಯತಃಶಿತಿರನ್ಧ್ರಃ ಸಮನ್ತಶಿತಿರನ್ಧ್ರಸ್ ತೇ ಸಾವಿತ್ರಾಃ ಶಿತಿಬಾಹುರ್ ಅನ್ಯತಃಶಿತಿಬಾಹುಃ ಸಮನ್ತಶಿತಿಬಾಹುಸ್ ತೇ ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯಾಃ ಪೃಷತೀ ಕ್ಷುದ್ರಪೃಷತೀ ಸ್ಥೂಲಪೃಷತೀ ತಾ ಮೈತ್ರಾವರುಣ್ಯಃ
ಶುದ್ಧವಾಲಃ ಸರ್ವಶುದ್ಧವಾಲೋ ಮಣಿವಾಲಸ್ ತ ಽ ಆಶ್ವಿನಾಃ ಶ್ಯೆತಃ ಶ್ಯೇತಾಕ್ಷೋ ಽರುಣಸ್ ತೇ ರುದ್ರಾಯ ಪಶುಪತಯೇ ಕರ್ಣಾ ಯಾಮಾ ಽ ಅವಲಿಪ್ತಾ ರೌದ್ರಾ ನಭೋರೂಪಾಃ ಪಾರ್ಜನ್ಯಾಃ
ಶುದ್ಧವಾದ ಕೇಶ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧ ಕೇಶ, ಮಣಿಯಂತೆ ಕೇಶ ಇವುಗಳು ಆಶ್ವಿನಿಯರದು; ಬಿಳಿ, ಬಿಳಿ ಕಣ್ಣಿನದು, ಕೆಂಪು ಇವುಗಳು ರುದ್ರ ಪಶುಪತಿಯದು; ಕಿವಿಗಳು ಯಮನದು; ಲೇಪಿಸಲಾದವು ರೌದ್ರರದು; ಆಕಾಶದ ರೂಪದವು ಪಾರ್ಜನ್ಯನದು.
ಪೃಶ್ನಿಸ್ ತಿರಶ್ಚೀನಪೃಶ್ನಿರ್ ಊರ್ಧ್ವಪೃಶ್ನಿಸ್ ತೇ ಮಾರುತಾಃ ಫಲ್ಗೂರ್ ಲೋಹಿತೋರ್ಣೀ ಪಲಕ್ಷೀ ತಾಃ ಸಾರಸ್ವತ್ಯಃ ಪ್ಲೀಹಾಕರ್ಣಃ ಶುಣ್ಠಾಕರ್ಣೋ ಽದ್ಧ್ಯಾಲೋಹಕರ್ಣಸ್ ತೇ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರಾಃ ಕೃಷ್ಣಗ್ರೀವಃ ಶಿತಿಕಕ್ಷೋ ಽಞ್ಜಿಸಕ್ಥಸ್ ತ ಽ ಐನ್ದ್ರಾಗ್ನಾಃ ಕೃಷ್ಣಾಞ್ಜಿರ್ ಅಲ್ಪಾಞ್ಜಿರ್ ಮಹಾಞ್ಜಿಸ್ ತ ಽ ಉಷಸ್ಯಾಃ
ಕಲಂಕದ, ಅಡ್ಡ ಕಲಂಕದ, ಮೇಲಿನ ಕಲಂಕದವು ಮಾರುತರದು; ಕೆಂಪು, ಕೆಂಪು ಬೂಚಿನದು, ಕಲೆಗಳಿರುವದು ಸಾರಸ್ವತಿಯದು; ಪ್ಲಿಹೆಯಂತಿರುವ ಕಿವಿ, ಸೊಂಡಿಲಿನಂತೆ ಕಿವಿ, ಮೇಲಿನ ಲೋಹದ ಕಿವಿ ತ್ವಷ್ಟ್ರನದು; ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯದು, ಬಿಳಿ ಕಣ್ಣಿನದು, ಗುರುತು ಇರುವ ತೊಡೆಯದು ಇಂದ್ರಾಗ್ನಿಯದು; ಕಪ್ಪು ಬೆರಳು, ಸಣ್ಣ ಬೆರಳು, ದೊಡ್ಡ ಬೆರಳು ಉಷಸ್ಸಿನದು.
ಶಿಲ್ಪಾ ವೈಶ್ವದೇವ್ಯೋ ರೋಹಿಣ್ಯಸ್ ತ್ರ್ಯವಯೋ ವಾಚೇ ಽವಿಜ್ಞಾತಾ ಽ ಅದಿತ್ಯೈ ಸರೂಪಾ ಧಾತ್ರೇ ವತ್ಸತರ್ಯೋ ದೇವಾನಾಂ ಪತ್ನೀಭ್ಯಃ
ವೃತ್ತಿಕಾರರು ವೈಶ್ವದೇವ್ಯರದು, ಕೆಂಪುಗಳು ರೋಹಿಣಿಯದು, ಮೂರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವುಗಳು ವಾಕ್ಕಿನದು, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದವುಗಳು ಆದಿತಿಯದು, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ರೂಪವು ಧಾತ್ರನದು, ಕರುಗಳು ದೇವತೆಗಳ ಪತ್ನಿಯರದು.
ಅಶ್ವಸ್ ತೂಪರೋ ಗೋಮೃಗಸ್ ತೇ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಾಃ ಕೃಷ್ಣಗ್ರೀವ ಽ ಆಗ್ನೇಯೋ ರರಾಟೇ ಪುರಸ್ತಾತ್ ಸಾರಸ್ವತೀ ಮೇಷ್ಯ್ ಅಧಸ್ತಾದ್ಧನ್ವೋರ್ ಆಶ್ವಿನಾವ್ ಅಧೋರಾಮೌ ಬಾಹ್ವೋಃ ಸೌಮಪೌಷ್ಣಃ ಶ್ಯಾಮೋ ನಾಭ್ಯಾꣳ ಸೌರ್ಯಯಾಮೌ ಶ್ವೇತಶ್ ಚ ಕೃಷ್ಣಶ್ ಚ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಸ್ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರೌ ಲೋಮಶಸಕ್ಥೌ ಸಕ್ಥ್ಯೋರ್ ವಾಯವ್ಯಃ ಶ್ವೇತಃ ಪುಚ್ಛ ಽ ಇನ್ದ್ರಾಯ ಸ್ವಪಸ್ಯಾಯ ವೇಹದ್ ವೈಷ್ಣವೋ ವಾಮನಃ
ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ, ಹಸು ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆ ನಿನ್ನವು, ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸಂತಾನನೇ. ಕಪ್ಪು ಕಣಿವಾಯಿತಾದದ್ದು ಅಗ್ನಿಯದು, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ; ಸಾರಸ್ವತೀ ಕುರಿ ಕೆಳಗಡೆ, ಮರಳಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ; ಅಶ್ವಿನಿಯವರದು ಕೆಳಗಾಲುಗಳಲ್ಲಿ; ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಣ್ಯವು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ; ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದದು ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ; ಸೂರ್ಯನದು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ; ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬದಿಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ, ತ್ವಷ್ಟೃನದು; ಕೂದಲುಳ್ಳವು ತೊಡೆಯಲ್ಲಿ, ವಾಯುವಿನದು; ಬಿಳಿ ಬಾಲ ಇಂದ್ರನದು; ಸುಂದರವಾದದು ಸ್ವಪಸ್ಯನದು; ದೊಡ್ಡ ವೈಷ್ಣವನು ಕುಡಿದವನು.
ಕೆಂಪು, ಹೊಗೆಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು, ಕರ್ಕಂಧು ಕೆಂಪು ನಿನಗೆ, ಒಳ್ಳೆಯವಳೇ; ಕಪ್ಪು, ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು, ಬಿಳಿ-ಕಪ್ಪು ಇವುಗಳು ವಾರುಣರದು; ಬಿಳಿ ಗುರುತು ಇರುವವು, ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಳಿ ಗುರುತು ಇರುವದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿಳಿ ಗುರುತು ಇರುವವು ಸಾವಿತ್ರಿಯದು; ಬಿಳಿ ಕೈಯುಳ್ಳವು, ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಳಿ ಕೈಯುಳ್ಳದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿಳಿ ಕೈಯುಳ್ಳವು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯದು; ಚಿತ್ತರೆ, ಸಣ್ಣ ಚಿತ್ತರೆ, ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ತರೆ ಮೈತ್ರಾವರುಣರದು.