સહદાનું પુરુહૂત ક્ષિયન્તમ્ અહસ્તમ્ ઇન્દ્ર સં પિણક્ કુણારુમ્ । અભિ વૃત્રં વર્ધમાનં પિયારુમ્ અપાદમ્ ઇન્દ્ર તવસા જઘન્થ
હે બહુવાર પૂજિત ઇન્દ્ર, તું શક્તિશાળી, દૃઢ, હાથ વિના અને ચાલાકીથી ભરેલા દુશ્મનને હરાવ્યા; તારી શક્તિથી વધતા, પગ વિના અને દુશ્મનવાળા વૃત્રને પણ તું સંહાર્યો.
વિ ન ઽ ઇન્દ્ર મૃધો જહિ નીચા યચ્છ પૃતન્યતઃ । યો ઽ અસ્માꣳઽ અભિદાસત્ય્ અધરં ગમયા તમઃ
હે ઇન્દ્ર, અમારા શત્રુઓને તું હરાવ, જે અમારો વિરોધ કરે છે તેમને દબાવી દે; જે અમને આક્રમણ કરે છે, તેને નીચે પાડી, અંધકારમાં મોકલી દે.
મૃગો ન ભીમઃ કુચરો ગિરિષ્ઠાઃ પરાવત ઽ આ જગન્થા પરસ્યાઃ । સૃકꣳ સꣳશાય પવિમ્ ઇન્દ્ર તિગ્મં વિ શત્રૂન્ તાઢિ વિ મૃધો નુદસ્વ
પર્વતોમાં ભયાનક પશુ જેવો તું દૂરના અને વિપરીત પક્ષના દુશ્મનોને નાશ કર્યો; હે ઇન્દ્ર, તીક્ષ્ણ બાણ તાણ, શત્રુઓને માર અને વિરોધીઓને વિખેરી દે.
વૈશ્વાનરો ન ઽ ઊતય ઽ આ પ્ર યાતુ પરાવતઃ । અગ્નિર્ નઃ સુષ્ટુતીર્ ઉપ
વૈશ્વાનર જેવો, તારી સહાય દૂરથી પણ અમારે આવે; હે અગ્નિ, અમારી પ્રશંસિત અર્પણો સ્વીકાર.
પૃષ્ટો દિવિ પૃષ્ટો ઽ અગ્નિઃ પૃથિવ્યાં પૃષ્ટો વિશ્વા ઽ ઓષધીર્ આ વિવેશ । વૈશ્વાનરઃ સહસા પૃષ્ટો ઽ અગ્નિઃ સ નો દિવા સ રિષસ્ પાતુ નક્તમ્
અગ્નિ સ્વર્ગમાં, પૃથ્વી પર અને સર્વ ઔષધિઓમાં વ્યાપી ગયો છે; વૈશ્વાનર, શક્તિથી સ્થિર થયેલો અગ્નિ, દિવસ અને રાત્રે અમને દુઃખથી બચાવે.
અશ્યામ તં કામમ્ અગ્ને તવોતી ઽ અશ્યામ રયિꣳ રયિવઃ સુવીરમ્ । અશ્યામ વાજમ્ અભિ વાજયન્તો ઽશ્યામ દ્યુમ્નમ્ અજરાજરં તે
હે અગ્નિ, તારી કૃપાથી અમે એ ઇચ્છિત ફળ મેળવીએ, ધન, સમૃદ્ધિ અને વીરતા પ્રાપ્ત કરીએ; એક પછી એક વિજય મેળવીએ, તારી અક્ષય કીર્તિ પ્રાપ્ત કરીએ.
વયં તે ઽ અદ્ય રરિમા હિ કામમ્ ઉત્તાનહસ્તા નમસોપસદ્ય । યજિષ્ઠેન મનસા યક્ષિ દેવાન્ અસ્રેધતા મન્મના વિપ્રો ઽ અગ્ને
આજે અમે તારો ઇચ્છિત કાર્ય પૂર્ણ કર્યું, હાથ ઉંચા કરીને, નમ્રતાથી તને વંદન કર્યું; શ્રેષ્ઠ મનથી દેવતાઓને યજ્ઞ અર્પણ કર, અવિચલ મનથી, હે અગ્નિ, વિદ્વાન.
ધામચ્છદ્ અગ્નિર્ ઇન્દ્રો બ્રહ્મા દેવો બૃહસ્પતિઃ । સચેતસો વિશ્વે દેવા યજ્ઞં પ્રાવન્તુ નઃ શુભે
અગ્નિ, ઇન્દ્ર, બ્રહ્મા, દેવ બૃહસ્પતિ અને સર્વ સતર્ક દેવતાઓ અમારો યજ્ઞ રક્ષે અને અમને શુભતા આપે.
ત્વં યવિષ્ઠ દાશુષો નૄઁઃ પાહિ શૃણુધી ગિરઃ । રક્ષા તોકમ્ ઉત ત્મના
હે યુવાન અગ્નિ, ભક્તોને રક્ષા કર, અમારી પ્રાર્થનાઓ સાંભળ; અમારી સંતાન અને આપણને સુરક્ષિત રાખ.
સ્વાદ્વીં ત્વા સ્વાદુના તીવ્રાં તીવ્રેણામૃતામ્ અમૃતેન । મધુમતીં મધુમતા સૃજામિ સꣳ સોમેન । સોમોઽસિ । અશ્વિભ્યાં પચ્યસ્વ । સરસ્વત્યૈ પચ્યસ્વ । ઇન્દ્રાય સુત્રામ્ણે પચ્યસ્વ
મીઠાશથી મીઠું, તીવ્રતાથી તીવ્ર, અમૃતથી અમૃત, મધથી મધથી ભરેલું, સોમ સાથે તને મુક્ત કરું છું; તું સોમ છે; અશ્વિનીકુમારો માટે પકાવ, સરસ્વતી માટે પકાવ, મહાશક્તિશાળી ઇન્દ્ર માટે પકાવ.
પરીતો ષિઞ્ચતા સુતꣳ સોમો ય ઽ ઉત્તમꣳ હવિઃ । દધન્વાન્ યો નર્યો અપ્સ્વ્ અન્તર્ આ સુષાવ સોમમ્ અદ્રિભિઃ
આસપાસ દબાયેલો સોમ રેડો, જે શ્રેષ્ઠ હવન છે; જે મહાન છે, જળમાં વહે છે, તેણે પથ્થરો વડે સોમને દબાવ્યો છે.
વાયોઃ પૂતઃ પવિત્રેણ પ્રત્યઙ્ક્ સોમો ઽ અતિદ્રુતઃ । ઇન્દ્રસ્ય યુજ્યઃ સખા । વાયોઃ પૂતઃ પવિત્રેણ પ્રાઙ્ સોમો ઽ અતિદ્રુતઃ । ઇન્દ્રસ્ય યુજ્યઃ સખા
વાયુના છાણથી શુદ્ધ થયેલો સોમ પશ્ચિમ તરફ ઝડપથી વહે છે, ઇન્દ્રનો યોગ્ય મિત્ર છે; વાયુના છાણથી શુદ્ધ થયેલો સોમ પૂર્વ તરફ ઝડપથી વહે છે, ઇન્દ્રનો યોગ્ય મિત્ર છે.
પુનાતિ તે પરિસ્રુતꣳ સોમꣳ સૂર્યસ્ય દુહિતા । વારેણ શશ્વતા તના
સૂર્યની દીકરી તારી માટે સતત વહેતી ધારા વડે સોમને શુદ્ધ કરે છે.
બ્રહ્મ ક્ષત્રં પવતે તેજ ઽ ઇન્દ્રિયꣳ સુરયા સોમઃ સુત ઽ આસુતો મદાય । શુક્રેણ દેવ દેવતાઃ પિપૃગ્ધિ રસેનાન્નં યજમાનાય ધેહિ
બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિય તારા માટે શુદ્ધ થાય છે; દબાયેલો અને તૈયાર કરેલો સોમ, શક્તિ અને તેજથી, આનંદ માટે; તેના તેજથી, દેવતાઓને તું પોષ, અને તેના રસથી યજમાન માટે ભોજન મૂકી દે.
કુવિદ્ અઙ્ગ યવમન્તો યવં ચિદ્ યથા દાન્ત્ય્ અનુપૂર્વં વિયૂય । ઇહેહૈષાં કૃણુહિ ભોજનાનિ યે બર્હિષો નમ ઽ ઉક્તિં યજન્તિ । ઉપયામગૃહીતો ઽસ્ય્ અશ્વિભ્યાં ત્વા સરસ્વત્યૈ ત્વેન્દ્રાય ત્વા સુત્રામ્ણે । ઽ એષ તે યોનિસ્ તેજસે ત્વા વીર્યાય ત્વા બલાય ત્વા
શક્ય છે કે જેઓ જવાર ધરાવે છે, તેઓ જવારને જેમ મળે તેમ ક્રમશઃ વહેંચે છે; અહીં, જે લોકો બર્હિ પર નમન સાથે યજ્ઞ કરે છે, તેમના માટે તું ભોજન તૈયાર કર; અશ્વિનીકુમારો, સરસ્વતી, ઇન્દ્ર અને સુત્રામણે તારા માટે આ સ્વીકાર્યું છે; આ તારો મૂળ છે—તેજ માટે, વીરતા માટે, બળ માટે.
ઉપયામગૃહીતો ઽસ્ય્ આશ્વિનં તેજઃ સારસ્વતં વીર્યમ્ ઐન્દ્રં બલમ્ । એષ તે યોનિર્ મોદાય ત્વાનન્દાય ત્વા મહસે ત્વા
તારા માટે અશ્વિનીકુમારોનું તેજ, સરસ્વતીની વીરતા અને ઇન્દ્રનું બળ પ્રાપ્ત થયું છે; આ તારો મૂળ છે—આનંદ માટે, ખુશી માટે, મહાનતા માટે.
તેજો ઽસિ તેજો મયિ ધેહિ । વીર્યમ્ અસિ વીર્યં મયિ ધેહિ । બલમ્ અસિ બલં મયિ ધેહિ । ઓજો ઽસ્ય્ ઓજો મયિ ધેહિ । મન્યુર્ અસિ મન્યું મયિ ધેહિ । સહો ઽસિ સહો મયિ ધેહિ
તું તેજ છે, તેજ મને આપ; તું વીરતા છે, વીરતા મને આપ; તું બળ છે, બળ મને આપ; તું તાકાત છે, તાકાત મને આપ; તું દૃઢ નિશ્ચય છે, દૃઢતા મને આપ; તું શક્તિ છે, શક્તિ મને આપ.
યા વ્યાઘ્રં વિષૂચિકોભૌ વૃકં ચ રક્ષતિ । શ્યેનં પતત્રિણꣳ સિꣳહꣳ સેમં પાત્વ્ અꣳહસઃ
જે વાઘ, વરુ, ગીધ, શ્યેન અને સિંહનું રક્ષણ કરે છે, એ અમને પણ દુઃખથી બચાવે.
યદ્ આપિપેષ માતરં પુત્રઃ પ્રમુદિતો ધયન્ । એતત્ તદ્ અગ્ને ઽ અનૃણો ભવામ્ય્ અહતૌ પિતરૌ મયા । સમ્પૃચ સ્થ સં મા ભદ્રેણ પૃઙ્ક્ત । વિપૃચ સ્થ વિ મા પાપ્મના પૃઙ્ક્ત
જેમ ખુશ પુત્ર પોતાની માતાને પોષે છે, તેમ, અગ્નિ, હું મારા માતા-પિતાથી ઋણમુક્ત થાઉં; તું મને ભલાઈથી ભરી દે, દુઃખને મારી પાસેથી દૂર કર.
દેવા યજ્ઞમ્ અતન્વત ભેષજં ભિષજાશ્વિના । વાચા સરસ્વતી ભિષગ્ ઇન્દ્રાયેન્દ્રિયાણિ દધતઃ
દેવોએ યજ્ઞ કર્યો; અશ્વિનીકુમારો વૈદ્ય છે; સરસ્વતી વાણીથી આરોગ્ય આપે છે; ઇન્દ્ર અને અશ્વિનીકુમારો શક્તિ આપે છે.
દીક્ષાયૈ રૂપꣳ શષ્પાણિ પ્રાયણીયસ્ય તોક્માનિ । ક્રયસ્ય રૂપꣳ સોમસ્ય લાજાઃ સોમાꣳશવો મધુ
દીક્ષા માટે ઘાસનું રૂપ છે; યાત્રાના ચિહ્નો કૂંપળો છે; ખરીદેલા સોમનું રૂપ છે; સોમના દાણા મધ છે.
આતિથ્યરૂપં માસરં મહાવીરસ્ય નગ્નહુઃ । રૂપમ્ ઉપસદામ્ એતત્ તિસ્રો રાત્રીઃ સુરાસુતા
આતિથ્યનું રૂપ માસિક અર્પણ છે; મહાવીરનું રૂપ નગ્નહુ છે; ઉપસદ વિધિનું રૂપ ત્રણ રાતો છે, જે દેવસંતાન છે.
સોમસ્ય રૂપ ક્રીતસ્ય પરિસ્રુત્ પરિ ષિચ્યતે । અશ્વિભ્યાં દુગ્ધં ભેષજમ્ ઇન્દ્રાયૈન્દ્રꣳ સરસ્વત્યા
ખરીદેલા સોમનું રૂપ વહેતી ધારા રૂપે વહે છે; અશ્વિનીકુમારો, ઇન્દ્ર અને સરસ્વતી માટે દૂધ ઔષધિ રૂપે દોહાય છે.
આસન્દી રૂપꣳ રાજાસન્દ્યૈ વેદ્યૈ કુમ્ભી સુરાધાની । અન્તર ઽ ઉત્તરવેદ્યા રૂપં કારોતરો ભિષક્
આસનનું રૂપ રાજાસન માટે છે; વેદી અર્પણપાત્ર છે; ઉપરની વેદીઓ વચ્ચે વૈદ્યનું રૂપ છે.
વેદ્યા વેદિઃ સમ્ આપ્યતે બર્હિષા બર્હિર્ ઇન્દ્રિયમ્ । યૂપેન યૂપ ઽ આપ્યતે પ્રણીતો ઽ અગ્નિર્ અગ્નિના
વેદી વેદી સાથે જોડાય છે; બર્હિ બર્હિ સાથે, શક્તિ સાથે જોડાય છે; યૂપ યૂપ સાથે જોડાય છે; અગ્નિ અગ્નિ વડે આગે વધે છે.
ક્ષત્રસ્ય યોનિર્ અસિ ક્ષત્રસ્ય નાભિર્ અસિ । મા ત્વા હિꣳસીન્ મા મા હિꣳસીઃ
તું રાજ્યશક્તિનું મૂળ છે, તું રાજ્યશક્તિનું કેન્દ્ર છે; હું તને દુઃખ ન પહોંચાડું, તું મને દુઃખ ન પહોંચાડ.
નિ ષસાદ ઘૃતવ્રતો વરુણઃ પસ્ત્યાસ્વ્ આ । સામ્રાજ્યાય સુક્રતુઃ । મૃત્યોઃ પાહિ । વિદ્યોત્ પાહિ
ઘીનું વ્રત ધારણ કરનાર વરુણ ઘરગથ્થુઓમાં સ્થિર થયો છે; સારા સંકલ્પથી સામ્રાજ્ય માટે; મૃત્યુથી રક્ષા કર; વિનાશથી રક્ષા કર.
દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્ બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામ્ । અશ્વિનોર્ ભૈષજ્યેન તેજસે બ્રહ્મવર્ચસાયાભિ ષિઞ્ચામિ । સરસ્વત્યૈ ભૈષજ્યેન વીર્યાયાન્નાદ્યાયાભિ ષિઞ્ચામિ । ઇન્દ્રસ્યેન્દ્રિયેણ બલાય શ્રિયૈ યશસેઽભિ ષિઞ્ચામિ
દૈવી સવિતાના પ્રેરણા, અશ્વિનીકુમારોના હાથ, પુષણના હાથથી હું તને છાંટું છું; અશ્વિનીકુમારોની ઔષધિથી તેજ અને બ્રાહ્મણત્વ માટે; સરસ્વતીની ઔષધિથી વીરતા અને પોષણ માટે; ઇન્દ્રની શક્તિથી બળ, સૌંદર્ય અને યશ માટે છાંટું છું.
કો ઽસિ કતમો ઽસિ કસ્મૈ ત્વા કાય ત્વા । સુશ્લોક સુમઙ્ગલ સત્યરાજન્
તું કોણ છે? કયું છે? કોના માટે, કઈ માટે છે? શુભ ગાનવાળો, શુભલક્ષી, સત્યરાજા.
શિરો મે શ્રીર્ યશો મુખં ત્વિષિઃ કેશાશ્ ચ શ્મશ્રૂણિ । રાજા મે પ્રાણો ઽ અમૃતꣳ સમ્રાટ્ ચક્ષુર્ વિરાટ્ શ્રોત્રમ્
મારું માથું કીર્તિ બને, મારો મોં યશ બને, મારા વાળ અને દાઢી તેજ બને; મારો શ્વાસ રાજા બને, અમૃત બને; મારી આંખ સમ્રાટ બને, મારું કાન વિભૂતિ બને.