અગ્ને તમ્ અદ્યાશ્વં ન સ્તોમૈઃ ક્રતું ન ભદ્રꣳ હૃદિસ્પૃશમ્ । ઋધ્યામા ત ઽ ઓહૈઃ
હે અગ્નિ, આજે અમારા સ્તુતિથી એ ઝડપી ઘોડો, એ બુદ્ધિશાળી અને શુભ શક્તિ, જે હૃદયને સ્પર્શે છે, તારી કૃપાથી અમને પ્રાપ્ત થાય.
ચિત્તિં જુહોમિ મનસા ઘૃતેન યથા દેવા ઽ ઇહાગમન્ વીતિહોત્રા ઽ ઋતાવૃધઃ । પત્યે વિશ્વસ્ય ભૂમનો જુહોમિ વિશ્વકર્મણે વિશ્વાહાદાભ્યꣳ હવિ
હું મનથી અને ઘીથી ચિંતન અર્પણ કરું છું, જેમ દેવતાઓ અહીં આવ્યા હતા, સત્ય અને ધર્મ પાળનારા. સર્વ જીવોના સ્વામી, સર્વ સર્જનહાર માટે, સર્વ ઇચ્છાઓ માટે આ હવન અર્પણ કરું છું.
સપ્ત તે ઽ અગ્ને સમિધઃ સપ્ત જિહ્વાઃ સપ્ત ઽ ઋષયઃ સપ્ત ધામ પ્રિયાણિ । સપ્ત હોત્રાઃ સપ્તધા ત્વા યજન્તિ સપ્ત યોનીર્ આ પૃણસ્વ ઘૃતેન સ્વાહા
હે અગ્નિ, તારી સાત પ્રજ્વલનાઓ છે, સાત જીભો છે, સાત ઋષિઓ છે, સાત પ્રિય નિવાસસ્થાન છે. સાત યજ્ઞકર્તાઓ છે, સાત રીતે તારી પૂજા કરે છે; સાત યોનિઓ ઘીથી ભરી દે. સ્વાહા.
શુક્રજ્યોતિશ્ ચ ચિત્રજ્યોતિશ્ ચ સત્યજ્યોતિશ્ ચ જ્યોતિષ્માꣳશ્ ચ । શુક્રશ્ ચ ઽ ઋતપાશ્ ચાત્યꣳહાઃ
પ્રભાસ્વરૂપ પ્રકાશ, રંગબેરંગી પ્રકાશ, સત્ય પ્રકાશ અને તેજસ્વી; તેજવંત, સત્યના રક્ષક અને મહાન લોકો.
ઈદૃઙ્ ચાન્યદૃઙ્ ચ સદૃઙ્ ચ પ્રતિસદૃઙ્ ચ । મિતશ્ ચ સંમિતશ્ ચ સભરાઃ
આ જેવું, અને જુદું, અને સમાન, અને અનુરૂપ; માપેલું, સારી રીતે માપેલું અને સાથે લઈ જનાર.
ઋતશ્ ચ સત્યશ્ ચ ધ્રુવશ્ ચ ધરુણશ્ ચ । ધર્તા ચ વિધર્તા ચ વિધારયઃ
સત્ય, સચ્ચાઈ, સ્થિરતા અને આધાર; ધારણ કરનાર, વ્યવસ્થાપક અને પોષક.
ઋતજિચ્ ચ સત્યજિચ્ ચ સેનજિચ્ ચ સુષેણશ્ ચ । અન્તિમિત્રશ્ ચ દૂરેઽઅમિત્રશ્ ચ ગણઃ
સત્યથી જીતનાર, સચ્ચાઈથી જીતનાર, યુદ્ધમાં જીતનાર, સારા સૈનિકો સાથે; સીમાએ મિત્ર, દૂર દુશ્મન, અને સમૂહ.
ઈદૃક્ષાસ ઽ એતાદૃક્ષાસ ઽ ઊ ષુ ણઃ સદૃક્ષાસઃ પ્રતિસદૃક્ષાસ ઽ એતન । મિતાસશ્ ચ સંમિતાસો નો ઽ અદ્ય સભરસો મરુતો યજ્ઞે ઽ અસ્મિન્
આવા અને આવા જેવા, અને જે સમાન છે, અને અનુરૂપ છે—તેઓ આવે. માપેલા અને સારી રીતે માપેલા, હે મરુતો, શક્તિ સાથે, આજના અમારા યજ્ઞમાં હાજર રહે.
સ્વતવાꣳશ્ ચ પ્રઘાસી ચ સાંતપનશ્ ચ ગૃહમેધી ચ । ક્રીડી ચ શાકી ચોજ્જેષી
ધનવાન, ભક્ષક, ઉશ્કેરનાર, ગૃહસ્થ; રમણિય, ડાળધારી અને ઉત્તેજક.
ઉગ્રશ્ ચ ભીમશ્ ચ ધ્વાન્તશ્ ચ ધુનિશ્ ચ । સાસહ્વાꣳશ્ ચાભિયુગ્વા ચ વિક્ષિપઃ સ્વાહા । ઇન્દ્રં દૈવીર્ વિશો મરુતો ઽનુવર્ત્માનો ઽભવન્ યથેન્દ્રં દૈવીર્ વિશો મરુતો ઽનુવર્ત્માનો ઽભવન્ । એવમ્ ઇમં યજમાનં દૈવીશ્ ચ વિશો માનુષીશ્ ચાનુવર્ત્માનો ભવન્તુ
ભયાનક, ભયજનક, અંધકારમય, કંપાવનાર; શક્તિશાળી, હુમલાખોર અને ફેંકનાર—સ્વાહા. જેમ દેવતાઓના સમૂહે, હે મરુતો, ઇન્દ્રનું અનુસરણ કર્યું હતું, તેમ દેવ અને માનવ સમૂહ આ યજમાનનું અનુસરણ કરે.
ઇમꣳ સ્તનમૂર્જસ્વન્તં ધયાપાં પ્રપીનમ્ અગ્ને સરિરસ્ય મધ્યે । ઉત્સં જુષસ્વ મધુમન્તમ્ અર્વન્ત્ સમુદ્રિયꣳ સદનમ્ આ વિશસ્વ
હે અગ્નિ, શરીરના મધ્યમાં આવેલું આ પોષક અને પુષ્કળ સ્તન પી. મધુર અને વહેતું ઝરણું, સમુદ્ર સમાન બેઠકે તું પ્રવેશ કર.
ઘૃતં મિમિક્ષે ઘૃતમ્ અસ્ય યોનિર્ ઘૃતે શ્રિતો ઘૃતમ્ વ્ અસ્ય ધામ । અનુષ્વધમ્ આ વહ માદયસ્વ સ્વાહાકૃતં વૃષભ વક્ષિ હવ્યમ્
ઘી ઉત્પન્ન થયું છે; ઘી એનું યોનિ છે; ઘીમાં એ સ્થિર છે; ઘી એનું નિવાસસ્થાન છે. યોગ્ય ક્રમમાં તેને અહીં લાવ, આનંદિત થા; હે વૃષભ, સ્વાહા સાથે કરેલું હવન લઈ જા.
સમુદ્રાદ્ ઊર્મિર્ મધુમાꣳઽ ઉદ્ આરદ્ ઉપાꣳશુના સમ્ અમૃતત્વમ્ આનટ્ । ઘૃતસ્ય નામ ગુહ્યં યદ્ અસ્તિ જિહ્વા દેવાનામ્ અમૃતસ્ય નાભિઃ
સમુદ્રમાંથી મધુરતા ભરેલી એક લહેર ઉઠી છે; એ સૂક્ષ્મ રીતે અમરત્વ સાથે લાવી છે. ઘીનું રહસ્યમય નામ જે છે—દેવતાઓની જીભ એ અમૃતનું કેન્દ્ર, એમ કહેવાય છે.
વયં નામ પ્ર બ્રવામા ઘૃતસ્યાસ્મિન્ યજ્ઞે ધારયામા નમોભિઃ । ઉપ બ્રહ્મા શૃણવચ્ છસ્યમાનં ચતુઃશૃઙ્ગો ઽવમીદ્ ગૌર એતત્
અમે ઘીનું નામ ઉચ્ચારીએ છીએ; આ યજ્ઞમાં અમે શ્રદ્ધાપૂર્વક તેને ધારીએ છીએ. પ્રેરિત બ્રાહ્મણ એ સ્તુતિ સાંભળે છે; આ ચાર શિંગાવાળો વાછરો છે, જે નીચે ઉતર્યો છે.
ચત્વારિ શૃઙ્ગા ત્રયો ઽ અસ્ય પાદા દ્વે શીર્ષે સપ્ત હસ્તાસો ઽ અસ્ય । ત્રિધા બદ્ધો વૃષભો રોરવીતિ મહો દેવો મર્ત્યાꣳ ઽ આ વિવેશ
તેને ચાર શિંગા, ત્રણ પગ, બે માથાં અને સાત હાથ છે. ત્રણ રીતે બંધાયેલો એ વાછરો ગર્જના કરે છે; મહાન દેવ મનુષ્યોમાં પ્રવેશી ગયો છે.
ત્રિધા હિતં પણિભિર્ ગુહ્યમાનં ગવિ દેવાસો ઘૃતમ્ અન્વ્ અવિન્દન્ । ઇન્દ્ર ઽ એકꣳ સૂર્ય ઽ એકં જજાન વેનાદ્ એકꣳ સ્વધયા નિષ્ટતક્ષુઃ
દેવતાઓએ ગાયમાં છુપાયેલું, ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલું અને હાથોથી છુપાવેલું ઘી શોધી કાઢ્યું. ઇન્દ્રે એક ઉત્પન્ન કર્યું, સૂર્યે એક, અને વેનાએ પોતાના બળથી એક દબાવી કાઢ્યું.
એતા ઽઅર્ષન્તિ હૃદ્યાત્ સમુદ્રાચ્ છતવ્રજા રિપુણા નાવચક્ષે । ઘૃતસ્ય ધારા ઽ અભિ ચાકશીમિ હિરણ્યયો વેતસો મધ્ય ઽ આસામ્
આ ધારાઓ હૃદયમાંથી, સમુદ્રમાંથી, સો ગણી વહે છે, દુશ્મન તેને રોકી શકતો નથી. હું ઘી ની ધારાઓને જોઉં છું; તેમની વચ્ચે એક સુવર્ણ વાંસ છે.
સમ્યક્ સ્રવન્તિ સરિતો ન ધેના ઽ અન્તર્ હૃદા મનસા પૂયમાનાઃ । એતે ઽ અર્ષન્ત્ય્ ઊર્મયો ઘૃતસ્ય મૃગા ઽઇવ ક્ષિપણોર્ ઈષમાણાઃ
નદીઓની જેમ, ગાયોની જેમ, આ ધારાઓ હૃદય અને મનમાં શુદ્ધ થઈને એકસાથે વહે છે. ઘી ની આ લહેરો હરણની જેમ તીક્ષ્ણ તીરે દોડે છે.
સિન્ધોર્ ઇવ પ્રાધ્વને શૂઘનાસો વાતપ્રમિયઃ પતયન્તિ યહ્વાઃ । ઘૃતસ્ય ધારા ઽ અરુષો ન વાજી કાષ્ઠા ભિન્દન્ન્ ઊર્મિભિઃ પિન્વમાનઃ
નદીઓના ગર્જનાવાળા પ્રવાહની જેમ, પવન જેટલી ઝડપી, મહાન શક્તિશાળી ધારો ઉડી જાય છે. ઘી ની ધારાઓ લાલ ઘોડાની જેમ અવરોધ તોડી, લહેરોથી ભરપૂર થઈને વહે છે.
અભિ પ્રવન્ત સમનેવ યોષાઃ કલ્યાણ્યઃ સ્મયમાનાસો ઽ અગ્નિમ્ । ઘૃતસ્ય ધારાઃ સમિધો નસન્ત તા જુષાણો હર્યતિ જાતવેદાઃ
સુંદર રીતે શણગારેલી સ્ત્રીઓની જેમ, હસતી હસતી અગ્નિ તરફ, આ ધારાઓ એકસાથે વહે છે. ઘી ની ધારાઓ હવન સમીધા બનીને જાતવેદાને પોષે છે; તે તેમને આનંદથી સ્વીકારે છે.
કન્યા ઽઇવ વહતુમ્ એતવા ઽ ઉ ઽ અઞ્જ્ય્ અઞ્જાના ઽ અભિ ચાકશીમિ । યત્ર સોમઃ સૂયતે યત્ર યજ્ઞો ઘૃતસ્ય ધારા ઽ અભિ તત્ પવન્તે
પાણિગાર માટે તૈયાર થયેલી કન્યાઓની જેમ, સુગંધિત થઈને, હું તેમને શોભાયમાન જોઉં છું. જ્યાં સોમા નિકાળાય છે, જ્યાં યજ્ઞ થાય છે, ત્યાં ઘી ની ધારાઓ વહે છે.
અભ્ય્ અર્ષત સુષ્ટુતિં ગવ્યમ્ આજિમ્ અસ્માસુ ભદ્રા દ્રવિણાનિ ધત્ત । ઇમં યજ્ઞં નયત દેવતા નો ઘૃતસ્ય ધારા મધુમત્ પવન્તે
તમારે ઉત્તમ સ્તુતિ સાથે, ગૌધનના યુદ્ધમાં વિજયી બનીને, અમને શુભ સંપત્તિ આપો. દેવતાઓ, આ યજ્ઞને અમારે માટે આગળ વધારજો; મધુરતા ભરેલી ઘી ની ધારાઓ વહે.
ધામન્ તે વિશ્વં ભુવનમ્ અધિ શ્રિતમ્ અન્તઃ સમુદ્રે હૃદ્યન્તર્ આયુષિ । અપામ્ અનીકે સમિથે ય ઽ આભૃતસ્ તમ્ અશ્યામ મધુમન્તં ત ઽ ઊર્મિમ્
તમારા નિવાસસ્થાને આખું જગત આધારિત છે, સમુદ્રમાં, હૃદયમાં, જીવનમાં. જળની સભામાં જ્યાં અર્પણ થાય છે, ત્યાં અમે મધુરતા ભરેલી એ લહેરનો આનંદ લઈએ.
વાજશ્ ચ મે પ્રસવશ્ ચ મે પ્રયતિશ્ ચ મે પ્રસિતિશ્ ચ મે ધીતિશ્ ચ મે ક્રતુશ્ ચ મે સ્વરશ્ ચ મે શ્લોકશ્ ચ મે શ્રવશ્ ચ મે શ્રુતિશ્ ચ મે જ્યોતિશ્ ચ મે સ્વશ્ ચ મે યજ્ઞેન કલ્પન્તામ્
મને શક્તિ મળે, મને પ્રેરણા મળે, મને ઇચ્છા મળે, મને પ્રગતિ મળે, મને વિચાર મળે, મને દૃઢ સંકલ્પ મળે, મને સ્વર મળે, મને સ્તુતિ મળે, મને કીર્તિ મળે, મને શ્રવણ મળે, મને પ્રકાશ મળે, મને કલ્યાણ મળે—આ બધું યજ્ઞથી સિદ્ધ થાય.
પ્રાણશ્ ચ મે ઽપાનશ્ ચ મે વ્યાનશ્ ચ મે ઽસુશ્ ચ મે ચિત્તં ચ મ ઽ આધીતં ચ મે વાક્ ચ મે મનશ્ ચ મે ચક્ષુશ્ ચ મે શ્રોત્રં ચ મે દક્ષશ્ ચ મે બલં ચ મે યજ્ઞેન કલ્પન્તામ્
મને શ્વાસ મળે, મને નીચો શ્વાસ મળે, મને વ્યાપક શ્વાસ મળે, મને જીવન મળે, મને મન મળે, મને સમજ મળે, મને વાણી મળે, મને મન મળે, મને દ્રષ્ટિ મળે, મને શ્રવણ મળે, મને કુશળતા મળે, મને બળ મળે—આ બધું યજ્ઞથી સિદ્ધ થાય.
ઓજસ્ ચ મે સહશ્ ચ મ ઽ આત્મા ચ મે તનૂશ્ ચ મે શર્મ ચ મે વર્મ ચ મે ઽઙ્ગાનિ ચ મે ઽસ્થીનિ ચ મે પરૂꣳષિ ચ મે શરીરાણિ ચ મ ઽ આયુશ્ ચ મે જરા ચ મે યજ્ઞેન કલ્પન્તામ્
મને ઊર્જા મળે, મને સહનશક્તિ મળે, મને આત્મા મળે, મને શરીર મળે, મને રક્ષણ મળે, મને કવચ મળે, મને અંગો મળે, મને હાડકાં મળે, મને આવરણ મળે, મને શરીરો મળે, મને આયુષ્ય મળે, મને વૃદ્ધાવસ્થા મળે—આ બધું યજ્ઞથી સિદ્ધ થાય.
જ્યૈષ્ઠ્યં ચ મે ઽ આધિપત્યં ચ મે મન્યુશ્ ચ મે ભામશ્ ચ મે ઽમશ્ ચ મે ઽમ્ભશ્ ચ મે મહિમા ચ મે વરિમા ચ મે પ્રથિમા ચ મે વર્ષિમા ચ મે દ્રાઘિમા ચ મે વૃદ્ધં ચ મે વૃદ્ધિશ્ ચ મે યજ્ઞેન કલ્પન્તામ્
મને શ્રેષ્ઠતા મળે, મને અધિપત્ય મળે, મને ઉગ્રતા મળે, મને શક્તિ મળે, મને સમૃદ્ધિ મળે, મને જળ મળે, મને મહાનતા મળે, મને પહોળાઈ મળે, મને વિસ્તૃતિ મળે, મને વરસાદ મળે, મને લંબાઈ મળે, મને વૃદ્ધિ મળે, મને વધારો મળે—આ બધું યજ્ઞથી સિદ્ધ થાય.
સત્યં ચ મે શ્રદ્ધા ચ મે જગચ્ ચ મે ધનં ચ મે વિશ્વં ચ મે મહશ્ ચ મે ક્રીડા ચ મે મોદશ્ ચ મે જાતં ચ મે જનિષ્યમાણં ચ મે સૂક્તં ચ મે સુકૃતં ચ મે યજ્ઞેન કલ્પન્તામ્
મને સત્ય મળે, મને શ્રદ્ધા મળે, મને ચલતી દુનિયા મળે, મને ધન મળે, મને વિશ્વ મળે, મને મહાનતા મળે, મને રમણિયતા મળે, મને આનંદ મળે, મને જન્મેલું મળે, મને જન્મવાનું મળે, મને શુભ વાણી મળે, મને સારા કર્મ મળે—આ બધું યજ્ઞથી સિદ્ધ થાય.
ઋતં ચ મે ઽમૃતં ચ મે ઽયક્ષ્મં ચ મે ઽનામયચ્ ચ મે જીવાતુશ્ ચ મે દીર્ઘાયુત્વં ચ મે ઽનમિત્રં ચ મે ઽભયં ચ મે સુખં ચ મે શયનં ચ મે સૂષાશ્ ચ મે સુદિનં ચ મે યજ્ઞેન કલ્પન્તામ્
મને ઋત મળે, મને અમરત્વ મળે, મને રોગમુક્તિ મળે, મને બીમારીથી મુક્તિ મળે, મને દીર્ઘ આયુષ્ય મળે, મને લાંબા વર્ષો મળે, મને દુશ્મનોથી મુક્તિ મળે, મને નિર્ભયતા મળે, મને સુખ મળે, મને સારી ઊંઘ મળે, મને સારો જાગરણ મળે, મને શુભ દિવસ મળે—આ બધું યજ્ઞથી સિદ્ધ થાય.
યન્તા ચ મે ધર્તા ચ મે ક્ષેમશ્ ચ મે ધૃતિશ્ ચ મે વિશ્વં ચ મે મહશ્ ચ મે સંવિચ્ ચ મે જ્ઞાત્રં ચ મે સૂશ્ ચ મે પ્રસૂશ્ ચ મે સીરં ચ મે લયશ્ ચ મે યજ્ઞેન કલ્પન્તામ્
મને માર્ગદર્શન મળે, મને આધાર મળે, મને સુરક્ષા મળે, મને સ્થિરતા મળે, મને વિશ્વ મળે, મને મહાનતા મળે, મને જાગૃતિ મળે, મને જ્ઞાન મળે, મને સારા સંતાન મળે, મને સારા વંશજ મળે, મને ખેડાણ મળે, મને આરામ મળે—આ બધું યજ્ઞથી સિદ્ધ થાય.