વીતꣳ હવિઃ શમિતꣳ શમિતા યજધ્યૈ તુરીયો યજ્ઞો યત્ર હવ્યમ્ એતિ । તતો વાકા ઽ આશિષો નો જુષન્તામ્
શાંતિથી અર્પણ કરેલું હવન યજ્ઞ માટે સમર્પિત થાય. ચોથો યજ્ઞ એ છે જ્યાં હવન પહોંચે છે. ત્યાંથી અમને શુભ વાણી અને આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય.
સૂર્યરશ્મિર્ હરિકેશઃ પુરસ્તાત્ સવિતા જ્યોતિર્ ઉદ્ અયાꣳઽ અજસ્રમ્ । તસ્ય પૂષા પ્રસવે યાતિ વિદ્વાન્ત્ સમ્પશ્યન્ વિશ્વા ભુવનાનિ ગોપાઃ
સૂર્યના કિરણો, પીળા વાળવાળા, સવિતા આગળથી સતત પ્રકાશ આપે છે. તેના ગતિમાં પૂષણ, સર્વજ્ઞ, સર્વે જગતને જોતા, રક્ષક તરીકે આગળ વધે છે.
વિમાન ઽ એષ દિવો મધ્ય ઽ આસ્ત ઽ આપપ્રિવાન્ રોદસી ઽ અન્તરિક્ષમ્ । સ વિશ્વાચીર્ અભિ ચષ્ટે ઘૃતાચીર્ અન્તરા પૂર્વમ્ અપરં ચ કેતુમ્
આ દેવ આકાશના મધ્યમાં બેઠો છે, પૃથ્વી, આકાશ અને અંતરિક્ષને ભરતો. તે સર્વેને ઘી જેવા તેજથી જોવે છે, જૂના અને નવા પ્રકાશ વચ્ચે.
ઉક્ષા સમુદ્રો ઽ અરુણઃ સુપર્ણઃ પૂર્વસ્ય યોનિં પિતુર્ આ વિવેશ । મધ્યે દિવો નિહિતઃ પૃશ્નિર્ અશ્મા વિ ચક્રમે રજસસ્ પાત્ય્ અન્તૌ
વૃષભ, સમુદ્ર, લાલ રંગનો, સુપર્ણ, પૂર્વના પિતાના ગર્ભમાં પ્રવેશ્યો. આકાશના મધ્યમાં સ્થિર પૃશ્નિ પથ્થર, અંતરિક્ષના છેડા રક્ષતો આગળ વધે છે.
ઇન્દ્રં વિશ્વા ઽ અવીવૃધન્ત્ સમુદ્રવ્યચસં ગિરઃ । રથીતમꣳ રથીનાં વાજાનાꣳ સત્પતિં પતિમ્
બધી સ્તુતિઓએ સમુદ્ર સમાન વિસ્તાર ધરાવનારા ઇન્દ્રને મહાન બનાવ્યા. તે રથચાલકોમાં શ્રેષ્ઠ, સાચા વિજયના સ્વામી અને મુખ્ય છે.
દેવહૂર્ યજ્ઞ ઽ આ ચ વક્ષત્ સુમ્નહૂર્ યજ્ઞ ઽ આ ચ વક્ષત્ । યક્ષદ્ અગ્નિર્ દેવો દેવાꣳઽ આ ચ વક્ષત્
દેવતાઓની પ્રાર્થના યજ્ઞ તરફ જાય, શુભેચ્છાની પ્રાર્થના યજ્ઞ તરફ જાય. અગ્નિ દેવતાઓ પાસે યજ્ઞમાં જાય.
વાજસ્ય મા પ્રસવ ઽ ઉદ્ગ્રાભેણોદ્ અગ્રભીત્ । અધ સપત્નાન્ ઇન્દ્રો મે નિગ્રાભેણાધરાꣳઽ અકઃ
ઉંચા હાથથી શક્તિનું મૂળ પકડી લીધું છે. હવે નીચેના હાથથી ઇન્દ્ર મારા શત્રુઓને નીચે દબાવે.
ઉદ્ગ્રાભં ચ નિગ્રાભં ચ બ્રહ્મ દેવા ઽ અવીવૃધન્ । અધા સપત્નાન્ ઇન્દ્રાગ્ની મે વિષૂચીનાન્ વ્યસ્યતામ્
દેવતાઓએ ઉપગ્રહ અને નિગ્રહને બ્રહ્મથી વધાર્યા. હવે હે ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, મારા વિરોધીઓ અને દુશ્મનોને વિખેરી દો.
ક્રમધ્વમ્ અગ્નિના નાકમ્ ઉખ્યꣳ હસ્તેષુ બિભ્રતઃ । દિવસ્ પૃષ્ઠꣳ સ્વર્ ગત્વા મિશ્રા દેવેભિર્ આધ્વમ્
અગ્નિ સાથે આનંદ માટે સ્વર્ગ તરફ જાવ, તેને હાથમાં ધારણ કરો. આકાશના પૃષ્ઠ પર પહોંચી, પ્રકાશમાં દેવતાઓ સાથે જોડાઈ જાવ.
પ્રાચીમ્ અનુ પ્રદિશં પ્રેહિ વિદ્વાન્ અગ્નેર્ અગ્ને પુરો ઽ અગ્નિર્ ભવેહ । વિશ્વા ઽ આશા દીદ્યાનો વિ ભાહ્ય્ ઊર્જં નો ધેહિ દ્વિપદે ચતુષ્પદે
પૂર્વ દિશામાં જાવ, હે જ્ઞાની, અગ્નિની આગે અગ્નિ બની અહીં રહો. સર્વ દિશામાં પ્રકાશિત થો, અમને બે પગવાળા અને ચાર પગવાળાઓ માટે શક્તિ આપો.
પૃથિવ્યા ઽ અહમ્ ઉદ્ અન્તરિક્ષમ્ આરુહમ્ અન્તરિક્ષાદ્ દિવમ્ આરુહમ્ । દિવો નાકસ્ય પૃષ્ઠાત્ સ્વર્ જ્યોતિર્ અગામ્ અહમ્
હું પૃથ્વી પરથી અંતરિક્ષમાં, અંતરિક્ષમાંથી સ્વર્ગમાં ગયો. સ્વર્ગના શિખર પરથી પ્રકાશ સુધી પહોંચ્યો છું.
સ્વર્ યન્તો નાપેક્ષન્ત ઽ આ દ્યાꣳ રોહન્તિ રોદસી । યજ્ઞં યે વિશ્વતોધારꣳ સુવિદ્વાꣳસો વિતેનિરે
જે પ્રકાશ તરફ જાય છે, તેઓ પાછા ન જુએ. તેઓ સ્વર્ગ અને પૃથ્વી પર ચઢે છે, જેઓ સર્વ આધાર યજ્ઞને વિસ્તારતા જ્ઞાની છે.
અગ્ને પ્રેહિ પ્રથમો દેવયતાં ચક્ષુર્ દેવાનામ્ ઉત મર્ત્યાનામ્ । ઇયક્ષમાણા ભૃગુભિઃ સજોષાઃ સ્વર્ યન્તુ યજમાનાઃ સ્વસ્તિ
હે અગ્નિ, દેવોની ઉપાસના કરનારા પૈકી પ્રથમ, દેવો અને મનુષ્યોના નેત્ર, ભૃગુઓ સાથે જોડાયેલા ઉપાસકો, યજ્ઞકર્તાઓ શુભતાથી પ્રકાશ તરફ જાય.
નક્તોષાસા સમનસા વિરૂપે ધાપયેતે શિશુમ્ એકꣳ સમીચી । દ્યાવાક્ષામા રુક્મો ઽ અન્તર્ વિ ભાતિ દેવા ઽ અગ્નિં ધારયન્ દ્રવિણોદાઃ
રાત અને ઉષા, અલગ સ્વરૂપ હોવા છતાં એક મનથી, એક જ સંતાનને પોષે છે. દ્યૌ અને પૃથ્વી, સોનાની જેમ અંદર તેજ આપે છે, દેવતાઓ, ધનની દાતાઓ, અગ્નિને ધારણ કરે છે.
અગ્ને સહસ્રાક્ષ શતમૂર્ધઞ્ છતં તે પ્રાણાઃ સહસ્રં વ્યાનાઃ । ત્વꣳ સાહસ્રસ્ય રાય ઽ ઈશિષે તસ્મૈ તે વિધેમ વાજાય સ્વાહા
હે અગ્નિ, તારા હજારો નેત્રો છે, સો માથાં છે, તારા સો શ્વાસ છે અને હજારો પ્રાણવાયુ છે. તું હજારો પ્રકારના ધનનો સ્વામી છે. અમારે તને બળ માટે પૂજા અર્પણ કરીએ છીએ. સ્વાહા.
સુપર્ણો ઽસિ ગરુત્માન્ પૃષ્ઠે પૃથિવ્યાઃ સીદ । ભાસાન્તરિક્ષમ્ આ પૃણ જ્યોતિષા દિવમ્ ઉત્ તભાન તેજસા દિશ ઽ ઉદ્ દૃꣳહ
તુ જ તેજસ્વી પાંખો ધરાવતો ગરુડ છે; પૃથ્વી પર સ્થિર થા. તારા પ્રકાશથી આકાશને ભરી દે, તારા તેજથી સ્વર્ગને પ્રકાશિત કર અને તારા જ્યોતિથી દિશાઓને મજબૂત બનાવ.
આજુહ્વાનઃ સુપ્રતીકઃ પુરસ્તાદ્ અગ્ને યોનિમ્ આ સીદ સાધુયા । અસ્મિન્ત્સધસ્થે ઽ અધ્ય્ ઉત્તરસ્મિન્ વિશ્વે દેવા યજમાનશ્ ચ સીદત
હે સુંદર રૂપ ધરાવનારા અગ્નિ, અર્પણ સાથે આગળના યોગ્ય સ્થાને બેસ. આ પવિત્ર બેઠકે અને ઉપરની બેઠકે બધા દેવતાઓ અને યજમાન પણ બેસે.
તꣳ સવિતુર્ વરેણ્યસ્ય ચિત્રામ્ આહં વૃણે સુમતિં વિશ્વજન્યામ્ । યામ્ અસ્ય કણ્વો અદુહત્ પ્રપીનાꣳ સહસ્રધારાં પયસા મહીં ગામ્
હું સવિતૃ દેવની તેજસ્વી અને સર્વેને કલ્યાણ આપતી કૃપા પસંદ કરું છું, જેને કણ્વે મહાન ગાયમાંથી, હજારો ધારાવાળી દૂધથી, દોહી હતી.
વિધેમ તે પરમે જન્મન્ન્ અગ્ને વિધેમ સ્તોમૈર્ અવરે સધસ્થે । યસ્માદ્ યોનેર્ ઉદારિથા યજે તં પ્ર ત્વે હવીꣳષિ જુહુરે સમિદ્ધે
હે અગ્નિ, અમે તારા સર્વોચ્ચ જન્મસ્થળે તારી પૂજા કરીએ છીએ, અને નીચલા સ્થાને સ્તુતિથી પણ તારી આરાધના કરીએ છીએ. જે યોનિમાંથી તું ઉત્પન્ન થયો, ત્યાં હું તારી પૂજા કરું છું; જ્યારે તું પ્રગટે છે ત્યારે તને હવન અર્પણ થાય છે.
પ્રેદ્ધો ઽ અગ્ને દીદિહિ પુરો નો ઽજસ્રયા સૂર્મ્યા યવિષ્ઠ । ત્વાꣳ શશ્વન્ત ઽ ઉપ યન્તિ વાજાઃ
હે અગ્નિ, તું અમારે આગળ અવિનાશી અને યુવાન શક્તિથી તેજ પાથર. હંમેશા તારી પાસે વિજય અને પુરસ્કાર આવે છે.
અગ્ને તમ્ અદ્યાશ્વં ન સ્તોમૈઃ ક્રતું ન ભદ્રꣳ હૃદિસ્પૃશમ્ । ઋધ્યામા ત ઽ ઓહૈઃ
હે અગ્નિ, આજે અમારા સ્તુતિથી એ ઝડપી ઘોડો, એ બુદ્ધિશાળી અને શુભ શક્તિ, જે હૃદયને સ્પર્શે છે, તારી કૃપાથી અમને પ્રાપ્ત થાય.
ચિત્તિં જુહોમિ મનસા ઘૃતેન યથા દેવા ઽ ઇહાગમન્ વીતિહોત્રા ઽ ઋતાવૃધઃ । પત્યે વિશ્વસ્ય ભૂમનો જુહોમિ વિશ્વકર્મણે વિશ્વાહાદાભ્યꣳ હવિ
હું મનથી અને ઘીથી ચિંતન અર્પણ કરું છું, જેમ દેવતાઓ અહીં આવ્યા હતા, સત્ય અને ધર્મ પાળનારા. સર્વ જીવોના સ્વામી, સર્વ સર્જનહાર માટે, સર્વ ઇચ્છાઓ માટે આ હવન અર્પણ કરું છું.
સપ્ત તે ઽ અગ્ને સમિધઃ સપ્ત જિહ્વાઃ સપ્ત ઽ ઋષયઃ સપ્ત ધામ પ્રિયાણિ । સપ્ત હોત્રાઃ સપ્તધા ત્વા યજન્તિ સપ્ત યોનીર્ આ પૃણસ્વ ઘૃતેન સ્વાહા
હે અગ્નિ, તારી સાત પ્રજ્વલનાઓ છે, સાત જીભો છે, સાત ઋષિઓ છે, સાત પ્રિય નિવાસસ્થાન છે. સાત યજ્ઞકર્તાઓ છે, સાત રીતે તારી પૂજા કરે છે; સાત યોનિઓ ઘીથી ભરી દે. સ્વાહા.
શુક્રજ્યોતિશ્ ચ ચિત્રજ્યોતિશ્ ચ સત્યજ્યોતિશ્ ચ જ્યોતિષ્માꣳશ્ ચ । શુક્રશ્ ચ ઽ ઋતપાશ્ ચાત્યꣳહાઃ
પ્રભાસ્વરૂપ પ્રકાશ, રંગબેરંગી પ્રકાશ, સત્ય પ્રકાશ અને તેજસ્વી; તેજવંત, સત્યના રક્ષક અને મહાન લોકો.
ઈદૃઙ્ ચાન્યદૃઙ્ ચ સદૃઙ્ ચ પ્રતિસદૃઙ્ ચ । મિતશ્ ચ સંમિતશ્ ચ સભરાઃ
આ જેવું, અને જુદું, અને સમાન, અને અનુરૂપ; માપેલું, સારી રીતે માપેલું અને સાથે લઈ જનાર.
ઋતશ્ ચ સત્યશ્ ચ ધ્રુવશ્ ચ ધરુણશ્ ચ । ધર્તા ચ વિધર્તા ચ વિધારયઃ
સત્ય, સચ્ચાઈ, સ્થિરતા અને આધાર; ધારણ કરનાર, વ્યવસ્થાપક અને પોષક.
ઋતજિચ્ ચ સત્યજિચ્ ચ સેનજિચ્ ચ સુષેણશ્ ચ । અન્તિમિત્રશ્ ચ દૂરેઽઅમિત્રશ્ ચ ગણઃ
સત્યથી જીતનાર, સચ્ચાઈથી જીતનાર, યુદ્ધમાં જીતનાર, સારા સૈનિકો સાથે; સીમાએ મિત્ર, દૂર દુશ્મન, અને સમૂહ.
ઈદૃક્ષાસ ઽ એતાદૃક્ષાસ ઽ ઊ ષુ ણઃ સદૃક્ષાસઃ પ્રતિસદૃક્ષાસ ઽ એતન । મિતાસશ્ ચ સંમિતાસો નો ઽ અદ્ય સભરસો મરુતો યજ્ઞે ઽ અસ્મિન્
આવા અને આવા જેવા, અને જે સમાન છે, અને અનુરૂપ છે—તેઓ આવે. માપેલા અને સારી રીતે માપેલા, હે મરુતો, શક્તિ સાથે, આજના અમારા યજ્ઞમાં હાજર રહે.
સ્વતવાꣳશ્ ચ પ્રઘાસી ચ સાંતપનશ્ ચ ગૃહમેધી ચ । ક્રીડી ચ શાકી ચોજ્જેષી
ધનવાન, ભક્ષક, ઉશ્કેરનાર, ગૃહસ્થ; રમણિય, ડાળધારી અને ઉત્તેજક.
ઉગ્રશ્ ચ ભીમશ્ ચ ધ્વાન્તશ્ ચ ધુનિશ્ ચ । સાસહ્વાꣳશ્ ચાભિયુગ્વા ચ વિક્ષિપઃ સ્વાહા । ઇન્દ્રં દૈવીર્ વિશો મરુતો ઽનુવર્ત્માનો ઽભવન્ યથેન્દ્રં દૈવીર્ વિશો મરુતો ઽનુવર્ત્માનો ઽભવન્ । એવમ્ ઇમં યજમાનં દૈવીશ્ ચ વિશો માનુષીશ્ ચાનુવર્ત્માનો ભવન્તુ
ભયાનક, ભયજનક, અંધકારમય, કંપાવનાર; શક્તિશાળી, હુમલાખોર અને ફેંકનાર—સ્વાહા. જેમ દેવતાઓના સમૂહે, હે મરુતો, ઇન્દ્રનું અનુસરણ કર્યું હતું, તેમ દેવ અને માનવ સમૂહ આ યજમાનનું અનુસરણ કરે.