સહસ્રાણિ સહસ્રશો બાહ્વોસ્ તવ હેતયઃ । તાસામ્ ઈશાનો ભગવઃ પરાચીના મુખા કૃધિ
હે પ્રભુ, તારા હાથમાં હજારો હજારો તીક્ષ્ણ બાણ છે. તું એ બધાનો સ્વામી બની, એ બાણો અમથી દૂર ફેરવી દે.
અસંખ્યાતા સહસ્રાણિ યે રુદ્રા ઽ અધિ ભૂમ્યામ્ । તેષાꣳ સહસ્રયોજનેઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ
અનગણિત રુદ્રો ધરતી પર છે; તેમના ધનુષ્ય હજાર યોજન દૂર મૂકી દે.
અસ્મિન્ મહત્ય્ અર્ણવે ઽન્તરિક્ષે ભવા ઽ અધિ । તેષાꣳ સહસ્રયોજનેઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ
આ વિશાળ આકાશમાં, મધ્યમાં તું વસે છે; તેમના ધનુષ્ય પણ હજાર યોજન દૂર મૂકી દે.
નીલગ્રીવાઃ શિતિકણ્ઠા દિવꣳ રુદ્રા ઽ ઉપશ્રિતાઃ । તેષાꣳ સહસ્રયોજનેઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ
વાદળી ગળાવાળા, સફેદ કંઠવાળા રુદ્રો જે સ્વર્ગમાં છે; તેમના ધનુષ્ય પણ હજાર યોજન દૂર મૂકી દે.
નીલગ્રીવાઃ શિતિકણ્ઠાઃ શર્વા ઽ અધઃ ક્ષમાચરાઃ । તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ
વાદળી ગળાવાળા, સફેદ કંઠવાળા શર્વા, જે પૃથ્વી પર ફરતા રહે છે; તેમના ધનુષ્ય પણ હજાર યોજન દૂર મૂકી દે.
યે વૃક્ષેષુ શષ્પિઞ્જરા નીલગ્રીવા વિલોહિતાઃ । તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ
જેઓ વૃક્ષોમાં વસે છે, પીળા, વાદળી ગળાવાળા અને લાલ રંગના છે; તેમના ધનુષ્ય પણ હજાર યોજન દૂર મૂકી દે.
યે ભૂતાનામ્ અધિપતયો વિશિખાસઃ કપર્દિનઃ । તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ
ભૂતોના સ્વામી, બાણ ધારણ કરનાર, જટાવાળા જે છે; તેમના ધનુષ્ય પણ હજાર યોજન દૂર મૂકી દે.
યે પથાં પથિરક્ષસ ઽ ઐલબૃદા ઽ આયુર્યુધઃ । તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ
માર્ગોની રક્ષા કરનાર, યાત્રાળુઓના નેતા અને આયુષ્યના શસ્ત્ર ધારણ કરનાર જે છે; તેમના ધનુષ્ય પણ હજાર યોજન દૂર મૂકી દે.
યે તીર્થાનિ પ્રચરન્તિ સૃકાહસ્તા નિષઙ્ગિણઃ । તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ
જેઓ તીર્થોમાં ફરતા, ગદા ધારણ કરનાર અને તૂણિરવાળા છે; તેમના ધનુષ્ય પણ હજાર યોજન દૂર મૂકી દે.
યે ઽન્નેષુ વિવિધ્યન્તિ પાત્રેષુ પિબતો જનાન્ । તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ
જેઓ ખાવા-પીવામાં વ્યસ્ત લોકોને આઘાત કરે છે; તેમના ધનુષ્ય પણ હજાર યોજન દૂર મૂકી દે.
યે એતાવન્તશ્ ચ ભૂયાꣳસશ્ ચ દિશો રુદ્રા વિતસ્થિરે । તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ
જેટલા રુદ્રો અહીં છે અને એથી પણ વધુ, જે દિશાઓમાં ફેલાયા છે; તેમના ધનુષ્ય પણ હજાર યોજન દૂર મૂકી દે.
નમો ઽસ્તુ રુદ્રેભ્યો યે દિવિ યેષાં વર્ષમ્ ઇષવઃ । તેભ્યો દશ પ્રાચીર્ દશ દક્ષિણા દશ પ્રતીચીર્ દશોદીચીર્ દશોર્ધ્વાઃ । તેભ્યો નમો ઽ અસ્તુ તે નો ઽવન્તુ તે નો મૃડયન્તુ તે યં દ્વિષ્મો યશ્ ચ નો દ્વેષ્ટિ તમ્ એષાં જમ્ભે દધ્મઃ
આકાશમાં રહેલા, જેમના બાણ વરસાદ છે એવા રુદ્રોને વંદન. પૂર્વ, દક્ષિણ, પશ્ચિમ, ઉત્તર અને ઉપર – દરેક દિશામાં દસ દસ રુદ્રોને વંદન. તેઓ અમને રક્ષા કરે, દયા કરે. જેમને અમે દુષ્મન માનીએ અને જે અમને દુષ્મન માને, તેમને અમે રુદ્રોના મોંમાં સોંપીએ છીએ.
નમો ઽસ્તુ રુદ્રેભ્યો યે ઽન્તરિક્ષે યેષાં વાત ઽ ઇષવઃ । તેભ્યો દશ પ્રાચીર્ દશ દક્ષિણા દશ પ્રતીચીર્ દશોદીચીર્ દશોર્ધ્વાઃ । તેભ્યો નમો ઽ અસ્તુ તે નો ઽવન્તુ તે નો મૃડયન્તુ તે યં દ્વિષ્મો યશ્ ચ નો દ્વેષ્ટિ તમ્ એષાં જમ્ભે દધ્મઃ
આકાશમાં રહેલા અને જેમની તીરો પવન છે એવા રુદ્રોને વંદન. પૂર્વ દિશામાં દસ, દક્ષિણમાં દસ, પશ્ચિમમાં દસ, ઉત્તરમાં દસ અને ઉપર દસ એવા બધા રુદ્રોને વંદન. તેઓ અમારો રક્ષણ કરે, અમ પર કૃપા કરે. જેમને અમે દુષ્મન માનીએ છીએ અને જે અમને દુષ્મન માને છે, તેમને અમે તેમના જ મોઢામાં સોંપી દઈએ છીએ.
નમો ઽસ્તુ રુદ્રેભ્યો યે પૃથિવ્યાં યેષામ્ અન્નમ્ ઇષવઃ । તેભ્યો દશ પ્રાચીર્ દશ દક્ષિણા દશ પ્રતીચીર્ દશોદીચીર્ દશોર્ધ્વાઃ । તેભ્યો નમો ઽ અસ્તુ તે નો ઽવન્તુ તે નો મૃડયન્તુ તે યં દ્વિષ્મો યશ્ ચ નો દ્વેષ્ટિ તમ્ એષાં જમ્ભે દધ્મઃ
પૃથ્વી પર રહેલા અને જેમની તીરો અન્ન છે એવા રુદ્રોને વંદન. પૂર્વ દિશામાં દસ, દક્ષિણમાં દસ, પશ્ચિમમાં દસ, ઉત્તરમાં દસ અને ઉપર દસ એવા બધા રુદ્રોને વંદન. તેઓ અમારો રક્ષણ કરે, અમ પર કૃપા કરે. જેમને અમે દુષ્મન માનીએ છીએ અને જે અમને દુષ્મન માને છે, તેમને અમે તેમના જ મોઢામાં સોંપી દઈએ છીએ.
અશ્મન્ન્ ઊર્જં પર્વતે શિશ્રિયાણામ્ ઽ અદ્ભ્ય ઓષધીભ્યો વનસ્પતિભ્યો ઽધિ સમ્ભૃતં પયઃ । તાં ન ઽ ઇષમૂર્જં ધત્ત મરુતઃ સꣳરરાણાઃ । ઽ અશ્મꣳસ્ તે ક્ષુત્ । મયિ ત ઊર્ક્ । યં દ્વિષ્મસ્ તં તે શુગ્ ઋચ્છતુ
પર્વત પર, પથ્થર પર, પાણી, વનસ્પતિ અને વૃક્ષોમાંથી મળેલી જે તાકાત અને પોષણ છે, એ મારુતો અમને આપે. પથ્થર તમારી ભૂખ છે. એ શક્તિ મારે મળે. જેમને અમે દુષ્મન માનીએ છીએ, તેમને તમારો વીજળી વાગે.
ઇમા મે ઽ અગ્ન ઽ ઇષ્ટકા ધેનવઃ સન્ત્વ્ એકા ચ દશ ચ દશ ચ શતં ચ શતં ચ સહસ્રં ચ સહસ્રં ચાયુતં ચાયુતં ચ નિયુતં ચ નિયુતં ચ પ્રયુતં ચાર્બુદં ચ ન્યર્બુદꣳ સમુદ્રશ્ ચ મધ્યં ચાન્તશ્ ચ પરાર્ધશ્ ચૈતા મે ઽ અગ્ન ઇષ્ટકા ધેનવઃ સન્ત્વ્ અમુત્રામુષ્મિંલ્ લોકે
હે અગ્નિ, મારી આ ઈંટો ગાય બની જાય—એક, દસ, દસ દસ, સો સો, હજાર હજાર, દસ હજાર, લાખ, દસ લાખ, કરોડ, દસ કરોડ, અબજ, દસ અબજ, સમુદ્ર જેટલી, મધ્યમાં, અંતે અને પરમ. હે અગ્નિ, મારી આ ઈંટો એ દુનિયામાં અને આ દુનિયામાં ગાય બની રહે.
ઋતવ સ્થ ઽ ઋતાવૃધ ઽ ઋતુષ્ઠા સ્થ ઽ ઋતાવૃધઃ । ઘૃતશ્ચ્યુતો મધુશ્ચ્યુતો વિરાજો નામ કામદુઘા ઽ અક્ષીયમાણાઃ
તમે ઋતુઓના છો, ઋતુઓથી વધેલા છો, ઋતુઓમાં ઊભા છો, ઋતુઓથી વધેલા છો. ઘી અને મધથી વહેતા, તેજસ્વી નામવાળા, ઈચ્છા પૂરી પાડનારા અને અક્ષય છો.
સમુદ્રસ્ય ત્વાવકયાગ્ને પરિ વ્યયામસિ । પાવકો ઽ અસ્મભ્યꣳ શિવો ભવ
હે અગ્નિ, સમુદ્રના ફેનથી અમે તને ઘેરીએ છીએ. તું અમારે માટે શુદ્ધ અને શુભ થા.
હિમસ્ય ત્વા જરાયુણાગ્ને પરિ વ્યયામસિ । પાવકો ઽ અસ્મભ્યꣳ શિવો ભવ
હે અગ્નિ, હિમના પડથી અમે તને ઘેરીએ છીએ. તું અમારે માટે શુદ્ધ અને શુભ થા.
ઉપ જ્મન્ન્ ઉપ વેતસેઽવ તર નદીષ્વ્ આ । અગ્ને પિત્તમ્ અપામ્ અસિ । મણ્ડૂકિ તાભિર્ આ ગહિ સેમં નો યજ્ઞં પાવકવર્ણꣳ શિવં કૃધિ
આજે નજીક આવો, વાંસની જેમ આવો, નદીઓમાં જેમ પાર કરો તેમ આવો. અગ્નિ, તું પાણીમાં પિત્ત છે. દેડકો, તું પણ સાથે આવો; અમારા આ યજ્ઞને તેજસ્વી અને શુભ બનાવ.
અપામ્ ઇદં ન્યયનꣳ સમુદ્રસ્ય નિવેશનમ્ । અન્યાꣳસ્ ઽ તે અસ્મત્ તપન્તુ હેતયઃ પાવકો ઽ અસ્મભ્યꣳ શિવો ભવ
આ પાણીની અવરજવર છે, સમુદ્રનું નિવાસસ્થાન છે. તારી જ્વાલાઓ બીજાને દહાવે, અમને નહીં. તું અમારે માટે શુદ્ધ અને શુભ થા.
અગ્ને પાવક રોચિષા મન્દ્રયા દેવ જિહ્વયા । આ દેવાન્ વક્ષિ યક્ષિ ચ
હે શુદ્ધ અગ્નિ, તારી તેજસ્વી કિરણો અને મીઠી દેવવાણીથી દેવતાઓને લાવ અને તેમને આહુતિ અર્પણ કર.
સ નઃ પાવક દીદિવો ગ્ને દેવાꣳ ઽ ઇહા વહ । ઉપ યજ્ઞꣳ હવિશ્ ચ નઃ
હે તેજસ્વી શુદ્ધ અગ્નિ, દેવતાઓને અહીં લાવ. અમારો યજ્ઞ અને આહુતિ પણ લાવ.
પાવકયા યશ્ ચિતયન્ત્યા કૃપા ક્ષામન્ રુરુચ ઽ ઉષસો ન ભાનુના । તૂર્વન્ ન યામન્ન્ એતશસ્ય નૂ રણ ઽ આ યો ઘૃણે ન તતૃષાણો ઽ અજરઃ
શુદ્ધ, વિવેકી અને દયાળુ એ અગ્નિએ પૃથ્વીને પ્રકાશિત કરી, જેમ ઉષા પોતાના કિરણોથી પ્રકાશ આપે છે; ઝડપથી દોડતા ઘોડા જેવી, પવન જેવી, પ્રશંસા માટે તરસેલી અને કદી ન વયસ્ક થતી.
નમસ્ તે હરસે શોચિષે નમસ્ તે ઽ અસ્ત્વ્ અર્ચિષે । અન્યાꣳસ્ તે અસ્મત્ તપન્તુ હેતયઃ પાવકો ઽ અસ્મભ્યꣳ શિવો ભવ
હે અગ્નિ, તારી જ્વાલાને, તારી તપતને, તારા તેજને વંદન. તારી જ્વાલાઓ બીજાને દહાવે, અમને નહીં. તું અમારે માટે શુદ્ધ અને શુભ થા.
નૃષદે વેટ્ । અપ્સુષદે વેટ્ । બર્હિષદે વેટ્ । વનસદે વેટ્ । સ્વર્વિદે વેટ્
તુ પુરુષોમાં સ્વામી છે, પાણીમાં સ્વામી છે, ઘાસમાં સ્વામી છે, વૃક્ષોમાં સ્વામી છે, પ્રકાશમાં સ્વામી છે.
યે દેવા દેવાનાં યજ્ઞિયા યજ્ઞિયાનાꣳ સંવત્સરીણમ્ ઉપ ભાગમ્ આસતે । અહુતાદો હવિષો યજ્ઞે ઽ અસ્મિન્ત્ સ્વયં પિબન્તુ મધુનો ઘૃતસ્ય
જે દેવતાઓ, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ છે, યજ્ઞમાં યજ્ઞિય છે, વર્ષના ભાગે બેસે છે—તેઓ, આમંત્રિત કર્યા વિના, આ યજ્ઞમાં પોતે જ મધ અને ઘી પીવે.
યે દેવા દેવેષ્વ્ અધિ દેવત્વમ્ આયન્ યે બ્રહ્મણઃ પુરએતારો ઽ અસ્ય । યેભ્યો ન ઽ ઋતે પવતે ધામ કિં ચન ન તે દિવો ન પૃથિવ્યા ઽ અધિ સ્નુષુ
જે દેવતાઓ, દેવોમાં દેવત્વ પામ્યા છે, જે બ્રહ્માના પૂર્વજ છે—તેમના વિના કશું શુદ્ધ થતું નથી; ન સ્વર્ગમાં, ન પૃથ્વી પર, ન જળમાં.
પ્રાણદા ઽ અપાનદા વ્યાનદા વર્ચોદા વરિવોદાઃ । અન્યાꣳસ્ ઽ તે અસ્મત્ તપન્તુ હેતયઃ પાવકો ઽ અસ્મભ્યꣳ શિવો ભવ
શ્વાસ આપનારા, નિશ્વાસ આપનારા, સંચાર આપનારા, તેજ આપનારા, જગ્યા આપનારા. તારી જ્વાલાઓ બીજાને દહાવે, અમને નહીં. તું અમારે માટે શુદ્ધ અને શુભ થા.
અગ્નિસ્ તિગ્મેન શોચિષા યાસદ્ વિશ્વં ન્ય્ અત્રિણમ્ । અગ્નિર્ નો વનતે રયિમ્
હે અગ્નિ, તારી તીવ્ર જ્વાળાથી બધું અશુદ્ધ દહાવી દે. અગ્નિ અમને સંપત્તિ આપે.