અયમ્ ઉત્તરાત્ સંયદ્વસુસ્ તસ્ય તાર્ક્ષ્યશ્ ચારિષ્ટનેમિશ્ ચ સેનાનીગ્રામણ્યૌ । વિશ્વાચી ચ ઘૃતાચી ચાપ્સરસાવ્ આપો હેતિર્ વાતઃ પ્રહેતિસ્ તેભ્યો નમો ઽ અસ્તુ તે નો ઽવન્તુ તે નો મૃડયન્તુ તે યં દ્વિષ્મો યશ્ ચ નો દ્વેષ્ટિ તમ્ એષાં જમ્ભે દધ્મઃ
આ ઉત્તર છે: સંયદ્વસુસ; તેનો રથચાલક તારક્ષ્ય છે, અને અરીષ્ટનેમી મુખ્ય સેનાપતિ છે. વિશ્વાચી અને ઘૃતાચી અપ્સરાઓ છે; પાણી હથિયાર છે; પવન પ્રહરણ છે. તેમને નમન, તેઓ અમને રક્ષે, અમને કૃપા કરે. જેને અમે દુષ્મન માનીએ છીએ અને જે અમારો દુશ્મન છે, તેને અમે તેમના મોંમાં મૂકી દઈએ છીએ.
અયમ્ ઉપર્ય્ અર્વાગ્વસુસ્ તસ્ય સેનજિચ્ ચ સુષેણશ્ ચ સેનાનીગ્રામણ્યૌ । ઉર્વશી ચ પૂર્વચિત્તિશ્ ચાપ્સરસાવ્ અવસ્ફૂર્જન્ હેતિર્ વિદ્યુત્ પ્રહેતિસ્ તેભ્યો નમો ઽ અસ્તુ તે નો ઽવન્તુ તે નો મૃડયન્તુ તે યં દ્વિષ્મો યશ્ ચ નો દ્વેષ્ટિ તમ્ એષાં જમ્ભે દધ્મઃ
આ ઉપર છે: અર્વાગ્વસુસ; તેનો રથચાલક સેનાજિત છે, અને સુષેણ મુખ્ય સેનાપતિ છે. ઉર્વશી અને પૂર્વચિત્તિ અપ્સરાઓ છે; ગર્જના હથિયાર છે; વીજળી પ્રહરણ છે. તેમને નમન, તેઓ અમને રક્ષે, અમને કૃપા કરે. જેને અમે દુષ્મન માનીએ છીએ અને જે અમારો દુશ્મન છે, તેને અમે તેમના મોંમાં મૂકી દઈએ છીએ.
અગ્નિર્ મૂર્ધા દિવઃ કકુત્ પતિઃ પૃથિવ્યા ઽ અયમ્ । અપાꣳ રેતાꣳસિ જિન્વતિ
અગ્નિ સ્વર્ગનો શિખર છે, પૃથ્વીનો સ્વામી છે; તે જળના બીજોને પ્રેરે છે.
અયમ્ અગ્નિઃ સહસ્રિણો વાજસ્ય શતિનસ્ પતિઃ । મૂર્ધા કવી રયીણામ્
આ અગ્નિ હજાર બળનો સ્વામી છે, સો સંપત્તિનો સ્વામી છે; તે જ્ઞાની અને ધનની શિખર છે.
ત્વામ્ અગ્ને પુષ્કરાદ્ અધ્ય્ અથર્વા નિર્ અમન્થત । મૂર્ધ્નો વિશ્વસ્ય વાઘતઃ
હે અગ્નિ, અથર્વાએ તને કમળમાંથી ઉત્પન્ન કર્યો હતો; તું આખા જગતનું શિર છે.
ભુવો યજ્ઞસ્ય રજસશ્ ચ નેતા યત્રા નિયુદ્ભિઃ સચસે શિવાભિઃ । દિવિ મૂર્ધાનં દધિષે સ્વર્ષાં જિહ્વામ્ અગ્ને ચકૃષે હવ્યવાહમ્
તું યજ્ઞ અને જગતનો માર્ગદર્શક છે; જ્યાં તું શુભ સાથીઓ સાથે જોડાય છે, ત્યાં તું તારો શિર આકાશમાં રાખે છે અને તારી જીભે હવન લઈ જાય છે, હે તેજસ્વી અગ્નિ.
અબોધ્ય્ અગ્નિઃ સમિધા જનાનાં પ્રતિ ધેનુમ્ ઇવાયતીમ્ ઉષાસમ્ । યહ્વા ઽ ઇવ પ્ર વયામ્ ઉજ્જિહાનાઃ પ્ર ભાનવઃ સિસ્રતે નાકમ્ અચ્છ
અગ્નિ લોકોએ સમિધાથી પ્રગટ કર્યો, જેમ ગાય સવારે પોતાના વાછરડાં તરફ ખેંચાય છે; યુવાન ઘોડાઓ જેમ દોડે છે, તેમ તારી કિરણો આકાશ તરફ દોડી જાય છે.
અવોચામ કવયે મેધ્યાય વચો વન્દારુ વૃષભાય વૃષ્ણે । ગવિષ્ઠિરો નમસા સ્તોમમ્ અગ્નૌ દિવીવ રુક્મમ્ ઉરુવ્યઞ્ચમ્ અશ્રેત્
અમે જ્ઞાની, પવિત્ર, વંદનીય અને શક્તિશાળી અગ્નિ માટે શ્રદ્ધાપૂર્વક વંદનાના શબ્દો ઉચ્ચાર્યા; જેમ આકાશમાં સોનાનું દાગીનું ઝળહળે છે, તેમ અમે તારી સ્તુતિ કરી.
અયમ્ ઇહ પ્રથમો ધાયિ ધાતૃભિર્ હોતા યજિષ્ઠો ઽ અધ્વરેષ્વ્ ઈડ્યઃ । યમ્ અપ્નવાનો ભૃગવો વિરુરુચુર્ વનેષુ ચિત્રં વિભ્વં વિશે-વિશે
અહીં સર્જનહારોએ પ્રથમ હોતાર સ્થાપ્યો છે, જે યજ્ઞ માટે સૌથી યોગ્ય અને પૂજનીય છે; પાપરહિત ભૃગુઓએ તેને વનમાં દરેક કુળ માટે અજોડ અને તેજસ્વી રૂપે દર્શાવ્યો.
જનસ્ય ગોપા ઽ અજનિષ્ટ જાગૃવિર્ અગ્નિઃ સુદક્ષઃ સુવિતાય નવ્યસે । ઘૃતપ્રતીકો બૃહતા દિવિસ્પૃશા દ્યુમદ્ વિ ભાતિ ભરતેભ્યઃ શુચિઃ
અગ્નિ, લોકરક્ષક, જાગૃત અને કુશળ, નવી સમૃદ્ધિ માટે જન્મ્યો છે; ઘીથી અભિષેક કરેલો, વિશાળ અને આકાશને સ્પર્શતો, તેજસ્વી અને શુદ્ધ છે, ભરતો માટે પ્રકાશ આપે છે.
ત્વામ્ અગ્ને ઽ અઙ્ગિરસો ગુહા હિતમ્ અન્વ્ અવિન્દઞ્ છિશ્રિયાણં વને-વને । સ જાયસે મથ્યમાનઃ સહો મહત્ ત્વામ્ આહુઃ સહસસ્ પુત્રમ્ અઙ્ગિરઃ
હે અગ્નિ, અંગિરસોએ તને ગુપ્ત રીતે દરેક વનમાં આરામ કરતા શોધ્યો; તું ઘસવાથી જન્મે છે, મહાન અને શક્તિશાળી છે, અને તેઓ તને શક્તિનો પુત્ર કહે છે, હે અંગિરસ.
સખાયઃ સં વઃ સમ્યઞ્ચમ્ ઇષꣳ સ્તોમં ચાગ્નયે । વર્ષિષ્ઠાય ક્ષિતીનામૂર્જો નપ્ત્રે સહસ્વતે
મિત્રો, ચાલો આપણે સૌ મળીને અગ્નિ માટે ઈચ્છા અને સ્તુતિ અર્પણ કરીએ, જે લોકોમાં સૌથી ઉદાર, શક્તિ અને પોષણનો પુત્ર છે.
સꣳ-સમ્ ઇદ્ યુવસે વૃષન્ન્ અગ્ને વિશ્વાન્ય્ અર્ય ઽ આ । ઇડસ્ પદે સમ્ ઇધ્યસે સ નો વસૂન્ય્ આ ભર
હે બલવાન અગ્નિ, તું દરેક આર્યના ઘરે એકસાથે પ્રગટે છે; ઇડાના સ્થાને તું પ્રજ્વલિત થાય છે—અમને ધન આપ.
ત્વાં ચિત્રશ્રવસ્તમ હવન્તે વિક્ષુ જન્તવઃ । શોચિષ્કેશં પુરુપ્રિયાગ્ને હવ્યાય વોઢવે
તને, સર્વપ્રસિદ્ધ, ગામોમાં લોકો બોલાવે છે; હે અગ્નિ, જ્વલંત વાળવાળા, અનેકને પ્રિય, હવન લઈ જનાર.
એના વો ઽ અગ્નિં નમસોર્જો નપાતમ્ આ હુવે । પ્રિયં ચેતિષ્ઠમ્ અરતિꣳ સ્વધ્વરં વિશ્વસ્ય દૂતમ્ અમૃતમ્
આ શ્રદ્ધાથી હું પોષણના પુત્ર, વહેલા, પ્રિય, સ્નેહી, યોગ્ય મહેમાન અને સર્વનો અમર દૂત અગ્નિને બોલાવું છું.
વિશ્વસ્ય દૂતમ્ અમૃતં વિશ્વસ્ય દૂતમ્ અમૃતમ્ । સ યોજતે ઽ અરુષા વિશ્વભોજસા સ દુદ્રવત્ સ્વાહુતઃ
સર્વનો અમર દૂત, સર્વનો અમર દૂત; તે લાલ ઘોડાઓ સાથે જોડાય છે, સર્વનો આનંદ માણે છે અને બોલાવતાં જ દોડી આવે છે.
સ દુદ્રવત્ સ્વાહુતઃ સ દુદ્રવત્ સ્વાહુતઃ । સુબ્રહ્મા યજ્ઞઃ સુશમી વસૂનાં દેવꣳ રાધો જનાનામ્
તે બોલાવતાં જ દોડી આવે છે, તે બોલાવતાં જ દોડી આવે છે; યજ્ઞ સુંદર રીતે વ્યવસ્થિત છે, સ્તુતિ મોહક છે, દેવતાનું ધન લોકો માટે ફળરૂપ છે.
અગ્ને વાજસ્ય ગોમત ઽ ઈશાનઃ સહસો યહો । અસ્મે ધેહિ જાતવેદો મહિ શ્રવઃ
હે અગ્નિ, તું બળ અને ગાયોના સ્વામી, શક્તિ અને યશનો અધિપતિ છે; હે જાતવેદા, અમને મહાન કીર્તિ આપ.
સ ઽ ઇધાનો વસુષ્ કવિર્ અગ્નિર્ ઈડેન્યો ગિરા । રેવદ્ અસ્મભ્યં પુર્વણીક દીદિહિ
અગ્નિ, ધન માટે પ્રજ્વલિત થયેલો જ્ઞાની, ગીતમાં વંદનીય છે; હે પ્રાચીન પ્રકાશવાળા નેતા, અમારે માટે તેજ આપ.
ક્ષપો રાજન્ન્ ઉત ત્મનાગ્ને વસ્તોર્ ઉતોષસઃ । સ તિગ્મજમ્ભ રક્ષસો દહ પ્રતિ
હે રાજા અગ્નિ, રાત્રી અને તારી સ્વભાવથી, ઘર અને ઉષા દ્વારા, તું તીક્ષ્ણ દાઢથી દુષ્ટોને દહન કર.
ભદ્રો નોઽઅગ્નિર્ આહુતો ભદ્રા રાતિઃ સુભગ ભદ્રો ઽઅધ્વરઃ । ભદ્રાઽ ઉત પ્રશસ્તયઃ
અમારા માટે અગ્નિનું આહ્વાન શુભ હોય; દાન શુભ હોય, હે સુભાગ્યશાળી, યજ્ઞ શુભ હોય અને સ્તુતિ પણ શુભ રહે.
ભદ્રા ઽ ઉત પ્રશસ્તયો ભદ્રં મનઃ કૃણુષ્વ વૃત્રતૂર્યે । યેના સમત્સુ સાસહઃ
સ્તુતિઓ પણ શુભ રહે; વિઘ્નોને જીતવા માટે અમારું મન શુભ બનાવ, જેના દ્વારા તું યુદ્ધમાં વિજય પામે છે.
યેના સમત્સુ સાસહો ઽવ સ્થિરા તનુહિ ભૂરિ શર્ધતામ્ । વનેમા તે ઽ અભિષ્ટિભિઃ
જેની કૃપાથી યુદ્ધમાં તમે ધીરજ રાખી, એ રીતે હવે પણ સ્થિર રહો અને અનેકને વિજય અપાવો. અમે તમારી સ્તુતિથી તમારો આશીર્વાદ મેળવીએ.
અગ્નિં તં મન્યે યો વસુર્ અસ્તં યં યન્તિ ધેનવઃ । અસ્તમ્ અર્વન્ત ઽ આશવો ઽસ્તં નિત્યાસો વાજિન ઽ ઇષꣳ સ્તોતૃભ્ય ઽ આ ભર
હું એ અગ્નિને ધનદાતા માનું છું, જેના પાસે ગાયો સાંજે જાય છે, અને ઝડપી ઘોડાઓ પણ જાય છે. એ અગ્નિ, ગાયકોને તું સમૃદ્ધિ આપ.
સો અગ્નિર્ યો વસુર્ ગૃણે સં યમ્ આયન્તિ ધેનવઃ । સમ્ અર્વન્તો રઘુદ્રુવઃ સꣳ સુજાતાસઃ સૂરય ઽ ઇષꣳ સ્તોતૃભ્ય ઽ આ ભર
એ અગ્નિ, જેને હું ધનદાતા કહીને ગાઉં છું, જેના પાસે ગાયો ભેગી થાય છે, અને ઝડપી, હંમેશા ચાલતા, ઉત્તમ વીર ભેગા થાય છે—એ અગ્નિ, ગાયકોને તું સમૃદ્ધિ આપ.
ઉભે સુશ્ચન્દ્ર સર્પિષો દર્વી શ્રીણીષ ઽ આસનિ । ઉતો ન ઽ ઉત્ પુપૂર્યા ઽ ઉક્થેષુ શવસસ્ પત ઽ ઇષꣳ સ્તોતૃભ્ય ઽ આ ભર
દુધથી ભરેલી બંને ચમચીઓ તેજસ્વી છે અને મૂકી દેવામાં આવી છે. હે શક્તિશાળી દેવ, અમે સ્તુતિ કરીએ ત્યારે તું પ્રસન્ન થા અને ગાયકોને સમૃદ્ધિ આપ.
અગ્ને તમ્ અદ્યાશ્વં ન સ્તોમૈઃ ક્રતું ન ભદ્રꣳ હૃદિસ્પૃશમ્ । ઋધ્યામા ત ઽ ઓહૈઃ
હે અગ્નિ, આજે અમે તને ઘોડા જેવી સ્તુતિથી, અને હૃદયને સ્પર્શે એવી શુભ ઈચ્છાથી પામવા ઈચ્છીએ છીએ. તું અમને પ્રાપ્ત થા.
અધા હ્ય્ અગ્ને ક્રતોર્ ભદ્રસ્ય દક્ષસ્ય સાધોઃ । રથીર્ ઋતસ્ય બૃહતો બભૂથ
હે અગ્નિ, તું શુભ ઈચ્છા, કૌશલ્ય અને મહાન સત્યના રથચાલક બની ગયો છે.
એભિર્ નો ઽ અર્કૈર્ ભવા નો અર્વાઙ્ સ્વર્ણ જ્યોતિઃ । અગ્ને વિશ્વેભિઃ સુમના ઽ અનીકૈઃ
આ સ્તુતિઓથી, હે અગ્નિ, તું અમને નજીક આવ, પ્રકાશથી ભરપૂર. તારા બધા શુભ મુખોથી અમને મળ.
અગ્નિꣳ હોતારં મન્યે દાસ્વન્તં વસુꣳ સૂનુꣳ સહસો જાતવેદસં વિપ્રં ન જાતવેદસમ્ । ય ઽ ઊર્ધ્વયા સ્વધ્વરો દેવો દેવાચ્યા કૃપા । ઘૃતસ્ય વિભ્રાષ્ટિમ્ અનુ વષ્ટિ શોચિષાઽઽજુહ્વાનસ્ય સર્પિષઃ
હું અગ્નિને યજ્ઞકર્તા, દાનશીલ, ધનદાતા, શક્તિના પુત્ર, સર્વજ્ઞાની અને વિદ્વાન માનું છું. જે સીધી રીતિથી દેવોમાં શ્રેષ્ઠ છે, દયાળુ છે, અને ઘીનો પ્રવાહ અનુસરીને પોતાની જ્યોતિથી ઘીનું હોમ સ્વીકારે છે.