અષાઢાસિ સહમાના સહસ્વારાતીઃ સહસ્વ પૃતનાયતઃ । સહસ્રવીર્યાસિ સા મા જિન્વ ॥ 27 મધુ વાતા ઽ ઋતાયતે મધુ ક્ષરન્તિ સિન્ધવઃ । માધ્વીર્ નઃ સન્ત્વ્ ઓષધીઃ
તું અષાઢ છે, સહનશીલ, દુશ્મનોને જીતે છે, સૈન્યના નેતાઓને જીતે છે; તારી પાસે હજારોની શક્તિ છે—તું મને જીત અપાવ.
મધુ નક્તમ્ ઉતોષસો મધુમત્ પાર્થિવꣳ રજઃ । મધુ દ્યૌર્ અસ્તુ નઃ પિતા
રાત અને ઉષા મધુર છે, પૃથ્વીનું રાજ્ય મધુર છે; દ્યૌ, અમારો પિતા, અમારે માટે મધુર રહે.
મધુમાન્ નો વનસ્પતિર્ મધુમાઁ૨ઽ અસ્તુ સૂર્યઃ । માધ્વીર્ ગાવો ભવન્તુ નઃ
વનસ્પતિ અમારે માટે મધુર રહે, સૂર્ય અમારે માટે મધુર રહે; અમારી ગાયો મધુરતા થી ભરપૂર રહે.
અપાં ગમ્ભન્ત્ સીદ મા ત્વા સૂર્યોઽભિ તાપ્સીન્ માગ્નિર્ વૈશ્વાનરઃ । અચ્છિન્નપત્રાઃ પ્રજા ઽ અનુવીક્ષસ્વાનુ ત્વા દિવ્યા વૃષ્ટિઃ સચતામ્
પાણીમાં ઊંડે બેસ; સૂર્ય તને દહન ન કરે, અગ્નિ વૈશ્વાનર તને દહન ન કરે; તારી સંતાનની વંશ અવિભાજ્ય રહે—દિવ્ય વરસાદ તને સાથ આપે.
ત્રીન્ત્ સમુદ્રાન્ત્ સમ્ અસૃપત્ સ્વર્ગાન્ અપાં પતિર્ વૃષભ ઽ ઇષ્ટકાનામ્ । પુરીષં વસાનઃ સુકૃતસ્ય લોકે તત્ર ગચ્છ યત્ર પૂર્વે પરેતાઃ
પાણીના સ્વામી, ઈંટોના વૃષભ, ત્રણ સમુદ્રો અને સ્વર્ગમાં એકસાથે વહે છે, ગંદગી પહેરી, સારા કર્મોના લોકમાં—ત્યાં જા, જ્યાં પૂર્વજ ગયા છે.
મહી દ્યૌઃ પૃથિવી ચ ન ઽ ઇમં યજ્ઞં મિમિક્ષતામ્ । પિપૃતાં નો ભરીમભિઃ
મહાન દ્યૌ અને પૃથ્વી આ યજ્ઞ અમારે માટે માપે; તેઓ અમને સમૃદ્ધિથી પોષે.
વિષ્ણોઃ કર્માણિ પશ્યત યતો વ્રતાનિ પસ્પશે । ઇન્દ્રસ્ય યુજ્યઃ સખા
વિષ્ણુના કાર્યો જુઓ, જ્યાંથી વ્રતો પ્રગટ થાય છે; તે ઇન્દ્રનો યોગ્ય મિત્ર છે.
ધ્રુવાસિ ધરુણેતો જજ્ઞે પ્રથમમ્ એભ્યો યોનિભ્યો ઽ અધિ જાતવેદાઃ । સ ગાયત્ર્યા ત્રિષ્ટુભાનુષ્ટુભા ચ દેવેભ્યો હવ્યં વહતુ પ્રજાનન્
તું સ્થિર છે, આધાર છે, આ મૂળમાંથી પ્રથમ જન્મેલ છે, જાતવેદસ; તે જાણીને, ગાયત્રી, તૃષ્ટુભ અને અનુષ્ટુભ છંદથી દેવતાઓને હવન પહોંચાડે.
ઇષે રાયે રમસ્વ સહસે દ્યુમ્ન ઽ ઊર્જેઽ અપત્યાય । સમ્રાડ્ અસિ સ્વરાડ્ અસિ સારસ્વતૌ ત્વોત્સૌ પ્રાવતામ્
પોષણ, ધન, શક્તિ, કીર્તિ, ઉર્જા અને સંતાનમાં આનંદ માણ; તું સમ્રાટ છે, સ્વયં-શાસક છે—સરસ્વતી અને બે નદીઓ તને સમૃદ્ધિ આપે.
અગ્ને યુક્ષ્વા હિ યે તવાશ્વાસો દેવ સાધવઃ । અરં વહન્તિ મન્યવે
અગ્નિ, તારા જે ઘોડા છે, દેવ, જે સારા છે, તેમને જોડ; તેઓ મનમાં હવન ઝડપથી લાવે છે.
યુક્ષ્વા હિ દેવહૂતમાઁ૨ઽ અશ્વાઁ૨ઽ અગ્ને રથીર્ ઇવ । નિ હોતા પૂર્વ્યઃ સદઃ
અગ્નિ, દેવો દ્વારા બોલાવેલા એ ઘોડા, રથ ચાલકની જેમ, જોડ; પ્રાચીન હોતા બેસે.
સમ્યક્ સ્રવન્તિ સરિતો ન ધેના ઽ અન્તર્ હૃદા મનસા પૂયમાનાઃ । ઘૃતસ્ય ધારા ઽ અભિ ચાકશીમિ હિરણ્યયો વેતસો મધ્યે ઽ અગ્નેઃ
નદીઓ ગાયો જેવી એકસાથે વહે છે, હૃદય અને મનમાં શુદ્ધ થાય છે; હું ઘી ની ધારાઓ, સોનાની વેતર, અગ્નિની વચ્ચે જોઈ રહ્યો છું.
ઋચે ત્વા રુચે ત્વા ભાસે ત્વા જ્યોતિષે ત્વા । અભૂદ્ ઇદં વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય વાજિનમ્ અગ્નેર્ વૈશ્વાનરસ્ય ચ
ભજન માટે, તેજ માટે, પ્રકાશ માટે, અને જ્યોતિ માટે, તું જગતના ઘોડા તરીકે, અગ્નિ અને વૈશ્વાનર માટે ઉગ્યો છે.
અગ્નિર્ જ્યોતિષા જ્યોતિષ્માન્ રુક્મો વર્ચસા વર્ચસ્વાન્ । સહસ્રદા ઽ અસિ સહસ્રાય ત્વા
અગ્નિ, પ્રકાશથી તેજસ્વી, સોનાની ચમકથી ઝળહળતો, તેજથી ભરપૂર, તું હજારોને આપે છે; હજારો માટે તું છે.
આદિત્યં ગર્ભં પયસા સમ્ અઙ્ધિ સહસ્રસ્ય પ્રતિમાં વિશ્વરૂપમ્ । પરિ વૃઙ્ધિ હરસા માભિ મꣳસ્થાઃ શતાયુષં કૃણુહિ ચીયમાનઃ
સૂર્યના ગર્ભમાં સાર ભેળવી, હજારોની અને સર્વ રૂપોની છબીમાં, શક્તિથી વિસ્તર, ક્યારેય ન થાક, અને વધતા વધતા તેને શતાયુ બનાવ.
વાતસ્ય જૂતિં વરુણસ્ય નાભિમ્ અશ્વં જજ્ઞાનꣳ સરિરસ્ય મધ્યે । શિશું નદીનાꣳ હરિમ્ અદ્રિબુધ્નમ્ અગ્ને મા હિꣳસીઃ પરમે વ્યોમન્
પવનની ગતિ, વરુણનો નાભિ, શરીર વચ્ચે જન્મેલો ઘોડો, નદીઓનો બાળક, પર્વતની મૂળમાં વસેલો પીળો, અગ્નિ, ઉપરના આકાશમાં તેને ક્યારેય ન દુઃખાવ.
અજસ્રમ્ ઇન્દુમ્ અરુષં ભુરણ્યુમ્ અગ્નિમ્ ઈડે પૂર્વચિત્તિં નમોભિઃ । સ પર્વભિર્ ઋતુશઃ કલ્પમાનો ગાં મા હિꣳસીર્ અદિતિં વિરાજમ્
હું અગ્નિને વંદન કરું છું, સતત, લાલ, તેજસ્વી, પ્રાચીન જ્ઞાનથી ભરપૂર; તે પર્વતો સાથે ઋતુ પ્રમાણે ગોઠવાય છે, પૃથ્વી, અદિતિ અને તેજસ્વીનું ક્યારેય દુઃખ ન કર.
વરૂત્રીં ત્વષ્ટુર્ વરુણસ્ય નાભિમ્ અવિં જજ્ઞાનાꣳ રજસઃ પરસ્માત્ । મહીꣳ સાહસ્રીમ્ અસુરસ્ય માયામ્ અગ્ને મા હિꣳસીઃ પરમે વ્યોમન્
ત્વષ્ટ્રની આવરણ, વરુણનો નાભિ, સર્વોચ્ચ લોકમાંથી જન્મેલી ભેંસ, અસુરની મહાન હજારો ગણી માયા, અગ્નિ, ઉપરના આકાશમાં તેને ક્યારેય ન દુઃખાવ.
યો ઽ અગ્નિર્ અગ્નેર્ અધિય્ અજાયત શોકાત્ પૃથિવ્યા ઽ ઉત વા દિવસ્ પરિ । યેન પ્રજા વિશ્વકર્મા જજાન તમ્ અગ્ને હેડઃ પરિ તે વૃણક્તુ
જે અગ્નિ છે, અગ્નિમાંથી જન્મેલો, પૃથ્વી કે આકાશની ગરમીથી, જેના દ્વારા સર્જનહારે પ્રજાઓ સર્જી, અગ્નિ, તારી કૃપા તેને ચારે બાજુથી આવરી લે.
ચિત્રં દેવાનામ્ ઉદ્ અગાદ્ અનીકં ચક્ષુર્ મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ । આપ્રા દ્યાવાપૃથિવી ઽ અન્તરિક્ષꣳ સૂર્ય ઽ આત્મા જગતસ્ તસ્થુષશ્ ચ
દેવતાઓનું અદભૂત ચહેરું ઉગ્યું છે, મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિનું આંખ, તે આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષમાં વ્યાપી છે; સૂર્ય એ સર્વ જડ-ચલનું આત્મા છે.
ઇમં મા હિꣳસીર્ દ્વિપાદં પશુꣳ સહસ્રાક્ષો મેધાય ચીયમાનઃ । મયું પશું મેધમ્ અગ્ને જુષસ્વ તેન ચિન્વાનસ્ તન્વો નિ ષીદ । મયું તે શુગ્ ઋચ્છતુ યં દ્વિષ્મસ્ તં તે શુગ્ ઋચ્છતુ
આ બે પગવાળો પશુ, હજારો આંખોવાળા, યજ્ઞ માટે વધતો, તેને ક્યારેય દુઃખ ન કર; યજ્ઞ માટેનો પશુ, અગ્નિ, તેને સ્વીકાર અને એના સાથે શરીરમાં સ્થિર થ; જેને અમે નફરત કરીએ, તે તારી જ્વાળામાં જ જાય, તારી જ્વાળા તેને ગ્રહણ કરે.
ઇમં મા હિꣳસીર્ એકશફં પશું કનિક્રદં વાજિનં વાજિનેષુ । ગૌરમ્ આરણ્યમ્ અનુ તે દિશામિ તેન ચિન્વાનસ્ તન્વો નિ ષીદ । ગૌરં તે શુગ્ ઋચ્છતુ યં દ્વિષ્મસ્ તં તે શુગ્ ઋચ્છતુ
આ એક ખુરવાળો પશુ, ઘોડાઓમાં રણકારતો, તેને ક્યારેય દુઃખ ન કર; જંગલી ગૌને તારા માટે અર્પણ કરું છું, અને એના સાથે શરીરમાં સ્થિર થ; જેને અમે નફરત કરીએ, તે તારી જ્વાળામાં જ જાય, તારી જ્વાળા તેને ગ્રહણ કરે.
ઇમꣳ સાહસ્રꣳ શતધારમ્ ઉત્સં વ્યચ્યમાનꣳ સરિરસ્ય મધ્યે । ઘૃતં દુહાનામ્ અદિતિં જનાયાગ્ને મા હિꣳસીઃ પરમે વ્યોમન્ । ગવયમ્ આરણ્યમ્ અનુ તે દિશામિ તેન ચિન્વાનસ્ તન્વો નિ ષીદ । ગવયં તે શુગ્ ઋચ્છતુ યં દ્વિષ્મસ્ તં તે શુગ્ ઋચ્છતુ
આ હજારો પ્રવાહો, શતધારા ઝરણા, શરીરમાં વહેતા, ઘી આપે છે—અદિતિ જન માટે—અગ્નિ, ઉપરના આકાશમાં તેને ક્યારેય દુઃખાવ નહીં; જંગલી ગૌને તારા માટે અર્પણ કરું છું, અને એના સાથે શરીરમાં સ્થિર થ; જેને અમે નફરત કરીએ, તે તારી જ્વાળામાં જ જાય, તારી જ્વાળા તેને ગ્રહણ કરે.
ઇમમૂર્ણાયું વરુણસ્ય નાભિં ત્વચં પશૂનાં દ્વિપદાંચતુષ્પદામ્ । ત્વષ્ટુઃ પ્રજાનાં પ્રથમં જનિત્રમ્ અગ્ને મા હિꣳસીઃ પરમે વ્યોમન્ । ઉષ્ટ્રમ્ આરણ્યમ્ અનુ તે દિશામિ તેન ચિન્વાનસ્ તન્વો નિ ષીદ । ઉષ્ટ્રં તે શુગ્ ઋચ્છતુ યં દ્વિષ્મસ્ તં તે શુગ્ ઋચ્છતુ
આ ઉનવાળી વરુણનો નાભિ, પશુઓની ત્વચા, બે પગવાળા અને ચાર પગવાળા, ત્વષ્ટ્રની સંતાનોનો પ્રથમ સર્જક—અગ્નિ, ઉપરના આકાશમાં તેને ક્યારેય દુઃખાવ નહીં; ઉંટને તારા માટે અર્પણ કરું છું, અને એના સાથે શરીરમાં સ્થિર થ; જેને અમે નફરત કરીએ, તે તારી જ્વાળામાં જ જાય, તારી જ્વાળા તેને ગ્રહણ કરે.
અજો હ્ય્ અગ્નેર્ અજનિષ્ટ શોકાત્ સો ઽ અપશ્યજ્ જનિતારમ્ અગ્રે । તેન દેવા દેવતામ્ અગ્રમ્ આયꣳસ્ તેન રોહમ્ આયન્ન્ ઉપ મેધ્યાસઃ । શરભમ્ આરણ્યમ્ અનુ તે દિશામિ તેન ચિન્વાનસ્ તન્વો નિ ષીદ । શરભં તે શુગ્ ઋચ્છતુ યં દ્વિષ્મસ્ તં તે શુગ્ ઋચ્છતુ
અગ્નિના તાપથી બકરો જન્મ્યો, અને શરૂઆતમાં સર્જનહારે જોયો; એના દ્વારા દેવોએ દેવત્વ મેળવ્યું, અને યજ્ઞકર્તાઓએ યજ્ઞ પ્રાપ્ત કર્યો; જંગલી શરભને તારા માટે અર્પણ કરું છું, અને એના સાથે શરીરમાં સ્થિર થ; જેને અમે નફરત કરીએ, તે તારી જ્વાળામાં જ જાય, તારી જ્વાળા તેને ગ્રહણ કરે.
ત્વં યવિષ્ઠ દાશુષો નૄꣳઃ પાહિ શૃણુધી ગિરઃ । રક્ષા તોકમ્ ઉત ત્મના
હે યુવાન, તું ભક્તોને રક્ષે, તેમનાં વાણી સાંભળ, સંતાન અને પોતાને રક્ષ.
અયં પુરો ભુવઃ । તસ્ય પ્રાણો ભૌવનાયઃ । વસન્તઃ પ્રાણાયનઃ । ગાયત્રી વાસન્તી । ગાયત્ર્યૈ ગાયત્રમ્ । ગાયત્રાદ્ ઉપાꣳશુઃ । ઉપાꣳશોસ્ ત્રિવૃત્ । ત્રિવૃતો રથન્તરમ્ । વસિષ્ઠ ઽ ઋષિઃ । પ્રજાપતિગૃહીતયા ત્વયા પ્રાણં ગૃહ્ણામિ પ્રજાભ્યઃ
આ પૂર્વ છે, જગત છે; તેનો શ્વાસ જગતનો શ્વાસ છે; વસંત એ શ્વાસ છે; ગાયત્રી વસંતની છે; ગાયત્રી માટે ગાયત્રમ્; ગાયત્રીમાંથી ઉપાંશુ; ઉપાંશુમાંથી ત્રિવૃત; ત્રિવૃતમાંથી રથંતર; વશિષ્ઠ ઋષિ છે; પ્રજાપતિ દ્વારા તારા સાથે, હું સંતાન માટે શ્વાસ ગ્રહણ કરું છું.
અયં દક્ષિણા વિશ્વકર્મા । તસ્ય મનો વૈશ્વકર્મણમ્ । ગ્રીષ્મો માનસઃ । ત્રિષ્ટુબ્ ગ્રૈષ્મી । ત્રિષ્ટુભઃ સ્વારમ્ । સ્વારાદ્ અન્તર્યામઃ । ઽઅન્તર્યામાત્ પઞ્ચદશઃ । પઞ્ચદશાદ્ બૃહત્ । ભરદ્વાજ ઽ ઋષિઃ । પ્રજાપતિગૃહીતયા ત્વયા મનો ગૃહ્ણામિ પ્રજાભ્યઃ
આ દક્ષિણ છે, સર્વ સર્જનહાર; તેનું મન સર્વ સર્જનનું મન છે; ગ્રીષ્મ એ મન છે; ત્રૈષ્ટુભ ગ્રીષ્મની છે; ત્રૈષ્ટુભ માટે ત્રૈષ્ટુભ; ત્રૈષ્ટુભમાંથી સ્વાર; સ્વારમાંથી અંતર્યામ; અંતર્યામમાંથી પંદરમું; પંદરમુંમાંથી બૃહત; ભરદ્વાજ ઋષિ છે; પ્રજાપતિ દ્વારા તારા સાથે, હું સંતાન માટે મન ગ્રહણ કરું છું.
અયં પશ્ચાદ્ વિશ્વવ્યચાઃ । તસ્ય ચક્ષુર્ વૈશ્વવ્યચસમ્ । વર્ષાશ્ ચાક્ષુષ્યઃ । જગતી વાર્ષી । જગત્યા ઽ ઋક્સમમ્ । ઋક્સમાચ્ છુક્રઃ । શુક્રાત્ સપ્તદશઃ । સપ્તદશાદ્ વૈરૂપમ્ । જમદગ્નિર્ ઋષિઃ । પ્રજાપતિગૃહીતયા ત્વયા ચક્ષુર્ ગૃહ્ણામિ પ્રજાભ્યઃ
આ પશ્ચિમ છે, સર્વ વ્યાપક; તેની આંખ સર્વ વ્યાપકની આંખ છે; વરસાદ એ આંખ છે; જગતી વરસાદની છે; જગતી માટે જગતી; જગતીમાંથી ઋક્ષમ; ઋક્ષમમાંથી શુક્ર; શુક્રમાંથી સત્તરમું; સત્તરમુંમાંથી વૈરૂપ; જમદગ્નિ ઋષિ છે; પ્રજાપતિ દ્વારા તારા સાથે, હું સંતાન માટે આંખ ગ્રહણ કરું છું.
અપાં ત્વેમન્ત્ સાદયામિ । અપાં ત્વોદ્મન્ત્ સાદયામિ । અપાં ત્વા ભસ્મન્ત્ સાદયામિ । અપાં ત્વા જ્યોતિષિ સાદયામિ । અપાં ત્વાયને સાદયામિ । અર્ણવે ત્વા સદને સાદયામિ । સમુદ્રે ત્વા સદને સાદયામિ । સરિરે ત્વા સદને સાદયામિ । અપાં ત્વા ક્ષયે સાદયામિ । અપાં ત્વા સધિષિ સાદયામિ । અપાં ત્વા સદને સાદયામિ । અપાં ત્વા સધસ્થે સાદયામિ । અપાં ત્વા યોનૌ સાદયામિ । અપાં ત્વા પુરીષે સાદયામિ । અપાં ત્વા પાથસિ સાદયામિ । ગાયત્રેણ ત્વા છન્દસા સાદયામિ । ત્રૈષ્ટુભેન ત્વા છન્દસા સાદયામિ । જાગતેન ત્વા છન્દસા સાદયામિ । આનુષ્ટુભેન ત્વા છન્દસા સાદયામિ । પાશ્રૂન ત્વા છન્દસા સાદયામિ
હું તને પાણીના અંતમાં સ્થિર કરું છું; હું તને પાણીના મધ્યમાં સ્થિર કરું છું; હું તને પાણીના ભસ્મમાં સ્થિર કરું છું; હું તને પાણીના પ્રકાશમાં સ્થિર કરું છું; હું તને પાણીના પ્રવાહમાં સ્થિર કરું છું; હું તને સમુદ્રના નિવાસમાં સ્થિર કરું છું; હું તને દરિયાના નિવાસમાં સ્થિર કરું છું; હું તને શરીરના નિવાસમાં સ્થિર કરું છું; હું તને પાણીના નિવાસમાં સ્થિર કરું છું; હું તને પાણીના આસન પર સ્થિર કરું છું; હું તને પાણીના નિવાસમાં સ્થિર કરું છું; હું તને પાણીના સ્થાનમાં સ્થિર કરું છું; હું તને પાણીના ગર્ભમાં સ્થિર કરું છું; હું તને પાણીના ગંદમાં સ્થિર કરું છું; હું તને પાણીના માર્ગમાં સ્થિર કરું છું; હું તને ગાયત્રી છંદથી સ્થિર કરું છું; હું તને ત્રૈષ્ટુભ છંદથી સ્થિર કરું છું; હું તને જગતી છંદથી સ્થિર કરું છું; હું તને અનુષ્ટુભ છંદથી સ્થિર કરું છું; હું તને પાશ્રુ છંદથી સ્થિર કરું છું.