યા ઽ ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્ વિષ્ઠિતાઃ પૃથિવીમ્ અનુ । બૃહસ્પતિપ્રસૂતા ઽ અસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્
તમે સોમરાજાની ઔષધિઓ, પૃથ્વી પર વ્યાપેલી, બૃહસ્પતિથી ઉત્પન્ન, એ તું તારી શક્તિ એને આપ.
યાશ્ ચેદમ્ ઉપશૃણ્વન્તિ યાશ્ ચ દૂરં પરાગતાઃ । સર્વાઃ સંગત્ય વીરુધો ઽસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્
જે નજીકથી સાંભળે છે અને જે દૂર ગયા છે, એવી બધી વનસ્પતિઓ એક થઈને એને પોતાની શક્તિ આપે.
મા વો રિષત્ ખનિતા યસ્મૈ ચાહં ખનામિ વઃ । દ્વિપાચ્ ચતુષ્પાદ્ અસ્માકꣳ સર્વમ્ અસ્ત્વ્ અનાતુરમ્
જે તને ઉખાડે છે તેને અને જેના માટે હું તને ઉખાડું છું તેને કોઈ નુકસાન ન થાય; અમારા બધા દ્વિપદ અને ચતુષ્પદ સ્વસ્થ રહે.
ઓષધયઃ સમ્ અવદન્ત સોમેન સહ રાજ્ઞા । યસ્મૈ કૃણોતિ બ્રાહ્મણસ્ તꣳ રાજન્ પારયામસિ
ઔષધિઓએ સોમરાજા સાથે મળીને કહ્યું: 'જે માટે બ્રાહ્મણ તૈયાર કરે છે, હે રાજા, અમે તેને બચાવશું.'
નાશયિત્રી બલાસસ્યાર્શસ ઽઉપચિતામ્ અસિ । અથો શતસ્ય યક્ષ્માણાં પાકારોર્ અસિ નાશની
તું ગાંઠ અને ગાંઠના ફૂલોને નાશ કરતી છે; અને તું સો રોગોને પાકતી અને નાશ કરતી છે.
ત્વાં ગન્ધર્વા ઽઅખનꣳસ્ ત્વામ્ ઇન્દ્રસ્ ત્વાં બૃહસ્પતિઃ । ત્વામ્ ઓષધે સોમો રાજા વિદ્વાન્ યક્ષ્માદ્ અમુચ્યત
તને ગંધર્વો, ઇન્દ્ર અને બૃહસ્પતિએ ઉખાડી છે; હે ઔષધિ, વિદ્વાન સોમરાજાએ તને રોગમાંથી મુક્ત કરી છે.
સહસ્વ મે ઽ અરાતીઃ સહસ્વ પૃતનાયતઃ । સહસ્વ સર્વં પાપ્માનꣳ સહમાનાસ્ય્ ઓષધે
મારા માટે દુશ્મનાઈ સહન કર, શત્રુના હુમલાને સહન કર; હે ઔષધિ, બધા દુઃખો સહન કર.
દીર્ઘાયુસ્ત ઽ ઓષધે ખનિતા યસ્મૈ ચ ત્વા ખનામ્ય્ અહમ્ । અથો ત્વં દીર્ઘાયુર્ ભૂત્વા શતવલ્શા વિ રોહતાત્
જે માટે તને ઉખાડવામાં આવે છે અને જેને માટે હું તને ઉખાડું છું, તેને દીર્ઘાયુ મળે; અને તું પણ શતમૂળવાળી બનીને લાંબા સમય સુધી વૃદ્ધિ પામ.
ત્વમ્ ઉત્તમાસ્ય્ ઓષધે તવ વૃક્ષા ઽ ઉપસ્તયઃ । ઉપસ્તિર્ અસ્તુ સો સ્માકં યોઽઅસ્માꣳ૨ઽ અભિદાસતિ
હે શ્રેષ્ઠ ઔષધિ, તારા વૃક્ષો અમારે આધાર છે; જે અમને દુઃખ આપે છે, તેનો આધાર અમારો બને.
મા મા હિꣳસીજ્ જનિતા યઃ પૃથિવ્યા યો વા દિવꣳ સત્યધર્મા વ્યાનટ્ । યશ્ ચાપશ્ ચન્દ્રાઃ પ્રથમો જજાન કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
જે પૃથ્વીનો સર્જક છે, કે જે સત્ય અને ધર્મથી આકાશ ફેલાવનાર છે, તે અમને દુઃખ ન પહોંચાડે; કે જે પ્રથમ પ્રકાશમાન જળોનું સર્જન કરનાર છે, એ દેવને કયા અર્પણ કરીએ?
અભ્યા વર્તસ્વ પૃથિવિ યજ્ઞેન પયસા સહ । વપાં તે અગ્નિર્ ઽ ઇષિતો ઽ અરોહત્
હે પૃથ્વી, યજ્ઞ અને દૂધ સાથે આગળ વધ; અગ્નિ, તારા ચરબી પર પ્રેરિત થઈને ચઢે.
અગ્ને યત્ તે શુક્રં યચ્ ચન્દ્રં યત્ પૂતં યચ્ ચ યજ્ઞિયમ્ । તદ્ દેવેભ્યો ભરામસિ
હે અગ્નિ, તારો તેજ, તારો પ્રકાશ, તારી પવિત્રતા અને તું જે યજ્ઞ માટે યોગ્ય છે, તે બધું અમે દેવતાઓને અર્પણ કરીએ છીએ.
ઇષમૂર્જમ્ અહમ્ ઇત ઽ આદમ્ ઋતસ્ય યોનિં મહિષસ્ય ધારામ્ । આ મા ગોષુ વિશત્વા તનૂષુ જહામિ સેદિમ્ અનિરામ્ અમીવામ્
હું અહીંથી આહાર અને શક્તિ, સત્યનું મૂળ અને મહાન ધારા ગ્રહણ કરું છું; તે અમારી ગાયોમાં અને શરીરમાં પ્રવેશે. હું રોગ, વંધ્યતા અને દુર્ભાગ્ય દૂર કરું છું.
અગ્ને તવ શ્રવો વયો મહિ ભ્રાજન્તે ઽ અર્ચયો વિભાવસો । બૃહદ્ભાનો શવસા વાજમ્ ઉક્થ્યં દધાસિ દાશુષે કવે
હે અગ્નિ, તારી કીર્તિ અને શક્તિ મહાન છે; તારી જ્યોતિ તેજસ્વી છે, હે પ્રકાશમાન. વિશાળ પ્રકાશથી, તું તારી શક્તિથી ભક્તને બળ અને સ્તુતિ આપે છે, હે કવિ.
પાવકવર્ચાઃ શુક્રવર્ચા ઽ અનૂનવર્ચા ઽ ઉદ્ ઇયર્ષિ ભાનુના । પુત્રો માતરા વિચરન્ન્ ઉપાવસિ પૃણક્ષિ રોદસી ઽ ઉભે
પવિત્ર તેજ, તેજસ્વી પ્રકાશ અને અક્ષય તેજથી, તું તારા પ્રકાશથી ઉપર ઉઠે છે; જેમ પુત્ર માતા વચ્ચે ફરે છે, તેમ તું બંને લોકને ભરપૂર કરે છે.
ઊર્જો નપાજ્ જાતવેદઃ સુશસ્તિભિર્ મન્દસ્વ ધીતિભિર્ હિતઃ । ત્વે ઽ ઇષઃ સં દધુર્ ભૂરિવર્પસશ્ ચિત્રોતયો વામજાતાઃ
હે જાતવેદ, બળના પુત્ર, શુભ સ્તુતિઓથી પ્રસન્ન થા, સુજ્ઞાનથી સ્થિર થા; તારી અંદર, હે અનેક રૂપાવાળા, દયાળુ અને અદ્ભુત જન્મેલા, પોતાના દાન ધરાવે છે.
ઇરજ્યન્ન્ અગ્ને પ્રથયસ્વ જન્તુભિર્ અસ્મે રાયો ઽ અમર્ત્ય । સ દર્શતસ્ય વપુષો વિ રાજસિ પૃણક્ષિ સાનસિં ક્રતુમ્
હે અગ્નિ, પ્રકાશિત થઈ, અમારે માટે જીવોથી ધન વધાર, હે અમર; તું દર્શનિય રૂપે તેજે છે, તું આસનને બળથી ભરપૂર કરે છે.
ઇષ્કર્તારમ્ અધ્વરસ્ય પ્રચેતસં ક્ષયન્તꣳ રાધસો મહઃ । રાતિં વામસ્ય સુભગાં મહીમ્ ઇષં દધાસિ સાનસિꣳ રયિમ્
યજ્ઞનો સર્જક, જ્ઞાની, મહાન સંપત્તિમાં વસનાર, તું સુંદર, મહાન અને શુભ દાન આપે છે, તું આસન પર ભરપૂર આહાર અને ધન આપે છે.
ઋતાવાનં મહિષં વિશ્વદર્શતમ્ અગ્નિꣳ સુમ્નાય દધિરે પુરો જનાઃ । શ્રુત્કર્ણꣳ સપ્રથસ્તમં ત્વા ગિરા દૈવ્યં માનુષા યુગા
લોકોએ મહાન, સર્વેને જોનાર, ઋતધારી અગ્નિને કૃપા માટે સ્થાપ્યો છે; તને, હે દૈવી, સર્વપ્રસિદ્ધ અને વ્યાપક, માનવો સર્વયુગોમાં ગીતથી વંદે છે.
આ પ્યાયસ્વ સમ્ એતુ તે વિશ્વતઃ સોમ વૃષ્ણ્યમ્ । ભવા વાજસ્ય સંગથે
હે સોમ, તું પોતે ભરાઈ જા, તારી શક્તિ ચારે બાજુથી એકઠી થાઓ; તું બળની સભામાં હાજર રહેજે.
સં તે પયાꣳસિ સમ્ ઉ યન્તુ વાજાઃ સં વૃષ્ણ્યાન્ય્ અભિમાતિષાહઃ । આપ્યાયમાનો ઽ અમૃતાય સોમ દિવિ શ્રવાꣳસ્ય્ ઉત્તમાનિ ધિષ્વ
તારો દૂધ, તારો બળ, તારી પુરૂષ શક્તિ અને વિજયી ઊર્જા એકઠી થાય; હે સોમ, અમરતા માટે ભરાઈને, સર્વોચ્ચ કીર્તિ સ્વર્ગમાં સ્થિર કર.
આ પ્યાયસ્વ મદિન્તમ સોમ વિશ્વેભિર્ અꣳશુભિઃ । ભવા નઃ સુશ્રવસ્તમઃ સખા વૃધે
હે સોમ, સર્વોત્તમ આનંદદાયક, તું તારા બધા પ્રવાહોથી ભરાઈ જા; અમારે માટે વૃદ્ધિ માટે શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન.
આ તે વત્સો મનો યમત્ પરમાચ્ ચિત્ સધસ્થાત્ । અગ્ને ત્વાં કામયા ગિરા
હે અગ્નિ, મારું મન તારી પાસે જાય છે, જેમ વાછરડો દૂરના વસસ્થાને જાય છે; હું તને ગીતથી ઇચ્છું છું.
તુભ્યં તા ઽ અઙ્ગિરસ્તમ વિશ્વાઃ સુક્ષિતયઃ પૃથક્ । અગ્ને કામાય યેમિરે
હે શ્રેષ્ઠ અંગિરસ, તારા માટે સર્વ સુખદ વાસસ્થાનો અલગ અલગ રીતે, હે અગ્નિ, ઇચ્છાથી તારી પાસે વળે છે.
અગ્નિઃ પ્રિયેષુ ધામસુ કામો ભૂતસ્ય ભવ્યસ્ય । સમ્રાડ્ એકો વિ રાજતિ
અગ્નિ, પ્રિય નિવાસસ્થાનોમાં, ભૂતકાળ અને ભવિષ્યની ઇચ્છા છે; એકમાત્ર સ્વામી તેજથી પ્રકાશે છે.
મયિ ગૃહ્ણામ્ય્ અગ્રે ઽ અગ્નિꣳ રાયસ્પોષાય સુપ્રજાસ્ત્વાય સુવીર્યાય । મામ્ ઉ દેવતાઃ સચન્તામ્
હું મારા માટે પ્રથમ અગ્નિને ગ્રહણ કરું છું, ધનની વૃદ્ધિ, સારા સંતાન અને શૂરવીરતા માટે; દેવતાઓ મારી સાથે રહે.
અપાં પૃષ્ઠમ્ અસિ યોનિર્ અગ્નેઃ સમુદ્રમ્ અભિતઃ પિન્વમાનમ્ । વર્ધમાનો મહાઁ૨ ઽ આ ચ પુષ્કરે દિવો માત્રયા વરિમ્ણા પ્રથસ્વ
તમે પાણીનો પીઠ છો, અગ્નિનો ઉદભવસ્થાન છો, સમુદ્રની આસપાસ ફેલાતા છો. વધતા વધતા, કમળમાં પ્રગટો; આકાશની વિશાળતા અને માપથી ફેલાવો.
બ્રહ્મ જજ્ઞાનં પ્રથમં પુરસ્તાદ્ વિ સીમતઃ સુરુચો વેન ઽ આવઃ । સ બુધ્ન્યા ઽ ઉપમા ઽ અસ્ય વિષ્ઠાઃ સતશ્ ચ યોનિમ્ અસતશ્ ચ વિ વઃ
બ્રહ્મા પ્રથમ જન્મ્યા, શરૂઆતમાં, સીમાઓ પહેલાં તેજસ્વી, પ્રકાશથી ઝળહળતા. વેનાએ ચાલ્યા; તેની મૂળ ઊંડા છે, ઊંચા અને નીચા, સત્ય અને અસત્યના ઉદભવસ્થાન.
હિરણ્યગર્ભઃ સમ્ અવર્તતાગ્રે ભૂતસ્ય જાતઃ પતિર્ એક ઽ આસીત્ । સ દાધાર પૃથિવીં દ્યામ્ ઉતેમાં કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
હિરણ્યગર્ભ શરૂઆતમાં પ્રગટ્યા, સર્વ ભૂતોના એકમાત્ર સ્વામી. તેમણે પૃથ્વી અને આકાશને આધાર આપ્યો; કયા દેવને આપણે હવન અર્પણ કરીએ?
દ્રપ્સશ્ ચસ્કન્દ પૃથિવીમ્ અનુ દ્યામ્ ઇમં ચ યોનિમ્ અનુ યશ્ ચ પૂર્વઃ । સમાનં યોનિમ્ અનુ સંચરન્તં દ્રપ્સં જુહોમ્ય્ અનુ સપ્ત હોત્રાઃ
બિંદુ પૃથ્વી અને આકાશ પર, આ ઉદભવસ્થાન અને પૂર્વના ઉદભવસ્થાન પર ઉતર્યો. હું એ બિંદુ, જે સામાન્ય ઉદભવસ્થાનમાં ફરતો છે, સાત હોદ્દારો સાથે અર્પણ કરું છું.