ઉચ્ છુષ્મા ઽ ઓષધીનાં ગાવો ગોષ્ઠાદ્ ઇવેરતે । ધનꣳ સનિષ્યન્તીનામ્ આત્માનં તવ પૂરુષ ॥ 12. 83 ઇષ્કૃતિર્ નામ વો માતાથો યૂયꣳ સ્થ નિષ્કૃતીઃ । સીરાઃ પતત્રિણી સ્થન યદ્ આમયતિ નિષ્કૃથ
બનસ્પતિઓની તાકાત જેમ ગાયો ગૌશાળામાંથી બહાર જાય છે તેમ દૂર જાય છે; હે પુરુષ, ધન આપનારી એ બધાની તું આત્મા છે.
અતિ વિશ્વાઃ પરિષ્ઠા સ્તેન ઇવ ઽ વ્રજમ્ અક્રમુઃ । ઓષધીઃ પ્રાચુચ્યવુર્ યત્ કિં ચ તન્વો રપઃ
તેઓ બધાં સીમા ઓળંગી ગયા, જેમ ચોર ગાયોના ઝુંડમાં ઘૂસે છે તેમ; ઔષધિઓ હલાઈ ગઈ છે, શરીરમાં જે કાંઈ અશુદ્ધિ હતી તે દૂર થઈ ગઈ.
યદ્ ઇમા વાજયન્ન્ અહમ્ ઓષધીર્ હસ્ત ઽ આદધે । આત્મા યક્ષ્મસ્ય નશ્યતિ પુરા જીવગૃભો યથા
જ્યારે હું શક્તિ માટે આ ઔષધિઓ હાથમાં લેતો છું, ત્યારે રોગનું મૂળ નાશ પામે છે, જેમ મૃત્યુનો પકડ પહેલાં છૂટી ગયો હતો તેમ.
યસ્યૌષધીઃ પ્રસર્પથાઙ્ગમ્-અઙ્ગં પરુષ્-પરુઃ । તતો યક્ષ્મં વિ બાધધ્વ ઽ ઉગ્રો મધ્યમશીર્ ઇવ
જ્યાં-જ્યાં આ ઔષધિઓ શરીરના દરેક અંગમાં ફેલાય છે, ત્યાં રોગને દૂર હાંકો, જેમ યુદ્ધના મધ્યમાં વીર શત્રુને હાંકે છે તેમ.
સાકં યક્ષ્મ પ્રપત ચાષેણ કિકિદીવિના । સાકં વાતસ્ય ધ્રાજ્યા સાકં નશ્ય નિહાકયા
રોગ સાથે જ કાશા અને કિકિદીવા પક્ષી સાથે દૂર થઈ જા; પવનના ઝોક સાથે અને ધુમ્મસના વિલય સાથે પણ તું નાશ પામ.
અન્યા વો ઽ અન્યામ્ અવત્વ્ અન્યાન્યસ્યા ઽ ઉપાવત । તાઃ સર્વાઃ સંવિદાના ઽ ઇદં મે પ્રાવતા વચઃ
તમામાંથી એક બીજાને રક્ષા કરે, બીજું ત્રીજાને સહારો આપે; તમે બધાં એક થઈને મને આ આશીર્વાદ આપો.
યાઃ ફલિનીર્ યા ઽ અફલા ઽ અપુષ્પા યાશ્ ચ પુષ્પિણીઃ । બૃહસ્પતિપ્રસૂતાસ્ તા નો મુઞ્ચન્ત્વ્ અꣳહસઃ
જે ફળ આપતી, જે નિર્ફળ, જે પુષ્પ વિના અને જે પુષ્પવંતી ઔષધિઓ છે, બૃહસ્પતિથી ઉત્પન્ન, એ બધાં અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
મુઞ્ચન્તુ મા શપથ્યાદ્ અથો વરુણ્યાદ્ ઉત । અથો યમસ્ય પડ્વીશાત્ સર્વસ્માદ્ દેવકિલ્વિષાત્
એ મને શાપથી, વરુણના ક્રોધથી, યમના બંધનથી અને સર્વ દેવદોષથી મુક્ત કરે.
અવપતન્તીર્ અવદન્ દિવ ઽ ઓષધયસ્ પરિ । યં જીવમ્ અશ્નવામહૈ ન સ રિષ્યાતિ પૂરુષઃ
આ ઔષધિઓ આકાશમાંથી સર્વત્ર વરસે છે; જે મનુષ્ય આ જીવન ગ્રહણ કરે છે, તે કદી નાશ પામતો નથી.
યા ઽ ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્ બહ્વીઃ શતવિચક્ષણાઃ । તાસામ્ અસિ ત્વમ્ ઉત્તમારં કામાય શꣳ હૃદે
હે ઔષધિ, તું સોમરાજાની અનેક, શતચક્ષુ, વિદ્વાન ઔષધિઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, ઇચ્છા પૂર્ણ કરવા અને આનંદ આપવા માટે.
યા ઽ ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્ વિષ્ઠિતાઃ પૃથિવીમ્ અનુ । બૃહસ્પતિપ્રસૂતા ઽ અસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્
તમે સોમરાજાની ઔષધિઓ, પૃથ્વી પર વ્યાપેલી, બૃહસ્પતિથી ઉત્પન્ન, એ તું તારી શક્તિ એને આપ.
યાશ્ ચેદમ્ ઉપશૃણ્વન્તિ યાશ્ ચ દૂરં પરાગતાઃ । સર્વાઃ સંગત્ય વીરુધો ઽસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્
જે નજીકથી સાંભળે છે અને જે દૂર ગયા છે, એવી બધી વનસ્પતિઓ એક થઈને એને પોતાની શક્તિ આપે.
મા વો રિષત્ ખનિતા યસ્મૈ ચાહં ખનામિ વઃ । દ્વિપાચ્ ચતુષ્પાદ્ અસ્માકꣳ સર્વમ્ અસ્ત્વ્ અનાતુરમ્
જે તને ઉખાડે છે તેને અને જેના માટે હું તને ઉખાડું છું તેને કોઈ નુકસાન ન થાય; અમારા બધા દ્વિપદ અને ચતુષ્પદ સ્વસ્થ રહે.
ઓષધયઃ સમ્ અવદન્ત સોમેન સહ રાજ્ઞા । યસ્મૈ કૃણોતિ બ્રાહ્મણસ્ તꣳ રાજન્ પારયામસિ
ઔષધિઓએ સોમરાજા સાથે મળીને કહ્યું: 'જે માટે બ્રાહ્મણ તૈયાર કરે છે, હે રાજા, અમે તેને બચાવશું.'
નાશયિત્રી બલાસસ્યાર્શસ ઽઉપચિતામ્ અસિ । અથો શતસ્ય યક્ષ્માણાં પાકારોર્ અસિ નાશની
તું ગાંઠ અને ગાંઠના ફૂલોને નાશ કરતી છે; અને તું સો રોગોને પાકતી અને નાશ કરતી છે.
ત્વાં ગન્ધર્વા ઽઅખનꣳસ્ ત્વામ્ ઇન્દ્રસ્ ત્વાં બૃહસ્પતિઃ । ત્વામ્ ઓષધે સોમો રાજા વિદ્વાન્ યક્ષ્માદ્ અમુચ્યત
તને ગંધર્વો, ઇન્દ્ર અને બૃહસ્પતિએ ઉખાડી છે; હે ઔષધિ, વિદ્વાન સોમરાજાએ તને રોગમાંથી મુક્ત કરી છે.
સહસ્વ મે ઽ અરાતીઃ સહસ્વ પૃતનાયતઃ । સહસ્વ સર્વં પાપ્માનꣳ સહમાનાસ્ય્ ઓષધે
મારા માટે દુશ્મનાઈ સહન કર, શત્રુના હુમલાને સહન કર; હે ઔષધિ, બધા દુઃખો સહન કર.
દીર્ઘાયુસ્ત ઽ ઓષધે ખનિતા યસ્મૈ ચ ત્વા ખનામ્ય્ અહમ્ । અથો ત્વં દીર્ઘાયુર્ ભૂત્વા શતવલ્શા વિ રોહતાત્
જે માટે તને ઉખાડવામાં આવે છે અને જેને માટે હું તને ઉખાડું છું, તેને દીર્ઘાયુ મળે; અને તું પણ શતમૂળવાળી બનીને લાંબા સમય સુધી વૃદ્ધિ પામ.
ત્વમ્ ઉત્તમાસ્ય્ ઓષધે તવ વૃક્ષા ઽ ઉપસ્તયઃ । ઉપસ્તિર્ અસ્તુ સો સ્માકં યોઽઅસ્માꣳ૨ઽ અભિદાસતિ
હે શ્રેષ્ઠ ઔષધિ, તારા વૃક્ષો અમારે આધાર છે; જે અમને દુઃખ આપે છે, તેનો આધાર અમારો બને.
મા મા હિꣳસીજ્ જનિતા યઃ પૃથિવ્યા યો વા દિવꣳ સત્યધર્મા વ્યાનટ્ । યશ્ ચાપશ્ ચન્દ્રાઃ પ્રથમો જજાન કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
જે પૃથ્વીનો સર્જક છે, કે જે સત્ય અને ધર્મથી આકાશ ફેલાવનાર છે, તે અમને દુઃખ ન પહોંચાડે; કે જે પ્રથમ પ્રકાશમાન જળોનું સર્જન કરનાર છે, એ દેવને કયા અર્પણ કરીએ?
અભ્યા વર્તસ્વ પૃથિવિ યજ્ઞેન પયસા સહ । વપાં તે અગ્નિર્ ઽ ઇષિતો ઽ અરોહત્
હે પૃથ્વી, યજ્ઞ અને દૂધ સાથે આગળ વધ; અગ્નિ, તારા ચરબી પર પ્રેરિત થઈને ચઢે.
અગ્ને યત્ તે શુક્રં યચ્ ચન્દ્રં યત્ પૂતં યચ્ ચ યજ્ઞિયમ્ । તદ્ દેવેભ્યો ભરામસિ
હે અગ્નિ, તારો તેજ, તારો પ્રકાશ, તારી પવિત્રતા અને તું જે યજ્ઞ માટે યોગ્ય છે, તે બધું અમે દેવતાઓને અર્પણ કરીએ છીએ.
ઇષમૂર્જમ્ અહમ્ ઇત ઽ આદમ્ ઋતસ્ય યોનિં મહિષસ્ય ધારામ્ । આ મા ગોષુ વિશત્વા તનૂષુ જહામિ સેદિમ્ અનિરામ્ અમીવામ્
હું અહીંથી આહાર અને શક્તિ, સત્યનું મૂળ અને મહાન ધારા ગ્રહણ કરું છું; તે અમારી ગાયોમાં અને શરીરમાં પ્રવેશે. હું રોગ, વંધ્યતા અને દુર્ભાગ્ય દૂર કરું છું.
અગ્ને તવ શ્રવો વયો મહિ ભ્રાજન્તે ઽ અર્ચયો વિભાવસો । બૃહદ્ભાનો શવસા વાજમ્ ઉક્થ્યં દધાસિ દાશુષે કવે
હે અગ્નિ, તારી કીર્તિ અને શક્તિ મહાન છે; તારી જ્યોતિ તેજસ્વી છે, હે પ્રકાશમાન. વિશાળ પ્રકાશથી, તું તારી શક્તિથી ભક્તને બળ અને સ્તુતિ આપે છે, હે કવિ.
પાવકવર્ચાઃ શુક્રવર્ચા ઽ અનૂનવર્ચા ઽ ઉદ્ ઇયર્ષિ ભાનુના । પુત્રો માતરા વિચરન્ન્ ઉપાવસિ પૃણક્ષિ રોદસી ઽ ઉભે
પવિત્ર તેજ, તેજસ્વી પ્રકાશ અને અક્ષય તેજથી, તું તારા પ્રકાશથી ઉપર ઉઠે છે; જેમ પુત્ર માતા વચ્ચે ફરે છે, તેમ તું બંને લોકને ભરપૂર કરે છે.
ઊર્જો નપાજ્ જાતવેદઃ સુશસ્તિભિર્ મન્દસ્વ ધીતિભિર્ હિતઃ । ત્વે ઽ ઇષઃ સં દધુર્ ભૂરિવર્પસશ્ ચિત્રોતયો વામજાતાઃ
હે જાતવેદ, બળના પુત્ર, શુભ સ્તુતિઓથી પ્રસન્ન થા, સુજ્ઞાનથી સ્થિર થા; તારી અંદર, હે અનેક રૂપાવાળા, દયાળુ અને અદ્ભુત જન્મેલા, પોતાના દાન ધરાવે છે.
ઇરજ્યન્ન્ અગ્ને પ્રથયસ્વ જન્તુભિર્ અસ્મે રાયો ઽ અમર્ત્ય । સ દર્શતસ્ય વપુષો વિ રાજસિ પૃણક્ષિ સાનસિં ક્રતુમ્
હે અગ્નિ, પ્રકાશિત થઈ, અમારે માટે જીવોથી ધન વધાર, હે અમર; તું દર્શનિય રૂપે તેજે છે, તું આસનને બળથી ભરપૂર કરે છે.
ઇષ્કર્તારમ્ અધ્વરસ્ય પ્રચેતસં ક્ષયન્તꣳ રાધસો મહઃ । રાતિં વામસ્ય સુભગાં મહીમ્ ઇષં દધાસિ સાનસિꣳ રયિમ્
યજ્ઞનો સર્જક, જ્ઞાની, મહાન સંપત્તિમાં વસનાર, તું સુંદર, મહાન અને શુભ દાન આપે છે, તું આસન પર ભરપૂર આહાર અને ધન આપે છે.
ઋતાવાનં મહિષં વિશ્વદર્શતમ્ અગ્નિꣳ સુમ્નાય દધિરે પુરો જનાઃ । શ્રુત્કર્ણꣳ સપ્રથસ્તમં ત્વા ગિરા દૈવ્યં માનુષા યુગા
લોકોએ મહાન, સર્વેને જોનાર, ઋતધારી અગ્નિને કૃપા માટે સ્થાપ્યો છે; તને, હે દૈવી, સર્વપ્રસિદ્ધ અને વ્યાપક, માનવો સર્વયુગોમાં ગીતથી વંદે છે.
આ પ્યાયસ્વ સમ્ એતુ તે વિશ્વતઃ સોમ વૃષ્ણ્યમ્ । ભવા વાજસ્ય સંગથે
હે સોમ, તું પોતે ભરાઈ જા, તારી શક્તિ ચારે બાજુથી એકઠી થાઓ; તું બળની સભામાં હાજર રહેજે.