અસુન્વન્તમ્ અયજમાનમ્ ઇચ્છ સ્તેનસ્યેત્યામ્ અન્વ્ ઇહિ તસ્કરસ્ય । અન્યમ્ અસ્મદ્ ઇચ્છ સા ત ઇત્યા નમો દેવિ નિર્ઋતે તુભ્યમ્ અસ્તુ
જે સોમ અર્પણ કરતો નથી, જે યજ્ઞ કરતો નથી, એવા ચોરને શોધ, ચોર પાછળ જા. બીજાને શોધ, અમને નહીં—એવું તે કહે છે. હે દેવી નિૃતિ, તને વંદન છે.
નમઃ સુ તે નિર્ઋતે તિગ્મતેજો ઽયસ્મયં વિ ચૃતા બન્ધમ્ એતમ્ । યમેન ત્વં યમ્યા સંવિદાનોત્તમે નાકે ઽ અધિ રોહયૈનમ્
હે નિૃતિ, તને વંદન છે, તું તીક્ષ્ણ તેજવાળી છે; આ લોખંડની બંધન તૂટેલી છે. યમ અને યમોના સહયોગથી, તેને સર્વોચ્ચ સ્વર્ગમાં સ્થાપિત કર.
યસ્યાસ્ તે ઘોર ઽ આસન્ જુહોમ્ય્ એષાં બન્ધાનામ્ અવસર્જનાય । યાં ત્વા જનો ભૂમિર્ ઇતિ પ્રમન્દતે નિર્ઋતિં ત્વાહં પરિ વેદ વિશ્વતઃ
હે ભયાનક દેવી, જેમના માટે તું આવી છે, હું એ બંધનમાંથી મુક્તિ માટે આ હવન અર્પણ કરું છું. જેને લોકો ભૂલથી ધરતી કહે છે, હે નિૃતિ, હું તને સર્વત્ર ઓળખું છું.
યં તે દેવી નિર્ઋતિર્ આબબન્ધ પાશં ગ્રીવાસ્વ્ અવિચૃત્યમ્ । તં તે વિ ષ્યામ્ય્ આયુષો ન મધ્યાદ્ અથૈતં પિતુમ્ અદ્ધિ પ્રસૂતઃ । નમો ભૂત્યૈ યેદં ચકાર
દેવી નિૃતિએ જે બંધનો તારી ગળામાં બાંધ્યા છે, એ અખંડિત બંધને હું તારી આયુષ્યના મધ્યમાંથી દૂર કરી દઉં છું. હવે તું નવજાત થઈને પિતા પાસે જા. જે ભુતિએ આ કર્યું છે, તેને વંદન.
નિવેશનઃ સંગમનો વસૂનાં વિશ્વા રૂપાઽભિ ચષ્ટે શચીભિઃ । દેવ ઽ ઇવ સવિતા સત્યધર્મેન્દ્રો ન તસ્થૌ સમરે પથીનામ્
જે ધનનો નિવાસ અને મેળાપ છે, જે સર્વ રૂપોને શક્તિઓથી જુએ છે, દેવ સમાન, સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર, એવા ઇન્દ્ર માર્ગોના યુદ્ધમાં ઊભા રહ્યા નહોતા.
સીરા યુઞ્જન્તિ કવયો યુગા વિ તન્વતે પૃથક્ । ધીરા દેવેષુ સુમ્નયા
વિદ્વાનો હળ જોતે છે, તેઓ જુદા જુદા જૂઆ ખેંચે છે; બુદ્ધિશાળી દેવોમાં શુભેચ્છા સાથે રહે છે.
યુનક્ત સીરા વિ યુગા તનુધ્વં કૃતે યોનૌ વપતેહ બીજમ્ । ગિરા ચ શ્રુષ્ટિઃ સભરા અસન્ નો નેદીયઽ ઇત્ સૃણ્યઃ પક્વમ્ એયાત્
હળ જોડી દો, જૂઆ ખેંચો, વાવણી માટે ખેતર તૈયાર કરો; તૈયાર જમીનમાં અહીં બીજ વાવો; વાણીથી સર્જન થાય છે, ભાર સાથે તેઓ છે—હે વાવણીની રેખાઓ, પાકેલા ધાન અમારે નજીક લાવો.
શુનꣳ સુ ફાલા વિ કૃષન્તુ ભૂમિꣳ શુનં કીનાશા ઽ અભિ યન્તુ વાહૈઃ । શુનાસીરા હવિષા તોશમાના સુપિપ્પલા ઽ ઓષધીઃ કર્તનાસ્મે
તીક્ષ્ણ હળથી જમીન સારી રીતે ખેડાઈ જાય, ખેડૂતોએ પોતાના ઢોર સાથે નજીક આવવું જોઈએ; વાવણીની રેખાઓ હવનથી પ્રસન્ન થાય અને મધુર ફળ આપતી ઔષધિઓ અમને સમૃદ્ધિ આપે.
ઘૃતેન સીતા મધુના સમ્ અજ્યતાં વિશ્વૈર્ દેવૈર્ અનુમતા મરુદ્ભિઃ । ઊર્જસ્વતી પયસા પિન્વમાનાસ્માન્ત્ સીતે પયસાભ્યા વવૃત્સ્વ
સીતાને ઘી અને મધથી અભિષેક કરો, સર્વ દેવો અને મરુદગણોની મંજૂરીથી; જે પોષણથી ભરપૂર છે, દૂધથી ભરાઈ રહી છે—હે સીતે, અમારે માટે દૂધથી વૃદ્ધિ પામ.
લાઙ્ગલં પવીરવત્ સુશેવꣳ સોમપિત્સરુ । તદ્ ઉદ્ વપતિ ગામ્ અવિં પ્રફર્વ્યં ચ પીવરીં પ્રસ્થાવદ્ રથવાહનમ્
શોભાવાળી, સારી રીતે ચલાવેલી, સોમરસમાં આનંદ પામતી હળથી ગાય, ધોળ, સ્નિગ્ધતા અને ભરપૂરતા વાવાય છે, જેમ રથ મુસાફરને લઈ જાય છે.
કામં કામદુઘે ધુક્ષ્વ મિત્રાય વરુણાય ચ । ઇન્દ્રાયાશ્વિભ્યાં પૂષ્ણે પ્રજાભ્ય ઽ ઓષધીભ્યઃ
હે ઇચ્છા પૂર્ણ કરનારી, તું મિત્ર અને વર્ણ માટે, ઇન્દ્ર, અશ્વિનીકુમાર, પુષણ, પ્રજાઓ અને ઔષધિઓ માટે મનગમતું દૂધ આપ.
વિ મુચ્યધ્વમ્ અઘ્ન્યા દેવયાના ઽ અગન્મ તમસસ્ પારમ્ અસ્ય જ્યોતિર્ આપામ
હે અખંડિત, દેવો તરફ જનારાઓ, મુક્ત થાઓ; અમે અંધકારને પાર કરી, આ પ્રકાશને પ્રાપ્ત કર્યો છે.
સજૂર્ અબ્દો ઽ અયવોભિઃ સજૂર્ ઉષા ઽ અરુણીભિઃ સજોષસાવ્ અશ્વિના દꣳસોભિઃ સજૂઃ સૂર ઽ એતશેન સજૂર્ વૈશ્વાનર ઽ ઇડયા ઘૃતેન સ્વાહા
વર્ષ સાથે, ઋતુઓ સાથે, ઉષા અને તેના લાલ રંગવાળાઓ સાથે, અશ્વિનીકુમારો અને તેમની શક્તિઓ સાથે, સૂર્ય અને તેના રથચાલક સાથે, વૈશ્વાનર અગ્નિ, ઇડા અને ઘી સાથે—સ્વાહા!
યા ઓષધીઃ પૂર્વા જાતા દેવેભ્યસ્ ત્રિયુગં પુરા । મનૈ નુ બભ્રૂણામ્ અહꣳ શતં ધામાનિ સપ્ત ચ
જે ઔષધિઓ પ્રાચીન સમયમાં દેવો માટે ત્રણ યુગ પહેલાં જન્મી હતી—એ ભૂરા રંગની ઔષધિઓના હું હવે સો અને સાત નિવાસસ્થાનોને યાદ કરું છું.
શતં વો ઽ અમ્બ ધામાનિ સહસ્રમ્ ઉત વો રુહઃ । અધા શતક્રત્વો યૂયમ્ ઇમં મે ઽ અગદં કૃત
હે માતાઓ, તમારાં સો નિવાસ છે, અને હજારો શાખાઓ છે; તેથી, હે શતક્રતુ ઇન્દ્ર, તમે સૌ આ મારું ઔષધિ બનાવો.
ઓષધીઃ પ્રતિ મોદધ્વં પુષ્પવતીઃ પ્રસૂવરીઃ । અશ્વા ઽ ઇવ સજિત્વરીર્ વીરુધઃ પારયિષ્ણ્વઃ
ફૂલો અને ફળોથી ભરપૂર ઔષધિઓ, આનંદિત થાઓ; ઝડપી ઘોડાઓ જેવી, ફળદાયી વનસ્પતિઓ અમને પાર ઉતારશે.
ઓષધીર્ ઇતિ માતરસ્ તદ્ વો દેવીર્ ઉપ બ્રુવે । સનેયમ્ અશ્વં ગાં વાસ ઽ આત્માનં તવ પૂરુષ
હે ઔષધિઓ, હું તમને માતા તરીકે સંબોધું છું, દેવીઓ તરીકે; મને ઘોડો, ગાય, વસ્ત્ર અને તમારો આત્મા પ્રાપ્ત થાય.
અશ્વત્થે વો નિષદનં પર્ણે વો વસતિષ્ કૃતા । ગોભાજ ઽ ઇત્ કિલાસથ યત્ સનવથ પૂરુષમ્
તમારું નિવાસ અશ્વત્થ વૃક્ષમાં છે, પાંદડામાં તમારું ઘર છે; ગાયના દૂધથી તમે પોષાય છો, એવું કહેવાય છે, જ્યારે તમે મનુષ્યને પુનર્જીવિત કરો છો.
યત્રૌષધીઃ સમગ્મત રાજાનઃ સમિતાવ્ ઇવ । વિપ્રઃ સ ઽ ઉચ્યતે ભિષગ્ રક્ષોહામીવચાતનઃ
જ્યાં ઔષધિઓ એકઠી થાય છે, રાજાઓની સભા જેવી—તેને જ વિદ્વાન, વૈદ્ય કહે છે, જે રોગ અને દુષ્ટ શક્તિઓને દૂર કરે છે.
અશ્વાવતીꣳ સોમાવતીમૂર્જયન્તીમ્ ઉદોજસમ્ । આવિત્સિ સર્વા ઽ ઓષધીર્ અસ્મા અરિષ્ટતાતયે
ઘોડાઓથી સમૃદ્ધ, સોમથી ભરપૂર, શક્તિ અને તાજગીથી વધતી—બધી ઔષધિઓ અમારે સંપૂર્ણ સુરક્ષા માટે આવી જાય.
ઉચ્ છુષ્મા ઽ ઓષધીનાં ગાવો ગોષ્ઠાદ્ ઇવેરતે । ધનꣳ સનિષ્યન્તીનામ્ આત્માનં તવ પૂરુષ ॥ 12. 83 ઇષ્કૃતિર્ નામ વો માતાથો યૂયꣳ સ્થ નિષ્કૃતીઃ । સીરાઃ પતત્રિણી સ્થન યદ્ આમયતિ નિષ્કૃથ
બનસ્પતિઓની તાકાત જેમ ગાયો ગૌશાળામાંથી બહાર જાય છે તેમ દૂર જાય છે; હે પુરુષ, ધન આપનારી એ બધાની તું આત્મા છે.
અતિ વિશ્વાઃ પરિષ્ઠા સ્તેન ઇવ ઽ વ્રજમ્ અક્રમુઃ । ઓષધીઃ પ્રાચુચ્યવુર્ યત્ કિં ચ તન્વો રપઃ
તેઓ બધાં સીમા ઓળંગી ગયા, જેમ ચોર ગાયોના ઝુંડમાં ઘૂસે છે તેમ; ઔષધિઓ હલાઈ ગઈ છે, શરીરમાં જે કાંઈ અશુદ્ધિ હતી તે દૂર થઈ ગઈ.
યદ્ ઇમા વાજયન્ન્ અહમ્ ઓષધીર્ હસ્ત ઽ આદધે । આત્મા યક્ષ્મસ્ય નશ્યતિ પુરા જીવગૃભો યથા
જ્યારે હું શક્તિ માટે આ ઔષધિઓ હાથમાં લેતો છું, ત્યારે રોગનું મૂળ નાશ પામે છે, જેમ મૃત્યુનો પકડ પહેલાં છૂટી ગયો હતો તેમ.
યસ્યૌષધીઃ પ્રસર્પથાઙ્ગમ્-અઙ્ગં પરુષ્-પરુઃ । તતો યક્ષ્મં વિ બાધધ્વ ઽ ઉગ્રો મધ્યમશીર્ ઇવ
જ્યાં-જ્યાં આ ઔષધિઓ શરીરના દરેક અંગમાં ફેલાય છે, ત્યાં રોગને દૂર હાંકો, જેમ યુદ્ધના મધ્યમાં વીર શત્રુને હાંકે છે તેમ.
સાકં યક્ષ્મ પ્રપત ચાષેણ કિકિદીવિના । સાકં વાતસ્ય ધ્રાજ્યા સાકં નશ્ય નિહાકયા
રોગ સાથે જ કાશા અને કિકિદીવા પક્ષી સાથે દૂર થઈ જા; પવનના ઝોક સાથે અને ધુમ્મસના વિલય સાથે પણ તું નાશ પામ.
અન્યા વો ઽ અન્યામ્ અવત્વ્ અન્યાન્યસ્યા ઽ ઉપાવત । તાઃ સર્વાઃ સંવિદાના ઽ ઇદં મે પ્રાવતા વચઃ
તમામાંથી એક બીજાને રક્ષા કરે, બીજું ત્રીજાને સહારો આપે; તમે બધાં એક થઈને મને આ આશીર્વાદ આપો.
યાઃ ફલિનીર્ યા ઽ અફલા ઽ અપુષ્પા યાશ્ ચ પુષ્પિણીઃ । બૃહસ્પતિપ્રસૂતાસ્ તા નો મુઞ્ચન્ત્વ્ અꣳહસઃ
જે ફળ આપતી, જે નિર્ફળ, જે પુષ્પ વિના અને જે પુષ્પવંતી ઔષધિઓ છે, બૃહસ્પતિથી ઉત્પન્ન, એ બધાં અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
મુઞ્ચન્તુ મા શપથ્યાદ્ અથો વરુણ્યાદ્ ઉત । અથો યમસ્ય પડ્વીશાત્ સર્વસ્માદ્ દેવકિલ્વિષાત્
એ મને શાપથી, વરુણના ક્રોધથી, યમના બંધનથી અને સર્વ દેવદોષથી મુક્ત કરે.
અવપતન્તીર્ અવદન્ દિવ ઽ ઓષધયસ્ પરિ । યં જીવમ્ અશ્નવામહૈ ન સ રિષ્યાતિ પૂરુષઃ
આ ઔષધિઓ આકાશમાંથી સર્વત્ર વરસે છે; જે મનુષ્ય આ જીવન ગ્રહણ કરે છે, તે કદી નાશ પામતો નથી.
યા ઽ ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્ બહ્વીઃ શતવિચક્ષણાઃ । તાસામ્ અસિ ત્વમ્ ઉત્તમારં કામાય શꣳ હૃદે
હે ઔષધિ, તું સોમરાજાની અનેક, શતચક્ષુ, વિદ્વાન ઔષધિઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, ઇચ્છા પૂર્ણ કરવા અને આનંદ આપવા માટે.