અયં તે યોનિર્ ઋત્વિયો યતો જાતો ઽ અરોચથાઃ । તં જાનન્ન્ અગ્ન ઽ આ રોહાથા નો વર્ધયા રયિમ્
આ તારો યજ્ઞસ્થાન છે, જ્યાંથી તું જન્મ્યો અને પ્રકાશિત થયો. એ જાણીને, હે અગ્નિ, અમારે માટે એ સ્થાન પર બેસ અને અમારો ધન વધાર.
ચિદ્ અસિ તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ । પરિચિદ્ અસિ તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ
તું એ દેવત્વથી સ્થિર થયો છે, હે અંગિરસ, મજબૂતીથી બેસ. તું એ દેવત્વથી સ્થિર થયો છે, હે અંગિરસ, મજબૂતીથી બેસ.
લોકં પૃણ છિદ્રં પૃણાથો સીદ ધ્રુવા ત્વમ્ । ઇન્દ્રાગ્ની ત્વા બૃહસ્પતિર્ અસ્મિન્ યોનાવ્ અસીષદન્
વિશ્વને પૂર, ખાલી જગ્યા ભરી દે, મજબૂતીથી બેસ. ઇન્દ્ર, અગ્નિ અને બૃહસ્પતિએ તને આ સ્થાનમાં સ્થાપિત કર્યો છે.
તા અસ્ય સૂદદોહસઃ સોમꣳ શ્રીણન્તિ પૃશ્નયઃ । જન્મન્ દેવાનાં વિશસ્ ત્રિષ્વ્ આ રોચને દિવઃ
પૃષ્ણિઓ, જે દૂધ દોહવામાં કુશળ છે, તેઓ મીઠા રસ પીવનારા માટે, દેવતાઓના જન્મસ્થાન એવા સ્વર્ગના ત્રણ તેજસ્વી લોકોમાં સોમને ગાળે છે.
ઇન્દ્રં વિશ્વા ઽ અવીવૃધન્ત્ સમુદ્રવ્યચસં ગિરઃ । રથીતમꣳ રથીનાં વાજાનાꣳ સત્પતિં પતિમ્
બધી સ્તુતિઓએ ઇન્દ્રનું મહિમા વધાર્યું છે, જેનું વિસ્તરણ મહાસાગર જેવું છે, રથચાલકોમાં શ્રેષ્ઠ અને સાચા વિજયના સ્વામી છે.
સમિતꣳ સં કલ્પેથાꣳ સમ્પ્રિયૌ રોચિષ્ણૂ સુમનસ્યમાનૌ । ઇષમૂર્જમ્ અભિ સંવસાનૌ
તમે બંને એક મન, એક ભાવના, તેજસ્વી અને શુભચિંતક રહો; સાથે રહીને, પોષણ અને બળ મેળવો.
સં વાં મનાꣳસિ સં વ્રતા સમ્ ઉ ચિત્તાન્ય્ આકરમ્ । અગ્ને પુરીષ્યાધિપા ભવ ત્વં ન ઽ ઇષમૂર્જં યજમાનાય ધેહિ
તમારા મન, તમારા સંકલ્પો, તમારા વિચારો એકરૂપ થાઓ. હે અગ્નિ, અમારે માટે પુરીષ્ય અગ્નિઓના અધિપતિ બન; યજમાનને પોષણ અને બળ આપ.
અગ્ને ત્વં પુરીષ્યો રયિમાન્ પુષ્ટિમાꣳ૨ ઽ અસિ । શિવાઃ કૃત્વા દિશઃ સર્વાઃ સ્વં યોનિમ્ ઇહાસદઃ
હે અગ્નિ, તું પુરીષ્ય અગ્નિ છે, ધન અને સમૃદ્ધિથી ભરપૂર છે. બધી દિશાઓને શુભ બનાવી, તું તારા પોતાના સ્થાન પર અહીં બેસ.
ભવતં નઃ સમનસૌ સચેતસાવ્ અરેપસૌ । મા યજ્ઞꣳ હિꣳસિષ્ટં મા યજ્ઞપતિં જાતવેદસૌ શિવૌ ભવતમ્ અદ્ય નઃ
તમે બંને અમારે માટે એક મનવાળા, જાગૃત અને નિર્દોષ રહો. યજ્ઞને નુકસાન ન પહોંચાડો, યજ્ઞના સ્વામીનું પણ રક્ષણ કરો; હે જાતવેદા, આજે અમારે માટે શુભ રહો.
માતેવ પુત્રં પૃથિવી પુરીષ્યમ્ અગ્નિꣳ સ્વે યોનાવ્ અભાર્ ઉખા । તાં વિશ્વૈર્ દેવૈર્ ઋતુભિઃ સંવિદાનઃ પ્રજાપતિર્ વિશ્વકર્મા વિ મુઞ્ચતુ
જેમ માતા પુત્રને ધારણ કરે છે, તેમ પૃથ્વી પોતાના ગર્ભમાં પુરીષ્ય અગ્નિને, હે ઉખા, ધારણ કરે. સર્વ દેવતાઓ અને ઋતુઓ સાથે પ્રજાપતિ, સર્વ સર્જનહાર, તેને મુક્ત કરે.
અસુન્વન્તમ્ અયજમાનમ્ ઇચ્છ સ્તેનસ્યેત્યામ્ અન્વ્ ઇહિ તસ્કરસ્ય । અન્યમ્ અસ્મદ્ ઇચ્છ સા ત ઇત્યા નમો દેવિ નિર્ઋતે તુભ્યમ્ અસ્તુ
જે સોમ અર્પણ કરતો નથી, જે યજ્ઞ કરતો નથી, એવા ચોરને શોધ, ચોર પાછળ જા. બીજાને શોધ, અમને નહીં—એવું તે કહે છે. હે દેવી નિૃતિ, તને વંદન છે.
નમઃ સુ તે નિર્ઋતે તિગ્મતેજો ઽયસ્મયં વિ ચૃતા બન્ધમ્ એતમ્ । યમેન ત્વં યમ્યા સંવિદાનોત્તમે નાકે ઽ અધિ રોહયૈનમ્
હે નિૃતિ, તને વંદન છે, તું તીક્ષ્ણ તેજવાળી છે; આ લોખંડની બંધન તૂટેલી છે. યમ અને યમોના સહયોગથી, તેને સર્વોચ્ચ સ્વર્ગમાં સ્થાપિત કર.
યસ્યાસ્ તે ઘોર ઽ આસન્ જુહોમ્ય્ એષાં બન્ધાનામ્ અવસર્જનાય । યાં ત્વા જનો ભૂમિર્ ઇતિ પ્રમન્દતે નિર્ઋતિં ત્વાહં પરિ વેદ વિશ્વતઃ
હે ભયાનક દેવી, જેમના માટે તું આવી છે, હું એ બંધનમાંથી મુક્તિ માટે આ હવન અર્પણ કરું છું. જેને લોકો ભૂલથી ધરતી કહે છે, હે નિૃતિ, હું તને સર્વત્ર ઓળખું છું.
યં તે દેવી નિર્ઋતિર્ આબબન્ધ પાશં ગ્રીવાસ્વ્ અવિચૃત્યમ્ । તં તે વિ ષ્યામ્ય્ આયુષો ન મધ્યાદ્ અથૈતં પિતુમ્ અદ્ધિ પ્રસૂતઃ । નમો ભૂત્યૈ યેદં ચકાર
દેવી નિૃતિએ જે બંધનો તારી ગળામાં બાંધ્યા છે, એ અખંડિત બંધને હું તારી આયુષ્યના મધ્યમાંથી દૂર કરી દઉં છું. હવે તું નવજાત થઈને પિતા પાસે જા. જે ભુતિએ આ કર્યું છે, તેને વંદન.
નિવેશનઃ સંગમનો વસૂનાં વિશ્વા રૂપાઽભિ ચષ્ટે શચીભિઃ । દેવ ઽ ઇવ સવિતા સત્યધર્મેન્દ્રો ન તસ્થૌ સમરે પથીનામ્
જે ધનનો નિવાસ અને મેળાપ છે, જે સર્વ રૂપોને શક્તિઓથી જુએ છે, દેવ સમાન, સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર, એવા ઇન્દ્ર માર્ગોના યુદ્ધમાં ઊભા રહ્યા નહોતા.
સીરા યુઞ્જન્તિ કવયો યુગા વિ તન્વતે પૃથક્ । ધીરા દેવેષુ સુમ્નયા
વિદ્વાનો હળ જોતે છે, તેઓ જુદા જુદા જૂઆ ખેંચે છે; બુદ્ધિશાળી દેવોમાં શુભેચ્છા સાથે રહે છે.
યુનક્ત સીરા વિ યુગા તનુધ્વં કૃતે યોનૌ વપતેહ બીજમ્ । ગિરા ચ શ્રુષ્ટિઃ સભરા અસન્ નો નેદીયઽ ઇત્ સૃણ્યઃ પક્વમ્ એયાત્
હળ જોડી દો, જૂઆ ખેંચો, વાવણી માટે ખેતર તૈયાર કરો; તૈયાર જમીનમાં અહીં બીજ વાવો; વાણીથી સર્જન થાય છે, ભાર સાથે તેઓ છે—હે વાવણીની રેખાઓ, પાકેલા ધાન અમારે નજીક લાવો.
શુનꣳ સુ ફાલા વિ કૃષન્તુ ભૂમિꣳ શુનં કીનાશા ઽ અભિ યન્તુ વાહૈઃ । શુનાસીરા હવિષા તોશમાના સુપિપ્પલા ઽ ઓષધીઃ કર્તનાસ્મે
તીક્ષ્ણ હળથી જમીન સારી રીતે ખેડાઈ જાય, ખેડૂતોએ પોતાના ઢોર સાથે નજીક આવવું જોઈએ; વાવણીની રેખાઓ હવનથી પ્રસન્ન થાય અને મધુર ફળ આપતી ઔષધિઓ અમને સમૃદ્ધિ આપે.
ઘૃતેન સીતા મધુના સમ્ અજ્યતાં વિશ્વૈર્ દેવૈર્ અનુમતા મરુદ્ભિઃ । ઊર્જસ્વતી પયસા પિન્વમાનાસ્માન્ત્ સીતે પયસાભ્યા વવૃત્સ્વ
સીતાને ઘી અને મધથી અભિષેક કરો, સર્વ દેવો અને મરુદગણોની મંજૂરીથી; જે પોષણથી ભરપૂર છે, દૂધથી ભરાઈ રહી છે—હે સીતે, અમારે માટે દૂધથી વૃદ્ધિ પામ.
લાઙ્ગલં પવીરવત્ સુશેવꣳ સોમપિત્સરુ । તદ્ ઉદ્ વપતિ ગામ્ અવિં પ્રફર્વ્યં ચ પીવરીં પ્રસ્થાવદ્ રથવાહનમ્
શોભાવાળી, સારી રીતે ચલાવેલી, સોમરસમાં આનંદ પામતી હળથી ગાય, ધોળ, સ્નિગ્ધતા અને ભરપૂરતા વાવાય છે, જેમ રથ મુસાફરને લઈ જાય છે.
કામં કામદુઘે ધુક્ષ્વ મિત્રાય વરુણાય ચ । ઇન્દ્રાયાશ્વિભ્યાં પૂષ્ણે પ્રજાભ્ય ઽ ઓષધીભ્યઃ
હે ઇચ્છા પૂર્ણ કરનારી, તું મિત્ર અને વર્ણ માટે, ઇન્દ્ર, અશ્વિનીકુમાર, પુષણ, પ્રજાઓ અને ઔષધિઓ માટે મનગમતું દૂધ આપ.
વિ મુચ્યધ્વમ્ અઘ્ન્યા દેવયાના ઽ અગન્મ તમસસ્ પારમ્ અસ્ય જ્યોતિર્ આપામ
હે અખંડિત, દેવો તરફ જનારાઓ, મુક્ત થાઓ; અમે અંધકારને પાર કરી, આ પ્રકાશને પ્રાપ્ત કર્યો છે.
સજૂર્ અબ્દો ઽ અયવોભિઃ સજૂર્ ઉષા ઽ અરુણીભિઃ સજોષસાવ્ અશ્વિના દꣳસોભિઃ સજૂઃ સૂર ઽ એતશેન સજૂર્ વૈશ્વાનર ઽ ઇડયા ઘૃતેન સ્વાહા
વર્ષ સાથે, ઋતુઓ સાથે, ઉષા અને તેના લાલ રંગવાળાઓ સાથે, અશ્વિનીકુમારો અને તેમની શક્તિઓ સાથે, સૂર્ય અને તેના રથચાલક સાથે, વૈશ્વાનર અગ્નિ, ઇડા અને ઘી સાથે—સ્વાહા!
યા ઓષધીઃ પૂર્વા જાતા દેવેભ્યસ્ ત્રિયુગં પુરા । મનૈ નુ બભ્રૂણામ્ અહꣳ શતં ધામાનિ સપ્ત ચ
જે ઔષધિઓ પ્રાચીન સમયમાં દેવો માટે ત્રણ યુગ પહેલાં જન્મી હતી—એ ભૂરા રંગની ઔષધિઓના હું હવે સો અને સાત નિવાસસ્થાનોને યાદ કરું છું.
શતં વો ઽ અમ્બ ધામાનિ સહસ્રમ્ ઉત વો રુહઃ । અધા શતક્રત્વો યૂયમ્ ઇમં મે ઽ અગદં કૃત
હે માતાઓ, તમારાં સો નિવાસ છે, અને હજારો શાખાઓ છે; તેથી, હે શતક્રતુ ઇન્દ્ર, તમે સૌ આ મારું ઔષધિ બનાવો.
ઓષધીઃ પ્રતિ મોદધ્વં પુષ્પવતીઃ પ્રસૂવરીઃ । અશ્વા ઽ ઇવ સજિત્વરીર્ વીરુધઃ પારયિષ્ણ્વઃ
ફૂલો અને ફળોથી ભરપૂર ઔષધિઓ, આનંદિત થાઓ; ઝડપી ઘોડાઓ જેવી, ફળદાયી વનસ્પતિઓ અમને પાર ઉતારશે.
ઓષધીર્ ઇતિ માતરસ્ તદ્ વો દેવીર્ ઉપ બ્રુવે । સનેયમ્ અશ્વં ગાં વાસ ઽ આત્માનં તવ પૂરુષ
હે ઔષધિઓ, હું તમને માતા તરીકે સંબોધું છું, દેવીઓ તરીકે; મને ઘોડો, ગાય, વસ્ત્ર અને તમારો આત્મા પ્રાપ્ત થાય.
અશ્વત્થે વો નિષદનં પર્ણે વો વસતિષ્ કૃતા । ગોભાજ ઽ ઇત્ કિલાસથ યત્ સનવથ પૂરુષમ્
તમારું નિવાસ અશ્વત્થ વૃક્ષમાં છે, પાંદડામાં તમારું ઘર છે; ગાયના દૂધથી તમે પોષાય છો, એવું કહેવાય છે, જ્યારે તમે મનુષ્યને પુનર્જીવિત કરો છો.
યત્રૌષધીઃ સમગ્મત રાજાનઃ સમિતાવ્ ઇવ । વિપ્રઃ સ ઽ ઉચ્યતે ભિષગ્ રક્ષોહામીવચાતનઃ
જ્યાં ઔષધિઓ એકઠી થાય છે, રાજાઓની સભા જેવી—તેને જ વિદ્વાન, વૈદ્ય કહે છે, જે રોગ અને દુષ્ટ શક્તિઓને દૂર કરે છે.
અશ્વાવતીꣳ સોમાવતીમૂર્જયન્તીમ્ ઉદોજસમ્ । આવિત્સિ સર્વા ઽ ઓષધીર્ અસ્મા અરિષ્ટતાતયે
ઘોડાઓથી સમૃદ્ધ, સોમથી ભરપૂર, શક્તિ અને તાજગીથી વધતી—બધી ઔષધિઓ અમારે સંપૂર્ણ સુરક્ષા માટે આવી જાય.