બોધા મે ઽ અસ્ય વચસો યવિષ્ઠ મꣳહિષ્ઠસ્ય પ્રભૃતસ્ય સ્વધાવઃ । પીયતિ ત્વો ઽ અનુ ત્વો ગૃણાતિ વન્દારુષ્ ટે તન્વં વન્દે ઽ અગ્ને
મારા શબ્દો સાંભળ, સૌથી યુવાન, સૌથી શક્તિશાળી, સ્વશક્તિવાળા; જે તારા પછી પીવે છે, તે તારી સ્તુતિ કરે છે, ભક્ત તારા રૂપને વંદન કરે છે, હે અગ્નિ.
સ બોધિ સૂરિર્ મઘવા વસુપતે વસુદાવન્ । યુયોધ્ય્ અસ્મદ્ દ્વેષાꣳસિ । વિશ્વકર્મણે સ્વાહા
હે બુદ્ધિશાળી, દયાળુ અને ધનની પ્રભુ, અમને સંપત્તિ આપનાર, તું જાગૃત રહેજે; અમારાં દ્વેષ દૂર કર; સર્વ સર્જનહારને નમન.
પુનસ્ ત્વાઽઽદિત્યા રુદ્રા વસવઃ સમ્ ઇન્ધતાં પુનર્ બ્રહ્માણો વસુનીથ યજ્ઞૈઃ । ઘૃતેન ત્વં તન્વં વર્ધયસ્વ સત્યાઃ સન્તુ યજમાનસ્ય કામાઃ
આદિત્ય, રુદ્ર અને વસુઓ તને ફરીથી પ્રગટ કરે; બ્રાહ્મણો યજ્ઞથી તને ધન આપે; ઘીથી તું તારો સ્વરૂપ વધાર; યજમાનની સાચી ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય.
અપેત વીત વિ ચ સર્પતાતો યે ઽત્ર સ્થ પુરાણા યે ચ નૂતનાઃ । અદાદ્ યમો ઽવસાનં પૃથિવ્યા ઽ અક્રન્ન્ ઇમં પિતરો લોકમ્ અસ્મૈ
હવે અહીં રહેલા જૂના અને નવા બધાએ દૂર જાવ, વિખેરાઈ જાવ; યમએ ધરતી પર નિવાસ આપ્યો છે; પિતૃઓએ તેના માટે આ લોક બનાવ્યો છે.
સંજ્ઞાનમ્ અસિ । કામધરણમ્ । મયિ તે કામધરણં ભૂયાત્ । અગ્નેર્ ભસ્માસ્ય્ અગ્નેઃ પુરીષમ્ અસિ । ચિત સ્થ પરિચિત ઽ ઊર્ધ્વચિતઃ શ્રયધ્વમ્
તું જ જ્ઞાન છે, તું જ ઈચ્છાનું આધાર છે. મારી અંદર તારી માટે ઈચ્છાનું આધાર રહે. તું અગ્નિના ભસ્મ છે, તું અગ્નિનું પુરીષ છે. ચિતામાં સુવ્યવસ્થિત રાખેલા, ઊંચે સ્થિત થયેલા, હે અગ્નિ, તું આશ્રય લે.
અયꣳ સો ઽ અગ્નિર્ યસ્મિન્ત્ સોમમ્ ઇન્દ્રઃ સુતં દધે જઠરે વાવશાનઃ । સહસ્રિણં વાજમ્ અત્યં ન સપ્તિꣳ સસવાન્ત્ સન્ત્ સ્તૂયસે જાતવેદઃ
આ એ અગ્નિ છે, જેમાં ઇન્દ્રએ પિરસાયેલ સોમને, પોતાના પેટમાં વધારતો મૂક્યો છે. હે જાતવેદા, તું હજારો ગુણાનો પુરસ્કાર અને રથમાં જોડાયેલા ઝડપી ઘોડા જેવો, બળ ઇચ્છનારા લોકો દ્વારા સ્તુતિ પામે છે.
અગ્ને યત્ તે દિવિ વર્ચઃ પૃથિવ્યાં યદ્ ઓષધીષ્વ્ અપ્સ્વ્ આ યજત્ર । યેનાન્તરિક્ષમ્ ઉર્વ્ આતતન્થ ત્વેષઃ સ ભાનુર્ અર્ણવો નૃચક્ષાઃ
હે અગ્નિ, તારી જે તેજસ્વિતા આકાશમાં છે, જે પૃથ્વી પર, વનસ્પતિઓમાં અને જળમાં છે—જેની શક્તિથી તું વિશાળ અંતરિક્ષમાં વ્યાપેલો છે—એ તેજ, એ પ્રકાશ, એ મહાસાગર, એ મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ દર્શક છે.
અગ્ને દિવોઽ અર્ણમ્ અચ્છા જિગાસ્ય્ અચ્છા દેવાꣳ ઽ ઊચિષે ધિષ્ણ્યા યે । યા રોચને પરસ્તાત્ સૂર્યસ્ય યાશ્ ચાવસ્તાદ્ ઉપતિષ્ઠન્ત ઽ આપઃ
હે અગ્નિ, તું સ્વર્ગના પ્રવાહ સુધી પહોંચવા ઇચ્છે છે; તું દેવતાઓ, મહાન શક્તિઓ પાસે જાય છે. સૂર્યથી પરે પ્રકાશમય લોકોમાં અને નીચે રહેલી જળો તારી સેવા કરે છે.
પુરીષ્યાસો ઽ અગ્નયઃ પ્રાવણેભિઃ સજોષસઃ । જુષન્તાં યજ્ઞમ્ અદ્રુહોઽનમીવા ઽઇષો મહીઃ
પુરીષ્ય અગ્નિઓ પોતાના સહયોગીઓ સાથે એકતામાં રહી, અસત્ય અને રોગથી મુક્ત રહી, યજ્ઞને સ્વીકાર કરે અને અમને મહાન કલ્યાણ આપે.
ઇડામ્ અગ્ને પુરુદꣳસꣳ સનિં ગોઃ શશ્વત્તમꣳ હવમાનાય સાધ । સ્યાન્ નઃ સૂનુસ્ તનયો વિજાવાગ્ને સા તે સુમતિર્ ભૂત્વ્ અસ્મે
હે અગ્નિ, અમને હંમેશા ઇચ્છિત, ભરપૂર અને ચિરસ્થાયી ગૌ-સંપત્તિ આપ, જે તને હવન કરે છે. અમારો પુત્ર વિજયી બને, હે અગ્નિ, તારી કૃપા અમારે પર રહે.
અયં તે યોનિર્ ઋત્વિયો યતો જાતો ઽ અરોચથાઃ । તં જાનન્ન્ અગ્ન ઽ આ રોહાથા નો વર્ધયા રયિમ્
આ તારો યજ્ઞસ્થાન છે, જ્યાંથી તું જન્મ્યો અને પ્રકાશિત થયો. એ જાણીને, હે અગ્નિ, અમારે માટે એ સ્થાન પર બેસ અને અમારો ધન વધાર.
ચિદ્ અસિ તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ । પરિચિદ્ અસિ તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ
તું એ દેવત્વથી સ્થિર થયો છે, હે અંગિરસ, મજબૂતીથી બેસ. તું એ દેવત્વથી સ્થિર થયો છે, હે અંગિરસ, મજબૂતીથી બેસ.
લોકં પૃણ છિદ્રં પૃણાથો સીદ ધ્રુવા ત્વમ્ । ઇન્દ્રાગ્ની ત્વા બૃહસ્પતિર્ અસ્મિન્ યોનાવ્ અસીષદન્
વિશ્વને પૂર, ખાલી જગ્યા ભરી દે, મજબૂતીથી બેસ. ઇન્દ્ર, અગ્નિ અને બૃહસ્પતિએ તને આ સ્થાનમાં સ્થાપિત કર્યો છે.
તા અસ્ય સૂદદોહસઃ સોમꣳ શ્રીણન્તિ પૃશ્નયઃ । જન્મન્ દેવાનાં વિશસ્ ત્રિષ્વ્ આ રોચને દિવઃ
પૃષ્ણિઓ, જે દૂધ દોહવામાં કુશળ છે, તેઓ મીઠા રસ પીવનારા માટે, દેવતાઓના જન્મસ્થાન એવા સ્વર્ગના ત્રણ તેજસ્વી લોકોમાં સોમને ગાળે છે.
ઇન્દ્રં વિશ્વા ઽ અવીવૃધન્ત્ સમુદ્રવ્યચસં ગિરઃ । રથીતમꣳ રથીનાં વાજાનાꣳ સત્પતિં પતિમ્
બધી સ્તુતિઓએ ઇન્દ્રનું મહિમા વધાર્યું છે, જેનું વિસ્તરણ મહાસાગર જેવું છે, રથચાલકોમાં શ્રેષ્ઠ અને સાચા વિજયના સ્વામી છે.
સમિતꣳ સં કલ્પેથાꣳ સમ્પ્રિયૌ રોચિષ્ણૂ સુમનસ્યમાનૌ । ઇષમૂર્જમ્ અભિ સંવસાનૌ
તમે બંને એક મન, એક ભાવના, તેજસ્વી અને શુભચિંતક રહો; સાથે રહીને, પોષણ અને બળ મેળવો.
સં વાં મનાꣳસિ સં વ્રતા સમ્ ઉ ચિત્તાન્ય્ આકરમ્ । અગ્ને પુરીષ્યાધિપા ભવ ત્વં ન ઽ ઇષમૂર્જં યજમાનાય ધેહિ
તમારા મન, તમારા સંકલ્પો, તમારા વિચારો એકરૂપ થાઓ. હે અગ્નિ, અમારે માટે પુરીષ્ય અગ્નિઓના અધિપતિ બન; યજમાનને પોષણ અને બળ આપ.
અગ્ને ત્વં પુરીષ્યો રયિમાન્ પુષ્ટિમાꣳ૨ ઽ અસિ । શિવાઃ કૃત્વા દિશઃ સર્વાઃ સ્વં યોનિમ્ ઇહાસદઃ
હે અગ્નિ, તું પુરીષ્ય અગ્નિ છે, ધન અને સમૃદ્ધિથી ભરપૂર છે. બધી દિશાઓને શુભ બનાવી, તું તારા પોતાના સ્થાન પર અહીં બેસ.
ભવતં નઃ સમનસૌ સચેતસાવ્ અરેપસૌ । મા યજ્ઞꣳ હિꣳસિષ્ટં મા યજ્ઞપતિં જાતવેદસૌ શિવૌ ભવતમ્ અદ્ય નઃ
તમે બંને અમારે માટે એક મનવાળા, જાગૃત અને નિર્દોષ રહો. યજ્ઞને નુકસાન ન પહોંચાડો, યજ્ઞના સ્વામીનું પણ રક્ષણ કરો; હે જાતવેદા, આજે અમારે માટે શુભ રહો.
માતેવ પુત્રં પૃથિવી પુરીષ્યમ્ અગ્નિꣳ સ્વે યોનાવ્ અભાર્ ઉખા । તાં વિશ્વૈર્ દેવૈર્ ઋતુભિઃ સંવિદાનઃ પ્રજાપતિર્ વિશ્વકર્મા વિ મુઞ્ચતુ
જેમ માતા પુત્રને ધારણ કરે છે, તેમ પૃથ્વી પોતાના ગર્ભમાં પુરીષ્ય અગ્નિને, હે ઉખા, ધારણ કરે. સર્વ દેવતાઓ અને ઋતુઓ સાથે પ્રજાપતિ, સર્વ સર્જનહાર, તેને મુક્ત કરે.
અસુન્વન્તમ્ અયજમાનમ્ ઇચ્છ સ્તેનસ્યેત્યામ્ અન્વ્ ઇહિ તસ્કરસ્ય । અન્યમ્ અસ્મદ્ ઇચ્છ સા ત ઇત્યા નમો દેવિ નિર્ઋતે તુભ્યમ્ અસ્તુ
જે સોમ અર્પણ કરતો નથી, જે યજ્ઞ કરતો નથી, એવા ચોરને શોધ, ચોર પાછળ જા. બીજાને શોધ, અમને નહીં—એવું તે કહે છે. હે દેવી નિૃતિ, તને વંદન છે.
નમઃ સુ તે નિર્ઋતે તિગ્મતેજો ઽયસ્મયં વિ ચૃતા બન્ધમ્ એતમ્ । યમેન ત્વં યમ્યા સંવિદાનોત્તમે નાકે ઽ અધિ રોહયૈનમ્
હે નિૃતિ, તને વંદન છે, તું તીક્ષ્ણ તેજવાળી છે; આ લોખંડની બંધન તૂટેલી છે. યમ અને યમોના સહયોગથી, તેને સર્વોચ્ચ સ્વર્ગમાં સ્થાપિત કર.
યસ્યાસ્ તે ઘોર ઽ આસન્ જુહોમ્ય્ એષાં બન્ધાનામ્ અવસર્જનાય । યાં ત્વા જનો ભૂમિર્ ઇતિ પ્રમન્દતે નિર્ઋતિં ત્વાહં પરિ વેદ વિશ્વતઃ
હે ભયાનક દેવી, જેમના માટે તું આવી છે, હું એ બંધનમાંથી મુક્તિ માટે આ હવન અર્પણ કરું છું. જેને લોકો ભૂલથી ધરતી કહે છે, હે નિૃતિ, હું તને સર્વત્ર ઓળખું છું.
યં તે દેવી નિર્ઋતિર્ આબબન્ધ પાશં ગ્રીવાસ્વ્ અવિચૃત્યમ્ । તં તે વિ ષ્યામ્ય્ આયુષો ન મધ્યાદ્ અથૈતં પિતુમ્ અદ્ધિ પ્રસૂતઃ । નમો ભૂત્યૈ યેદં ચકાર
દેવી નિૃતિએ જે બંધનો તારી ગળામાં બાંધ્યા છે, એ અખંડિત બંધને હું તારી આયુષ્યના મધ્યમાંથી દૂર કરી દઉં છું. હવે તું નવજાત થઈને પિતા પાસે જા. જે ભુતિએ આ કર્યું છે, તેને વંદન.
નિવેશનઃ સંગમનો વસૂનાં વિશ્વા રૂપાઽભિ ચષ્ટે શચીભિઃ । દેવ ઽ ઇવ સવિતા સત્યધર્મેન્દ્રો ન તસ્થૌ સમરે પથીનામ્
જે ધનનો નિવાસ અને મેળાપ છે, જે સર્વ રૂપોને શક્તિઓથી જુએ છે, દેવ સમાન, સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર, એવા ઇન્દ્ર માર્ગોના યુદ્ધમાં ઊભા રહ્યા નહોતા.
સીરા યુઞ્જન્તિ કવયો યુગા વિ તન્વતે પૃથક્ । ધીરા દેવેષુ સુમ્નયા
વિદ્વાનો હળ જોતે છે, તેઓ જુદા જુદા જૂઆ ખેંચે છે; બુદ્ધિશાળી દેવોમાં શુભેચ્છા સાથે રહે છે.
યુનક્ત સીરા વિ યુગા તનુધ્વં કૃતે યોનૌ વપતેહ બીજમ્ । ગિરા ચ શ્રુષ્ટિઃ સભરા અસન્ નો નેદીયઽ ઇત્ સૃણ્યઃ પક્વમ્ એયાત્
હળ જોડી દો, જૂઆ ખેંચો, વાવણી માટે ખેતર તૈયાર કરો; તૈયાર જમીનમાં અહીં બીજ વાવો; વાણીથી સર્જન થાય છે, ભાર સાથે તેઓ છે—હે વાવણીની રેખાઓ, પાકેલા ધાન અમારે નજીક લાવો.
શુનꣳ સુ ફાલા વિ કૃષન્તુ ભૂમિꣳ શુનં કીનાશા ઽ અભિ યન્તુ વાહૈઃ । શુનાસીરા હવિષા તોશમાના સુપિપ્પલા ઽ ઓષધીઃ કર્તનાસ્મે
તીક્ષ્ણ હળથી જમીન સારી રીતે ખેડાઈ જાય, ખેડૂતોએ પોતાના ઢોર સાથે નજીક આવવું જોઈએ; વાવણીની રેખાઓ હવનથી પ્રસન્ન થાય અને મધુર ફળ આપતી ઔષધિઓ અમને સમૃદ્ધિ આપે.
ઘૃતેન સીતા મધુના સમ્ અજ્યતાં વિશ્વૈર્ દેવૈર્ અનુમતા મરુદ્ભિઃ । ઊર્જસ્વતી પયસા પિન્વમાનાસ્માન્ત્ સીતે પયસાભ્યા વવૃત્સ્વ
સીતાને ઘી અને મધથી અભિષેક કરો, સર્વ દેવો અને મરુદગણોની મંજૂરીથી; જે પોષણથી ભરપૂર છે, દૂધથી ભરાઈ રહી છે—હે સીતે, અમારે માટે દૂધથી વૃદ્ધિ પામ.
લાઙ્ગલં પવીરવત્ સુશેવꣳ સોમપિત્સરુ । તદ્ ઉદ્ વપતિ ગામ્ અવિં પ્રફર્વ્યં ચ પીવરીં પ્રસ્થાવદ્ રથવાહનમ્
શોભાવાળી, સારી રીતે ચલાવેલી, સોમરસમાં આનંદ પામતી હળથી ગાય, ધોળ, સ્નિગ્ધતા અને ભરપૂરતા વાવાય છે, જેમ રથ મુસાફરને લઈ જાય છે.