શ્રીણામ્ ઉદારો ધરુણો રયીણાં મનીષાણાં પ્રાર્પણઃ સોમગોપાઃ । વસુઃ સૂનુઃ સહસો ઽ અપ્સુ રાજા વિ ભાત્ય્ અગ્ર ઽ ઉષસામ્ ઇધાનઃ
તે ધનનો ઉદાર આધાર છે, ખજાનાનો આધાર છે, જ્ઞાનનો સ્ત્રોત છે, સોમનો રક્ષક છે; શક્તિનો પુત્ર, જળમાં રાજા, અગ્નિ પ્રભાતોમાં પ્રગટ થઈને આગળ ઝગમગે છે.
વિશ્વસ્ય કેતુર્ ભુવનસ્ય ગર્ભઽ આ રોદસી ઽ અપૃણાજ્ જાયમાનઃ । વીડું ચિદ્ અદ્રિમ્ અભિનત્ પરાયઞ્ જના યદ્ અગ્નિમ્ અયજન્ત પઞ્ચ
તે સર્વનો પ્રકાશ છે, જગતનો બીજ છે; જન્મીને, તેણે આકાશ અને ધરતી ભરી દીધી; પર્વત જેવા કિલ્લા તોડી, તે આગળ વધ્યો, જ્યારે લોકોએ અગ્નિને પાંચ રીતે પૂજ્યો.
ઉશિક્ પાવકો અરતિઃ સુમેધા મર્ત્યેષ્વ્ અગ્નિર્ અમૃતો નિ ધાયિ । ઇયર્તિ ધૂમમ્ અરુષં ભરિભ્રદ્ ઉચ્ છુક્રેણ શોચિષા દ્યામ્ ઇનક્ષન્
પવિત્ર, તેજસ્વી, અશ્રમ, બુદ્ધિશાળી અગ્નિ, મરતાંમાં અમર, સ્થાપિત થયો છે; તે લાલ ધૂમો ઉઠાવે છે, તેને વહન કરે છે, અને પોતાના તેજથી આકાશને સ્પર્શે છે.
દૃશાનો રુક્મ ઽ ઉર્વ્યા વ્યદ્યૌદ્ દુર્મર્ષમ્ આયુઃ શ્રિયે રુચાનઃ । અગ્નિર્ અમૃતો ઽ અભવદ્ વયોભિર્ યદ્ એનં દ્યૌર્ જનયત્ સુરેતાઃ
તે ઝગમગતો, પોતાના તેજથી વિશાળ ધરતીને શોભાવે છે, જેને સહન કરવું મુશ્કેલ છે, તે કીર્તિ માટે તેજસ્વી છે; અમર અગ્નિ યુવાન થયો, જ્યારે બીજથી ભરપૂર આકાશે તેને જન્મ આપ્યો.
યસ્ તે અદ્ય કૃણવદ્ ભદ્રશોચેઽપૂપં દેવ ઘૃતવન્તમ્ અગ્ને । પ્ર તં નય પ્રતરં વસ્યો ઽ અચ્છાભિ સુમ્નં દેવભક્તં યવિષ્ઠ
હે અગ્નિ, આજે જે કોઈ તારા માટે ઘીથી ભડકતું શુભ અર્પણ કરે છે, તે અર્પણને તું સીધું ધન, કૃપા અને દેવોના આશીર્વાદ સુધી પહોંચાડ, હે યુવાન.
આ તં ભજ સૌશ્રવસેષ્વ્ અગ્ન ઽ ઉક્થ ઽ ઉક્થ ઽ આ ભજ શસ્યમાને । પ્રિયઃ સૂર્યે પ્રિયો ઽ અગ્ના ભવાત્ય્ ઉજ્ જાતેન ભિનદદ્ ઉજ્ જનિત્વૈઃ
હે અગ્નિ, તે પ્રસિદ્ધ વ્યક્તિ સાથે વહેંચ, જેનું સ્તુતિમાં ગાન થાય છે—પ્રશંસા પામેલી સ્તુતિમાં ભાગ લે; જે સૂર્યને અને અગ્નિને પ્રિય છે, જે જન્મીને ફાટી નીકળે છે, અને જન્મથી બધું ખોલી નાખે છે.
ત્વામ્ અગ્ને યજમાના ઽ અનુ દ્યૂન્ વિશ્વા વસુ દધિરે વાર્યાણિ । ત્વયા સહ દ્રવિણમ્ ઇચ્છમાના વ્રજં ગોમન્તમ્ ઉશિજો વિ વવ્રુઃ
હે અગ્નિ, યજ્ઞ કરનારોએ તમામ શુભ સંપત્તિઓ તારા પર વિશ્વાસપૂર્વક સોંપી છે; ધન મેળવવાની ઈચ્છા રાખીને, તેઓ તારી સાથે મળીને ગાયોથી ભરેલા સ્થળે ગયા છે.
અસ્તાવ્ય્ અગ્નિર્ નરાꣳ સુશેવો વૈશ્વાનર ઽ ઋષિભિઃ સોમગોપાઃ । અદ્વેષે દ્યાવાપૃથિવી હુવેમ દેવા ધત્ત રયિમ્ અસ્મે સુવીરમ્
માણસોમાં સૌમ્ય અને સર્વવ્યાપી અગ્નિ, જે ઋષિઓ અને સોમના રક્ષકો સાથે છે, તે સ્થિર રહે; આપણે આકાશ અને ધરતીને દ્વેષ વિના પોકારીએ; હે દેવો, અમને ધન અને વીરતા આપો.
સમિધાગ્નિં દુવસ્યત ઘૃતૈર્ બોધયતાતિથિમ્ । આસ્મિન્ હવ્યા જુહોતન
અગ્નિને સમિધથી સન્માન કરો, ઘીથી આતિથ્ય આપો; તેમાં હવન કરો.
ઉદ્ ઉ ત્વા વિશ્વે દેવા ઽ અગ્ને ભરન્તુ ચિત્તિભિઃ । સ નો ભવ શિવસ્ ત્વꣳ સુપ્રતીકો વિભાવસુઃ
હે અગ્નિ, બધા દેવતાઓ તને પોતાના મનથી ઊંચા કરે; તું અમારે માટે શુભ અને સુંદર રૂપવાળો, તેજસ્વી બની રહે.
પ્રેદ્ અગ્ને જ્યોતિષ્માન્ યાહિ શિવેભિર્ અર્ચિભિષ્ ટ્વમ્ । બૃહદ્ભિર્ ભાનુભિર્ ભાસન્ મા હિꣳસીસ્ તન્વા પ્રજાઃ
હે અગ્નિ, તું પ્રકાશથી તેજમાન થઈ શુભ જ્વાળાઓ સાથે આગળ વધ; મહાન કિરણો અને તેજથી, અમારાં સંતાનો કે શરીરને કોઈ હાનિ ન કર.
અક્રન્દદ્ અગ્નિ સ્તનયન્ન્ ઇવ દ્યૌઃ ક્ષામા રેરિહદ્ વીરુધઃ સમઞ્જન્ । સદ્યો જજ્ઞાનો વિ હીમ્ ઇદ્ધો ઽ અખ્યદ્ આ રોદસી ભાનુના ભાત્ય્ અન્તઃ
અગ્નિ ગર્જના કરી, આકાશ જેવી ગર્જના; ધરતી કંપી ઉઠી, વનસ્પતિઓ શોભી ઉઠી; તું તાજો જન્મેલો, પ્રગટ થઈ, આકાશ અને ધરતી વચ્ચે તેજથી ઝળહળી ઉઠ્યો.
પ્ર-પ્રાયમ્ અગ્નિર્ ભરતસ્ય શૃણ્વે વિ યત્ સૂર્યો ન રોચતે બૃહદ્ ભાઃ । અભિ યઃ પૂરું પૃતનાસુ તસ્થઉ દીદાય દૈવ્યો ઽ અતિથિઃ શિવો નઃ
ભરતના અગ્નિની કીર્તિ પ્રસિદ્ધ છે, જ્યારે સૂર્યનું મહાન પ્રકાશ પણ ન ચમકે; જે પુરૂ માટે યુદ્ધમાં અડગ રહ્યો, એ દૈવી અતિથિ અમારે માટે શુભ બનીને પ્રકાશિત થયો.
આપો દેવીઃ પ્રતિ ગૃભ્ણીત ભસ્મૈતત્ સ્યોને કૃણુધ્વꣳ સુરભા ઽ ઉ લોકે । તસ્મૈ નમન્તાં જનયઃ સુપત્નીર્ માતેવ પુત્રં બિભૃતાપ્સ્વ્ એનત્
હે દિવ્ય જળો, આ પવિત્ર ભસ્મ સ્વીકારો; તેને સુખદ અને સુગંધિત બનાવો; બધા કુળો તેને નમન કરે, તે સારા જીવનસાથીઓ પેદા કરે; જેમ માતા પુત્રને વહન કરે, તેમ પાપને જળમાં લઈ જાવ.
અપ્સ્વ્ અગ્ને સધિષ્ ટવ સૌષધીર્ અનુ રુધ્યસે । ગર્ભૈ સન્ જાયસે પુનઃ
હે અગ્નિ, તું જળમાં અને ઔષધિઓ સાથે વસે છે; તું તેમનાં ગર્ભમાંથી ફરીથી જન્મે છે.
ગર્ભોઽઅસ્ય્ ઓષધીનાં ગર્ભો વનસ્પતીનામ્ । ગર્ભો વિશ્વસ્ય ભૂતસ્યાગ્ને ગર્ભોઽઅપામ્ અસિ
તું વનસ્પતિઓનો ગર્ભ છે, વૃક્ષોનો ગર્ભ છે, સર્વ જીવનો ગર્ભ છે, હે અગ્નિ, તું જળનો પણ ગર્ભ છે.
પ્રસદ્ય ભસ્મના યોનિમ્ અપશ્ ચ પૃથિવીમ્ અગ્ને । સꣳસૃજ્ય માતૃભિષ્ ટ્વં જ્યોતિષ્માન્ પુનર્ આસદઃ
ભસ્મથી તારા ગર્ભમાં, જળ અને ધરતીમાં પ્રવેશ કરીને, હે અગ્નિ, તું તેજસ્વી બનીને તારી માતાઓ સાથે ફરીથી બેઠો છે.
પુનર્ આસદ્ય સદનમ્ અપશ્ ચ પૃથિવીમ્ અગ્ને । શેષે માતુર્ યથોપસ્થે ઽન્તર્ અસ્યાꣳ શિવતમઃ
પછી ફરીથી તારા સ્થાન પર, જળ અને ધરતીમાં પાછો આવી, હે અગ્નિ, તું માતાના કોળમાં જેમ, તેમ સૌથી શુભ બનીને therein રહે છે.
પુનર્ ઊર્જા નિવર્તસ્વ પુનર્ અગ્ન ઽ ઇષાયુષા । પુનર્ નઃ પાહ્ય્ અꣳહસઃ
પુનઃ તું પોષણ સાથે પાછો આવ, હે અગ્નિ, ખોરાક અને આયુષ્ય સાથે પાછો આવ; અમને ફરીથી દુઃખથી બચાવ.
સહ રય્યા નિ વર્તસ્વાગ્ને પિન્વસ્વ ધારયા । વિશ્વપ્સ્ન્યા વિશ્વતસ્ પરિ
ધન સાથે પાછો આવ, હે અગ્નિ, પોષણથી સમૃદ્ધ થા; સર્વત્ર, દરેક દિશામાં પ્રસરી જા.
બોધા મે ઽ અસ્ય વચસો યવિષ્ઠ મꣳહિષ્ઠસ્ય પ્રભૃતસ્ય સ્વધાવઃ । પીયતિ ત્વો ઽ અનુ ત્વો ગૃણાતિ વન્દારુષ્ ટે તન્વં વન્દે ઽ અગ્ને
મારા શબ્દો સાંભળ, સૌથી યુવાન, સૌથી શક્તિશાળી, સ્વશક્તિવાળા; જે તારા પછી પીવે છે, તે તારી સ્તુતિ કરે છે, ભક્ત તારા રૂપને વંદન કરે છે, હે અગ્નિ.
સ બોધિ સૂરિર્ મઘવા વસુપતે વસુદાવન્ । યુયોધ્ય્ અસ્મદ્ દ્વેષાꣳસિ । વિશ્વકર્મણે સ્વાહા
હે બુદ્ધિશાળી, દયાળુ અને ધનની પ્રભુ, અમને સંપત્તિ આપનાર, તું જાગૃત રહેજે; અમારાં દ્વેષ દૂર કર; સર્વ સર્જનહારને નમન.
પુનસ્ ત્વાઽઽદિત્યા રુદ્રા વસવઃ સમ્ ઇન્ધતાં પુનર્ બ્રહ્માણો વસુનીથ યજ્ઞૈઃ । ઘૃતેન ત્વં તન્વં વર્ધયસ્વ સત્યાઃ સન્તુ યજમાનસ્ય કામાઃ
આદિત્ય, રુદ્ર અને વસુઓ તને ફરીથી પ્રગટ કરે; બ્રાહ્મણો યજ્ઞથી તને ધન આપે; ઘીથી તું તારો સ્વરૂપ વધાર; યજમાનની સાચી ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય.
અપેત વીત વિ ચ સર્પતાતો યે ઽત્ર સ્થ પુરાણા યે ચ નૂતનાઃ । અદાદ્ યમો ઽવસાનં પૃથિવ્યા ઽ અક્રન્ન્ ઇમં પિતરો લોકમ્ અસ્મૈ
હવે અહીં રહેલા જૂના અને નવા બધાએ દૂર જાવ, વિખેરાઈ જાવ; યમએ ધરતી પર નિવાસ આપ્યો છે; પિતૃઓએ તેના માટે આ લોક બનાવ્યો છે.
સંજ્ઞાનમ્ અસિ । કામધરણમ્ । મયિ તે કામધરણં ભૂયાત્ । અગ્નેર્ ભસ્માસ્ય્ અગ્નેઃ પુરીષમ્ અસિ । ચિત સ્થ પરિચિત ઽ ઊર્ધ્વચિતઃ શ્રયધ્વમ્
તું જ જ્ઞાન છે, તું જ ઈચ્છાનું આધાર છે. મારી અંદર તારી માટે ઈચ્છાનું આધાર રહે. તું અગ્નિના ભસ્મ છે, તું અગ્નિનું પુરીષ છે. ચિતામાં સુવ્યવસ્થિત રાખેલા, ઊંચે સ્થિત થયેલા, હે અગ્નિ, તું આશ્રય લે.
અયꣳ સો ઽ અગ્નિર્ યસ્મિન્ત્ સોમમ્ ઇન્દ્રઃ સુતં દધે જઠરે વાવશાનઃ । સહસ્રિણં વાજમ્ અત્યં ન સપ્તિꣳ સસવાન્ત્ સન્ત્ સ્તૂયસે જાતવેદઃ
આ એ અગ્નિ છે, જેમાં ઇન્દ્રએ પિરસાયેલ સોમને, પોતાના પેટમાં વધારતો મૂક્યો છે. હે જાતવેદા, તું હજારો ગુણાનો પુરસ્કાર અને રથમાં જોડાયેલા ઝડપી ઘોડા જેવો, બળ ઇચ્છનારા લોકો દ્વારા સ્તુતિ પામે છે.
અગ્ને યત્ તે દિવિ વર્ચઃ પૃથિવ્યાં યદ્ ઓષધીષ્વ્ અપ્સ્વ્ આ યજત્ર । યેનાન્તરિક્ષમ્ ઉર્વ્ આતતન્થ ત્વેષઃ સ ભાનુર્ અર્ણવો નૃચક્ષાઃ
હે અગ્નિ, તારી જે તેજસ્વિતા આકાશમાં છે, જે પૃથ્વી પર, વનસ્પતિઓમાં અને જળમાં છે—જેની શક્તિથી તું વિશાળ અંતરિક્ષમાં વ્યાપેલો છે—એ તેજ, એ પ્રકાશ, એ મહાસાગર, એ મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ દર્શક છે.
અગ્ને દિવોઽ અર્ણમ્ અચ્છા જિગાસ્ય્ અચ્છા દેવાꣳ ઽ ઊચિષે ધિષ્ણ્યા યે । યા રોચને પરસ્તાત્ સૂર્યસ્ય યાશ્ ચાવસ્તાદ્ ઉપતિષ્ઠન્ત ઽ આપઃ
હે અગ્નિ, તું સ્વર્ગના પ્રવાહ સુધી પહોંચવા ઇચ્છે છે; તું દેવતાઓ, મહાન શક્તિઓ પાસે જાય છે. સૂર્યથી પરે પ્રકાશમય લોકોમાં અને નીચે રહેલી જળો તારી સેવા કરે છે.
પુરીષ્યાસો ઽ અગ્નયઃ પ્રાવણેભિઃ સજોષસઃ । જુષન્તાં યજ્ઞમ્ અદ્રુહોઽનમીવા ઽઇષો મહીઃ
પુરીષ્ય અગ્નિઓ પોતાના સહયોગીઓ સાથે એકતામાં રહી, અસત્ય અને રોગથી મુક્ત રહી, યજ્ઞને સ્વીકાર કરે અને અમને મહાન કલ્યાણ આપે.
ઇડામ્ અગ્ને પુરુદꣳસꣳ સનિં ગોઃ શશ્વત્તમꣳ હવમાનાય સાધ । સ્યાન્ નઃ સૂનુસ્ તનયો વિજાવાગ્ને સા તે સુમતિર્ ભૂત્વ્ અસ્મે
હે અગ્નિ, અમને હંમેશા ઇચ્છિત, ભરપૂર અને ચિરસ્થાયી ગૌ-સંપત્તિ આપ, જે તને હવન કરે છે. અમારો પુત્ર વિજયી બને, હે અગ્નિ, તારી કૃપા અમારે પર રહે.