શિવો ભવ પ્રજાભ્યો માનુષીભ્યસ્ ત્વમ્ અઙ્ગિરઃ । મા દ્યાવાપૃથિવી ઽ અભિ શોચીર્ માન્તરિક્ષં મા વનસ્પતીન્
હે અંગિરસ વંશજ, તું સંતાન અને માનવજાત માટે કલ્યાણકારી બન. તારા તેજથી આકાશ-પૃથ્વી, અંતરિક્ષ કે વૃક્ષો દાઝે નહીં.
પ્રૈતુ વાજી કનિક્રદન્ નાનદદ્ રાસભઃ પત્વા । ભરન્ન્ અગ્નિં પુરીષ્યં મા પાદ્ય્ આયુષઃ પુરા । વૃષાગ્નિં વૃષણં ભરન્ન્ અપાં ગર્ભꣳ સમુદ્રિયમ્ । અગ્ન ઽ આયાહિ વીતયે
ગર્જતો અને હિંચકતો ઘોડો, રણકારતો ગધેડો, યજ્ઞની આહુતિ વહન કરતા અગ્નિને લઈને આગળ વધે. તે જીવનના માર્ગ પર પગ ન મૂકે. તે બળવાન અગ્નિને, જળના ગર્ભને, મહાસાગર સમાનને લઈને આવે—હે અગ્નિ, અમારું કલ્યાણ કરવા આવ.
ઋતꣳ સત્યમ્ ઋતꣳ સત્યમ્ । અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વદ્ ભરામઃ । ઓષધયઃ પ્રતિ મોદધ્વમ્ અગ્નિમ્ એતꣳ શિવમ્ આયન્તમ્ અભ્ય્ અત્ર યુષ્માઃ । વ્યસ્યન્ વિશ્વા ઽ અનિરા ઽ અમીવા નિષીદન્ નો ઽ અપ દુર્મતિં જહિ
સત્ય, સત્ય; સત્ય, સત્ય. અમે અંગિરસના તેજથી યુક્ત, યજ્ઞની આહુતિ વહન કરતા અગ્નિને લઈએ છીએ. હે ઔષધિઓ, જયારે આ શુભ અગ્નિ તમારી પાસે આવે ત્યારે આનંદ કરો; સર્વ દુઃખો અને દુર્વિચાર દૂર કરો, અમને દુઃખથી બચાવો.
ઓષધયઃ પ્રતિ ગૃભ્ણીત પુષ્પવતીઃ સુપિપ્પલાઃ । અયં વો ગર્ભ ઽ ઋત્વિયઃ પ્રત્નꣳ સધસ્થમ્ આસદત્
હે ઔષધિઓ, ફૂલોવાળી અને મીઠા ફળવાળી જાતોને સ્વીકારો. આ તમારો યજ્ઞકર્તા ગર્ભ છે, તેને પ્રાચીન સ્થાને સ્થાપિત કરો.
વિ પાજસા પૃથુના શોશુચાનો બાધસ્વ દ્વિષો રક્ષસો ઽ અમીવાઃ । સુશર્મણો બૃહતઃ શર્મણિ સ્યામ્ અગ્નેર્ અહꣳ સુહવસ્ય પ્રણીતૌ
વિશાળ પ્રકાશથી ઝળહળતો, દુશ્મનો, રાક્ષસો અને રોગોને દૂર કર. અમે અગ્નિના મહાન આશ્રયમાં, શુભ બોલાવેલા અગ્નિના માર્ગદર્શન હેઠળ રહીએ.
આપો હિ ષ્ઠા મયોભુવસ્ તા ન ઽ ઊર્જે દધાતન । મહે રણાય ચક્ષસે
હે જળો, તમે આનંદ આપનાર છો; અમને પોષણ આપો; મહાન યુદ્ધ અને દૃષ્ટિ માટે.
યો વઃ શિવતમો રસસ્ તસ્ય ભાજયતેહ નઃ । ઉશતીર્ ઇવ માતરઃ
તમારો જે સર્વથી કલ્યાણકારી રસ છે, તે અમને અહીં મળવો જોઈએ, જેમ માતાઓ પોષણ આપે છે.
તસ્મા ઽ અરં ગમામ વો યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ । આપો જનયથા ચ નઃ
તેથી, ચાલો અમે તમારી પાસે આવીએ, જેના નિવાસથી તમે અમને ઉત્તેજિત કરો છો; હે જળો, અમને પણ જન્મ આપો.
મિત્રઃ સꣳસૃજ્ય પૃથિવીં ભૂમિં ચ જ્યોતિષા સહ । સુજાતં જાતવેદસમ્ અયક્ષ્માય ત્વા સꣳ સૃજામિ પ્રજાભ્યઃ
મિત્ર, તું પૃથ્વી અને ભૂમિને પ્રકાશથી જોડે છે; ઉત્તમ જન્મેલા, જન્મોને જાણનારા, હું તને સંતાન અને રોગમુક્તિ માટે જોડું છું.
રુદ્રાઃ સꣳસૃજ્ય પૃથિવીં બૃહજ્ જ્યોતિઃ સમ્ ઈધિરે । તેષાં ભાનુર્ અજસ્ર ઽ ઇચ્ છુક્રો દેવેષુ રોચતે
રુદ્રોએ પૃથ્વીને જોડીને મહાન પ્રકાશ પ્રગટાવ્યો; તેમનું તેજ, હંમેશા શુદ્ધ, દેવોમાં તેજ આપે છે.
સꣳસૃષ્ટા વસુભી રુદ્રૈર્ ધીરૈઃ કર્મણ્યાં મૃદમ્ । હસ્તાભ્યાં મૃદ્વીં કૃત્વા સિનીવાલી કૃણોતુ તામ્
વસુઓ, રુદ્રો અને વિદ્વાનો સાથે જોડાઈને, પૃથ્વી કામ માટે નરમ બને. હાથથી તેને નરમ કરીને, સીનીવાલી તેને એવી બનાવે.
સિનીવાલી સુકપર્દા સુકુરીરા સ્વૌપશા । સા તુભ્યમ્ અદિતે મહ્યોખાં દધાતુ હસ્તયોઃ
સીનીવાલી, સુંદર વાળવાળી, સારા સંતાનવાળી, સારા દૂધવાળી; અદિતિ તારા હાથમાં મહાન જૂંથ મૂકે.
ઉખાં કૃણોતુ શક્ત્યા બાહુભ્યામ્ અદિતિર્ ધિયા । માતા પુત્રં યથોપસ્થે સાગ્નિં બિભર્તુ ગર્ભ ઽ આ । મખસ્ય શિરોઽસિ
અદિતિએ પોતાની શક્તિથી, બાહુબળથી અને બુદ્ધિથી અગ્નિકુંડ તૈયાર કરે; જેમ માતા પોતાના પુત્રને ગોદમાં ધારણ કરે છે, તેમ એ અગ્નિને ગર્ભરૂપે ધારણ કરે. હે અગ્નિ, તું યજ્ઞનું મથું છે.
અદિત્યૈ રામ્નાસિ । અદિતિષ્ ટે બિલં ગૃભ્ણાતુ । કૃત્વાય સા મહીમ્ ઉખાં મૃન્મયીં યોનિમ્ અગ્નયે । પુત્રેભ્યઃ પ્રાયચ્છદ્ અદિતિઃ શ્રપયાન્ ઇતિ
તને અદિતિની શક્તિથી બળ મળે છે. અદિતિ તારા મુખને પકડી રાખે. એ ધરતીને અગ્નિકુંડ, માટીની યોનિ બનાવી, અદિતિએ તેને પુત્રોને અર્પણ કરી કહ્યું: 'આ બરાબર શેકાઈ જાય.'
વસવસ્ ત્વા ધૂપયન્તુ ગાયત્રેણ છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્ । રુદ્રાસ્ ત્વા ધૂપયન્તુ ત્રૈષ્ટુભેન છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્ । આદિત્યાસ્ ત્વા ધૂપયન્તુ જાગતેન છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્ । વિશ્વે ત્વા દેવા વૈશ્વાનરા ધૂપયન્ત્વ્ આનુષ્ટુભેન છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્ । ઇન્દ્રસ્ ત્વા ધૂપયતુ । વરુણસ્ ત્વા ધૂપયતુ । વિષ્ણુ ત્વા ધૂપયતુ
મિત્રસ્ય ચર્ષણીધૃતોઽવો દેવસ્ય સાનસિ । દ્યુમ્નં ચિત્રશ્રવસ્તમમ્
મિત્રનું અનુગ્રહ, જે પ્રજાઓને સંભાળે છે, એ દેવતાનું બળ છે; એ મહિમા, સર્વોથી પ્રસિદ્ધ બને.
દેવસ્ ત્વા સવિતોદ્વપતુ સુપાણિઃ સ્વઙ્ગુરિઃ સુબાહુર્ ઉત શક્ત્યા । અવ્યથમાના પૃથિવ્યામ્ આશા દિશ ઽ આ પૃણ
દેવતા સવિતા તને પોતાના શુભ હાથોથી, સુંદર આંગળીઓથી, મજબૂત બાહુઓ અને શક્તિથી ઊંચે ઉઠાવે; પૃથ્વી પર દિશાઓ અને વિસ્તારો ભરાઈ જાય.
ઉત્થાય બૃહતી ભવોદ્ ઉ તિષ્ઠ ધ્રુવા ત્વમ્ । મિત્રૈતાં તઽઉખાં પરિ દદામ્ય્ અભિત્ત્યા ઽએષા મા ભેદિ
ઉઠ, મહાન બન; ઊભી રહે, તું સ્થિર છે. હું મિત્રની કૃપાથી આ અગ્નિકુંડને આસપાસ મૂકી રહ્યો છું; એ તૂટે નહીં, નુકસાન ન થાય.
વસવસ્ ત્વા છૃન્દન્તુ ગાયત્રેણ છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્ । રુદ્રાસ્ ત્વા છૃન્દન્તુ ત્રૈષ્ટુભેન છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્ । આદિત્યાસ્ ત્વા છૃન્દન્તુ જાગતેન છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્ । વિશ્વે ત્વા દેવા વૈશ્વાનરા ઽ આ છૃન્દન્ત્વ્ આનુષ્ટુભેન છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્
વસુઓ તને ગાયત્રી છંદથી છાંટે, હે અઙ્ગિરસકુળજ. રુદ્રો તને ત્રૈષ્ટુભ છંદથી છાંટે, હે અઙ્ગિરસકુળજ. આદિત્યો તને જગતી છંદથી છાંટે, હે અઙ્ગિરસકુળજ. બધા દેવતાઓ અને વૈશ્વાનર અગ્નિઓ તને અનુષ્ટુભ છંદથી છાંટે, હે અઙ્ગિરસકુળજ.
આકૂતિમ્ અગ્નિં પ્રયુજꣳ સ્વાહા । મનો મેધામ્ અગ્નિં પ્રયુજꣳ સ્વાહા । ચિત્તં વિજ્ઞાતમ્ અગ્નિં પ્રયુજꣳ સ્વાહા । વાચો વિધૃતિમ્ અગ્નિં પ્રયુજꣳ સ્વાહા । પ્રજાપતયે મનવે સ્વાહા । ઽ અગ્નયે વૈશ્વાનરાય સ્વાહા
ઇચ્છાથી હું અગ્નિને પ્રેરિત કરું છું—સ્વાહા. મન અને બુદ્ધિથી અગ્નિને પ્રેરિત કરું છું—સ્વાહા. વિચાર અને સમજથી અગ્નિને પ્રેરિત કરું છું—સ્વાહા. વાણી અને સંયમથી અગ્નિને પ્રેરિત કરું છું—સ્વાહા. પ્રજાપતિને, મનુને—સ્વાહા. અગ્નિ વૈશ્વાનરને—સ્વાહા.
વિશ્વો દેવસ્ય નેતુર્ મર્તો વુરીત સખ્યમ્ । વિશ્વો રાય ઽ ઇષુધ્યતિ દ્યુમ્નં વૃણીત પુષ્યસે સ્વાહા
દરેક મનુષ્ય દેવતા નેતા સાથે મિત્રતા શોધે. બધા ધન માટે પ્રયત્ન કરે; મહિમા સમૃદ્ધિ માટે પસંદ થાય—સ્વાહા.
મા સુ ભિત્થા મા સુ રિષો ઽમ્બ ધૃષ્ણુ વીરયસ્વ સુ । અગ્નિશ્ ચેદં કરિષ્યથઃ
તૂટી નહીં, નુકસાન ન પામ, હે શક્તિશાળી મા; ધીરજ રાખ, પરાક્રમી બન. અગ્નિ, તું આ કાર્ય પૂર્ણ કર.
દૃꣳહસ્વ દેવિ પૃથિવિ સ્વસ્તય ઽ આસુરી માયા સ્વધયા કૃતાસિ । જુષ્ટં દેવેભ્ય ઽ ઇદમ્ અસ્તુ હવ્યમ્ અરિષ્ટા ત્વમ્ ઉદ્ ઇહિ યજ્ઞે ઽ અસ્મિન્
હે દેવી પૃથ્વી, સુખ-સમૃદ્ધિ માટે દૃઢ બની રહે; તું અસુરીની શક્તિથી, પોતાની સ્વભાવથી રચાઈ છે. આ હવન દેવતાઓને પ્રિય થાય; અખંડિત રહી, આ યજ્ઞમાં ઊભી થા.
દ્ર્વન્ન સર્પિરાસુતિઃ પ્રત્નો હોતા વરેણ્યઃ । સહસસ્ પુત્રો ઽ અદ્ભુતઃ
ઘીનું અર્પણ વહે છે; પ્રાચીન હોત્ર, પસંદગીયોગ્ય, બળનો પુત્ર, અદ્ભુત છે.
પરસ્યા ઽ અધિ સંવતો વરાꣳ ઽ અભ્ય્ આતર । યત્રાહમ્ અસ્મિ તાꣳ ઽ અવ
અતિ દૂરના પ્રદેશમાંથી, દૂરના સ્થાનેથી, એને અહીં લાવ; હું જ્યાં છું, ત્યાં એને લાવ.
પરમસ્યાઃ પરાવતો રોહિદ્ અશ્વ ઽ ઇહા ગહિ । પુરીષ્યઃ પુરુપ્રિયોઽગ્ને ત્વં તરા મૃધઃ
અતિ અંતના અંતરથી, હે લાલ ઘોડા, અહીં આવ; હે અગ્નિ, તું રસથી ભરપૂર, બહુ પ્રિય, દુશ્મનોને જીત.
યદ્ અગ્ને કાનિ કાનિ ચિદ્ આ તે દારૂણિ દધ્મસિ । સર્વં તદ્ અસ્તુ તે ઘૃતં તજ્ જુષસ્વ યવિષ્ઠ્ય
હે અગ્નિ, તારા માટે અમે જે પણ લાકડાં મૂકીશું, એ બધું જ તારા માટે ઘી સમાન હોય; એ સ્વીકાર, હે સૌથી યુવાન.
યદ્ અત્ત્ય્ ઉપજિહ્વિકા યદ્ વમ્રો ઽ અતિસર્પતિ । સર્વં તદ્ અસ્તુ તે ઘૃતં તજ્ જુષસ્વ યવિષ્ઠ્ય
ઉપજિહ્વિકા જે પણ ખાય, કે ચાંટિયો જે પણ સરકે, એ બધું જ તારા માટે ઘી સમાન હોય; એ સ્વીકાર, હે સૌથી યુવાન.
વસવસ્ ત્વા કૃણ્વન્તુ ગાયત્રેણ છન્દસાઽઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવાસિ પૃથિવ્યસિ । ધારયા મયિ પ્રજા રાયસ્પોષં ગૌપત્યꣳ સુવીર્યꣳ સજાતાન્ યજમાનાય । રુદ્રાસ્ ત્વા કૃણ્વન્તુ ત્રૈષ્ટુભેન છન્દસાઽઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવાસ્ય્ અન્તરિક્ષમ્ અસિ । ધારયા મયિ પ્રજાꣳ રાયસ્પોષં ગૌપત્યꣳ સુવીર્યꣳ સજાતાન્ યજમાનાય । આદિત્યાસ્ ત્વા કૃણ્વન્તુ જાગતેન છન્દસાઽઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવાસિ દ્યૌર્ અસિ । ધારયા મયિ પ્રજા રાયસ્પોષં ગૌપત્યꣳ સુવીર્યꣳ સજાતાન્ યજમાનાય । વિશ્વે ત્વા દેવા વૈશ્વાનરાઃ કૃણ્વન્ત્વ્ આનુષ્ટુભેન છન્દસાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવાસિ દિશોઽસિ । ધારયા મયિ પ્રજા રાયસ્પોષં ગૌપત્યꣳ સુવીર્યꣳ સજાતાન્ યજમાનાય
વસુઓ તને ગાયત્રી છંદથી મજબૂત બનાવે, હે અઙ્ગિરસકુળજ, તું સ્થિર છે, તું પૃથ્વી છે. તારી કૃપાથી મને સંતાન, ધન, ગાયોની સમૃદ્ધિ, પરાક્રમ અને યજમાનને સંબંધીઓ મળે. રુદ્રો તને ત્રૈષ્ટુભ છંદથી મજબૂત બનાવે, હે અઙ્ગિરસકુળજ, તું સ્થિર છે, તું અંતરિક્ષ છે. તારી કૃપાથી મને સંતાન, ધન, ગાયોની સમૃદ્ધિ, પરાક્રમ અને યજમાનને સંબંધીઓ મળે. આદિત્યો તને જગતી છંદથી મજબૂત બનાવે, હે અઙ્ગિરસકુળજ, તું સ્થિર છે, તું આકાશ છે. તારી કૃપાથી મને સંતાન, ધન, ગાયોની સમૃદ્ધિ, પરાક્રમ અને યજમાનને સંબંધીઓ મળે. બધા દેવતાઓ અને વૈશ્વાનર અગ્નિઓ તને અનુષ્ટુભ છંદથી મજબૂત બનાવે, હે અઙ્ગિરસકુળજ, તું સ્થિર છે, તું દિશાઓ છે. તારી કૃપાથી મને સંતાન, ધન, ગાયોની સમૃદ્ધિ, પરાક્રમ અને યજમાનને સંબંધીઓ મળે.
વસુઓ તને ગાયત્રી છંદથી ધોઈ શુદ્ધ કરે, હે અઙ્ગિરસકુળજ. રુદ્રો તને ત્રૈષ્ટુભ છંદથી ધોઈ શુદ્ધ કરે, હે અઙ્ગિરસકુળજ. આદિત્યો તને જગતી છંદથી ધોઈ શુદ્ધ કરે, હે અઙ્ગિરસકુળજ. બધા દેવતાઓ અને વૈશ્વાનર અગ્નિઓ તને અનુષ્ટુભ છંદથી ધોઈ શુદ્ધ કરે, હે અઙ્ગિરસકુળજ. ઇન્દ્ર તને શુદ્ધ કરે. વરુણ તને શુદ્ધ કરે. વિષ્ણુ તને શુદ્ધ કરે.
અદિતિષ્ ટ્વા દેવી વિશ્વદેવ્યાવતી પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે ઽ અઙ્ગિરસ્વત્ ખનત્વ્ અવટ । દેવાનામ્ ત્વા પત્નીર્ દેવીર્ વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે ઽ અઙ્ગિરસ્વદ્ દધતૂખે । ધિષણાસ્ ત્વા દેવીર્ વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે ઽ અઙ્ગિરસ્વદ્ અભીન્ધતામ્ ઉખે । વરૂત્રીષ્ ટ્વા દેવીર્ વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે ઽ અઙ્ગિરસ્વચ્ છ્રપયન્તૂખે । ગ્નાસ્ ત્વા દેવીર્ વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે ઽ અઙ્ગિરસ્વત્ પચન્તૂખે । જનયસ્ ત્વાચ્છિન્નપત્રા દેવીર્ વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે ઽ અઙ્ગિરસ્વત્ પચન્તૂખે
અદિતિ અને તમામ દેવીઓ સાથે, પૃથ્વી પરના સ્થાને, હે અઙ્ગિરસકુળજ, તને (અગ્નિકુંડને) ખોદે. દેવતાઓની પત્નીઓ, તમામ દેવીઓ સાથે, પૃથ્વી પરના સ્થાને, હે અઙ્ગિરસકુળજ, તને મૂકે. ધિષણાઓ, તમામ દેવીઓ સાથે, પૃથ્વી પરના સ્થાને, હે અઙ્ગિરસકુળજ, તને પ્રગટાવે. વરુત્રીઓ, તમામ દેવીઓ સાથે, પૃથ્વી પરના સ્થાને, હે અઙ્ગિરસકુળજ, તને શેકે. ગ્નાઓ, તમામ દેવીઓ સાથે, પૃથ્વી પરના સ્થાને, હે અઙ્ગિરસકુળજ, તને શેકે. અખંડ પાંખવાળી જનયાઓ, તમામ દેવીઓ સાથે, પૃથ્વી પરના સ્થાને, હે અઙ્ગિરસકુળજ, તને શેકે.