પ્રતૂર્વન્ન્ એહ્ય્ અવક્રામન્ન્ અશસ્તો રુદ્રસ્ય ગાણપત્યં મયોભૂર્ એહિ । ઉર્વ્ અન્તરિક્ષં વીહિ । સ્વસ્તિગવ્યૂતિર્ અભયાનિ કૃણ્વન્ પૂષ્ણા સયુજા સહ
આગળ વધ, દુર્ભાગ્યને દૂર કરી; હે રુદ્રના ગાણપતિ, આનંદ આપનાર, આવો; વિશાળ અંતરિક્ષ પાર કરો; પુષણ સાથે, ગાયોનું રક્ષણ કરો, સુખ અને નિર્ભયતા આપો.
પૃથિવ્યાઃ સધસ્થાદ્ અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વદ્ આ ભર । અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વદ્ અચ્છેમઃ । ઽ અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વદ્ ભરિષ્યામઃ
પૃથ્વીના સ્થાન પરથી, શુદ્ધ કરનાર અગ્નિને, હે અંગિરસ, લાવ; અમે એ શુદ્ધ કરનાર અગ્નિને પ્રાપ્ત કરીએ, હે અંગિરસ; અમે એ શુદ્ધ કરનાર અગ્નિને લાવીશું, હે અંગિરસ.
અન્વ્ અગ્નિર્ ઉષસામ્ અગ્રમ્ અખ્યદ્ અન્વ્ અહાનિ પ્રથમો જાતવેદાઃ । અનુ સૂર્યસ્ય પુરુત્રા ચ રશ્મીન્ અનુ દ્યાવાપૃથિવી ઽ આ તતન્થ
અગ્નિ ઉષા (પ્રભાત)ના આગલા ભાગને અનુસરે છે, સર્વજ્ઞાની, દિવસોમાં પહેલો છે; એ સૂર્યની અનેક કિરણો ફેલાવે છે અને આકાશ-પૃથ્વીને વિસ્તારે છે.
આગત્ય વાજ્ય્ અધ્વાનꣳ સર્વા મૃધો વિધૂનુતે । અગ્નિꣳ સધસ્થે મહતિ ચક્ષુષા નિ ચિકીષતે
ઝડપી દોડનાર આવીને માર્ગે ચાલે છે, બધાં વિઘ્નો દૂર કરે છે; અગ્નિ મહાન સ્થાનમાં, પોતાની દૃષ્ટિથી દેખાવા ઈચ્છે છે.
આક્રમ્ય વાજિન્ પૃથિવીમ્ અગ્નિમ્ ઇચ્છ રુચા ત્વમ્ । ભૂમ્યા વૃક્ત્વાય નો બ્રૂહિ યતઃ ખનેમ તં વયમ્
પૃથ્વી પર પગ મૂકીને, હે ઝડપી દોડનાર, તું તારી તેજથી અગ્નિને શોધ; અમને બતાવ, શોધનાર માટે, અમે એ અગ્નિને ક્યાં ખોદી શકીએ.
દ્યૌસ્ તે પૃષ્ઠં પૃથિવી સધસ્થમ્ આત્માન્તરિક્ષꣳ સમુદ્રો યોનિઃ । વિખ્યાય ચક્ષુષા ત્વમ્ અભિ તિષ્ઠ પૃતન્યતઃ
આકાશ તારો પીઠ છે, પૃથ્વી તારો આસન છે, અંતરિક્ષ તારો આત્મા છે, સમુદ્ર તારો ગર્ભ છે; તું તારી દૃષ્ટિથી પ્રગટ થઈ, દુશ્મનો સામે મજબૂત ઊભો રહો.
ઉત્ ક્રામ મહતે સૌભગાયાસ્માદ્ આસ્થાનાદ્ દ્રવિણોદા વાજિન્ । વયꣳ સ્યામ સુમતૌ પૃથિવ્યા ઽ અગ્નિં ખનન્ત ઽ ઉપસ્થે ઽ અસ્યાઃ
હે ધન આપનાર અને ઝડપી ચાલનાર, આ આસનમાંથી ઊઠી જા, અમારે માટે મહાન સુખ-સમૃદ્ધિ લાવ. અમે પૃથ્વી પર સારા વિચારવાળા બનીએ, જેમ આપણે એના ગર્ભમાં અગ્નિ ખોદીએ છીએ.
ઉદ્ અક્રમીદ્ દ્રવિણોદા વાજ્ય્ અર્વાકઃ સુ લોકꣳ સુકૃતં પૃથિવ્યામ્ । તતઃ ખનેમ સુપ્રતીકમ્ અગ્નિꣳ સ્વો રુહાણા ઽ અધિ નાકમ્ ઉત્તમમ્
ધન આપનાર અને ઝડપી ચાલનાર અહીં નજીકના શુભ લોકમાં, સુંદર પૃથ્વી પર આવી પહોંચ્યા છે. હવે ત્યાંથી આપણે સુંદર મુખવાળા અગ્નિને ખોદીએ, જે પોતાની તેજથી સર્વોચ્ચ સ્વર્ગ સુધી પહોંચે છે.
આ ત્વા જિઘર્મિ મનસા ઘૃતેન પ્રતિક્ષિયન્તં ભુવનાનિ વિશ્વા । પૃથું તિરશ્ચા વયસા બૃહન્તં વ્યચિષ્ઠમ્ અન્નૈ રભસં દૃશાનમ્
હું તને મનથી અને ઘીથી નજીક આવું છું, જે સર્વ જગતને વ્યાપે છે; તું વિશાળ, દિશાઓમાં ફેલાયેલો, શક્તિથી મહાન, અન્નમાં સર્વત્ર વ્યાપક, ઉત્સાહી અને તેજસ્વી છે.
આ વિશ્વતઃ પ્રત્યઞ્ચં જિઘર્મ્ય્ અરક્ષસા મનસા તજ્ જુષેત । મર્યશ્રી સ્પૃહયદ્વર્ણો ઽ અગ્નિર્ નાભિમૃશે તન્વા જર્ભુરાણઃ
હું ચારે બાજુથી તારી પાસે આવું છું, તું નિર્ભય મનથી આ સ્વીકાર કરજે; હે અગ્નિ, યુવાન જેવી કાંતિ ધરાવનાર, સૌને આકર્ષે તેવો રૂપ ધરાવનાર, હું તને મારા શરીરે સ્પર્શું છું, તું સતત વધતો રહે છે.
પરિ વાજપતિઃ કવિર્ અગ્નિર્ હવ્યાન્ય્ અક્રમીત્ । દધદ્ રત્નાનિ દાશુષે
શક્તિના સ્વામી, કવિ અગ્નિએ સર્વ હવન સ્વીકારી લીધાં છે; તે ભક્તને રત્નો આપે છે.
પરિ ત્વાગ્ને પુરં વયં વિપ્રꣳ સહસ્ય ધીમહિ । ધૃષદ્વર્ણં દિવે-દિવે હન્તારં ભઙ્ગુરાવતામ્
હે અગ્નિ, અમે તને ચારે બાજુથી, બુદ્ધિશાળી અને શક્તિશાળી બનીને, રોજ રોજ શહેરની જેમ ઘેરીએ છીએ; તું અડગ સ્વરૂપ ધરાવનાર છે, તૂટનારાઓનો વિનાશક છે.
ત્વમ્ અગ્ને દ્યુભિસ્ ત્વમ્ આશુશુક્ષણિસ્ ત્વમ્ અદ્ભ્યસ્ ત્વમ્ અશ્મનસ્ પરિ । ત્વં વનેભ્યસ્ ત્વમ્ ઓષધીભ્યસ્ ત્વં નૃણાં નૃપતે જાયસે શુચિઃ
હે અગ્નિ, તું આકાશમાંથી છે, તું સર્વથી ઝડપી છે, તું જળમાંથી છે, તું પથ્થરમાંથી છે; તું વનમાંથી, ઔષધિમાંથી અને મનુષ્યોમાં પવિત્ર સ્વરૂપે જન્મે છે, હે મનુષ્યોના સ્વામી.
દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્ બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામ્ । પૃથિવ્યાઃ સધસ્થાદ્ અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વત્ ખનામિ । જ્યોતિષ્મન્તં ત્વાગ્ને સુપ્રતીકમ્ અજસ્રેણ ભાનુના દીદ્યતમ્ । શિવં પ્રજાભ્યો ઽહિꣳસન્તં પૃથિવ્યા સધસ્થાદ્ અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વત્ ખનામઃ
દેવ સવિતાના પ્રેરણાથી, અશ્વિનીકુમારોના હાથથી, પુષણના હાથથી અને પૃથ્વીના આસનમાંથી હું અંગિરસવંશી, હવનથી સમૃદ્ધ એવા અગ્નિને ખોદું છું; હે અગ્નિ, તું તેજસ્વી, સુંદર મુખવાળો, સતત પ્રકાશિત થતો, પ્રજાઓ માટે કલ્યાણકારી અને અહિંસક છે, પૃથ્વીના આસનમાંથી હું તને ખોદું છું.
અપાં પૃષ્ઠમ્ અસિ યોનિર્ અગ્નેઃ સમુદ્રમ્ અભિતઃ પિન્વમાનમ્ । વર્ધમાનો મહાꣳ૨ઽ આ ચ પુષ્કરે દિવો માત્રયા વરિમ્ણા પ્રથસ્વ
તું જળના પૃષ્ઠ પર છે, અગ્નિનું ગર્ભસ્થાન છે, સમુદ્રને ઘેરીને ફેલાય છે; તું સતત વધતો, કમળમાંથી પ્રગટ થતો, આકાશ જેટલી વિશાળતાથી ફેલાઈ જા.
શર્મ ચ સ્થો વર્મ ચ સ્થો ઽચ્છિદ્રે બહુલે ઽ ઉભે । વ્યચસ્વતી સં વસાથાં ભૃતમ્ અગ્નિં પુરીષ્યમ્
તું આશ્રય છે અને તું કવચ છે, અખંડ અને ભરપૂર, બંને; તારા પ્રકાશથી સર્વત્ર વ્યાપી, હે હવનથી સમૃદ્ધ અગ્નિ, તારા સર્વ દાન એકઠા કર.
સંવસાથા સ્વર્વિદા સમીચી ઽ ઉરસા ત્મના । અગ્નિમ્ અન્તર્ ભરિષ્યન્તી જ્યોતિષ્મન્તમ્ અજસ્રમ્ ઇત્
એકતા સાથે, પ્રકાશને જાણનારા, શક્તિ અને આત્મામાં સહમતિથી, અંદર અગ્નિને ધારણ કરતા, સતત તેજસ્વી.
પુરીષ્યો સિ વિશ્વભરા ઽ અથર્વા ત્વા પ્રથમો નિર્ અમન્થદ્ અગ્ને । ત્વામ્ અગ્ને પુષ્કરાદ્ અધ્ય્ અથર્વા નિર્ અમન્થત । મૂર્ધ્નો વિશ્વસ્ય વાઘતઃ
તું હવનથી સમૃદ્ધ, સર્વને પોષણાર છે; પ્રથમ અથર્વણે તને ઉગાડ્યો, હે અગ્નિ; અથર્વણે તને કમળમાંથી, સર્વ ચળવળના શિખર પરથી ઉગાડ્યો.
તમ્ ઉ ત્વા દધ્યઙ્ઙ્ ઋષિઃ પુત્ર ઽ ઈધે અથર્વણઃ । વૃત્રહણં પુરંદરમ્
એ જ તને ઋષિ દધ્યઙ્ગે, અથર્વણના પુત્રએ, પ્રજ્વલિત કર્યો, જે વૃત્રનો સંહારક અને દુર્ગનો વિનાશક છે.
તમ્ ઉ ત્વા પાથ્યો વૃષા સમીધે દસ્યુહન્તમમ્ । ધનંજયꣳ રણે-રણે
એ જ તને પાથ્ય નામના વૃષભે પ્રજ્વલિત કર્યો, જે દુશ્મનોનો સંહારક અને દરેક યુદ્ધમાં વિજય લાવનાર છે.
સીદ હોતઃ સ્વ ઽ ઉ લોકે ચિકિત્વાન્ સાદયા યજ્ઞꣳ સુકૃતસ્ય યોનૌ । દેવાવીર્ દેવાન્ હવિષા યજાસ્ય્ અગ્ને બૃહદ્ યજમાને વયો ધાઃ
હે હોતા, તું તારી જ જગ્યા પર બેસ, વિદ્વાન બનીને, યજ્ઞને સારા કર્મના ગર્ભમાં સ્થિર કર; દેવતાઓને હવનથી પૂજા કર, હે અગ્નિ, યજમાનને મહાન તેજ આપ.
નિ હોતા હોતૃષદને વિદાનસ્ ત્વેષો દીદિવાꣳ૨ ઽ અસદત્ સુદક્ષઃ । અદબ્ધવ્રતપ્રમતિર્ વસિષ્ઠઃ સહસ્રમ્ભરઃ શુચિજિહ્વો ઽ અગ્નિઃ
જાણનારો હોતા, હોતાની આસન પર બેઠો છે, પ્રખર તેજ ધરાવનાર, કુશળ, અખંડ વ્રતવાળો, દૃઢ નિશ્ચયવાળો, વસિષ્ઠ, હજારોનું પોષણ કરનાર, શુદ્ધ જીહ્વાવાળો અગ્નિ છે.
સꣳ સીદસ્વ મહાꣳ૨ ઽ અસિ શોચસ્વ દેવવીતમઃ । વિ ધૂમમ્ ઽ અગ્ને અરુષં મિયેધ્ય સૃજ પ્રશસ્ત દર્શતમ્
એક સાથે બેસો, તું મહાન છે, તેજથી પ્રગટ થા, દેવતાઓને સૌથી પ્રિય છે; તારો લાલચટક ધૂમ્ર ઊંચો ઉઠે, હે અગ્નિ, તે પ્રશંસનીય અને સુંદર બને.
અપો દેવીર્ ઉપસૃજ મધુમતીર્ અયક્ષ્માય પ્રજાભ્યઃ । તાસામ્ આસ્થાનાદ્ ઉજ્ જિહતામ્ ઓષધયઃ સુપિપ્પલાઃ
દેવીઓ જેવી મીઠી અને રોગમુક્ત નદીઓને સંતાન માટે વહાવ, તેમનાં સ્થાનમાંથી સુફળદાયી ઔષધિઓ ઊભી થાય.
સં તે વાયુર્ માતરિશ્વા દધાતૂત્તાનાયા હૃદયં યદ્ વિકસ્તમ્ । યો દેવાનાં ચરસિ પ્રાણથેન કસ્મૈ દેવ વષડ્ અસ્તુ તુભ્યમ્
માતરિશ્વાન, પવન, તું અમારું શુદ્ધ અને સીધું હૃદય સ્થાપિત કર. તું દેવતાઓમાં જીવદયાની જેમ ફરતો છે—હે દેવ, તને આહુતિ અર્પિત થાય.
સુજાતો જ્યોતિષા સહ શર્મ વરૂથમ્ આસદત્ સ્વઃ । વાસો ઽ અગ્ને વિશ્વરૂપꣳ સંવ્યયસ્વ વિભાવસો
હે અગ્નિ, તું પ્રકાશ સાથે ઉત્તમ રીતે જન્મેલો છે, તું આશ્રય અને રક્ષણ પ્રાપ્ત કર. હે તેજસ્વી, તું સર્વરૂપોનું વસ્ત્ર ઓઢી લે.
ઉદ્ ઉ તિષ્ઠ સ્વધ્વરાવા નો દેવ્યા ધિયા । દૃશે ચ ભાસા બૃહતા શુશુક્વનિર્ આગ્ને યાહિ સુશસ્તિભિઃ
હે નિર્વિકાર યજ્ઞવાળા, તું અમારું દૈવી ચિંતન લઈને ઊભો થા. તું તારા મહાન પ્રકાશથી ઝળહળી ઉઠ, અમને દર્શન આપ—હે અગ્નિ, શુભ સ્તુતિઓ સાથે આવ.
ઊર્ધ્વ ઽ ઊ ષુ ણ ઽ ઊતયે તિષ્ઠા દેવો ન સવિતા । ઊર્ધ્વો વાજસ્ય સનિતા યદ્ અઞ્જિભિર્ વાઘદ્ભિર્ વિહ્વયામહે
હે દેવ, તું અમારે માટે સહાયરૂપે ઊભો રહેજે, જેમ સવિતા દેવ ઊભા રહે છે. તું સીધો અને બળ આપનાર છે, જેને અમે અંજન અને અર્પણથી બોલાવીએ છીએ.
સ જાતો ગર્ભો ઽ અસિ રોદસ્યોર્ અગ્ને ચારુર્ વિભૃત ઽ ઓષધીષુ । ચિત્રઃ શિશુઃ પરિ તમાસ્ય્ અક્તૂન્ પ્ર માતૃભ્યો ઽ અધિ કનિક્રદદ્ ગાઃ
હે અગ્નિ, તું ધરા અને આકાશનો ગર્ભ બની જન્મે છે, તું સુંદર છે અને ઔષધિઓમાં વહેંચાયેલો છે. તેજસ્વી બાળક તરીકે તું ઋતુઓમાં ફરતો રહે છે, તારા માતાઓમાંથી ગુંજતો, ગાયોમાં ગુંજતો.
સ્થિરો ભવ વીડ્વ્ અઙ્ગ ઽ આશુર્ ભવ વાજ્ય્ અર્વન્ । પૃથુર્ ભવ સુષદસ્ ત્વમ્ અગ્નેઃ પુરીષવાહણઃ
હે બળવાન, તું દૃઢ બન. હે તેજસ્વી ઘોડા, તું ઝડપી બન. હે અગ્નિ, તું વિશાળ અને સારી રીતે બેસનાર, યજ્ઞની આહુતિ વહન કરનાર બન.