યુજે વાં બ્રહ્મ પૂર્વ્યં નમોભિર્ વિ શ્લોક ઽ એતુ પથ્યેવ સૂરેઃ । શૃણ્વન્તુ વિશ્વે ઽ અમૃતસ્ય પુત્રા ઽ આ યે ધામાનિ દિવ્યાનિ તસ્થુઃ
આપણે ભક્તિપૂર્વક તમારું પ્રાચીન સ્તોત્ર જોડીએ; એ સ્તોત્ર માર્ગ પર રથની જેમ આગળ વધે; અમૃતના પુત્રો, જે સ્વર્ગના સ્થાનોમાં ઊભા છો, તમે સૌ સાંભળો.
યસ્ય પ્રયાણમ્ અન્વ્ અન્ય ઽ ઇદ્ યયુર્ દેવા દેવસ્ય મહિમાનમ્ ઓજસા । યઃ પાર્થિવાનિ વિમમે સ ઽ એતશો રજાસિ દેવઃ સવિતા મહિત્વના
જેના જતાં બીજા દેવતાઓએ પણ ગયા, એ દેવના બળથી, એ મહાનતાથી; જેણે પૃથ્વીના પ્રદેશો માપ્યા, એ દેવ સવિતા પોતાની મહિમાથી એ બધું સ્થાપે છે.
દેવ સવિતઃ પ્ર સુવ યજ્ઞં પ્ર સુવ યજ્ઞપતિં ભગાય । દિવ્યો ગન્ધર્વઃ કેતપૂઃ કેતં નઃ પુનાતુ વાચસ્ પતિર્ વાચં નઃ સ્વદતુ
દેવ સવિતા, તું અમારો યજ્ઞ પ્રેર; યજ્ઞના સ્વામી માટે પણ શુભતા લાવ; સ્વર્ગીય ગંધર્વ, સંકેતો જાણનાર, અમારો વિચાર શુદ્ધ કરે; વાણીના સ્વામી, અમારી વાણી મીઠી બનાવે.
ઇમં નો દેવ સવિતર્ યજ્ઞં પ્ર ણય દેવાવ્યꣳ સખિવિદꣳ સત્રાજિતં ધનજિતꣳ સ્વર્જિતમ્ । ઋચા સ્તોમꣳ સમર્ધય ગાયત્રેણ રથન્તરં બૃહદ્ ગાયત્રવર્તનિ સ્વાહા
દેવ સવિતા, અમારા આ યજ્ઞને દેવત્વ, મિત્રતા, સભામાં વિજય, ધનપ્રાપ્તિ અને સ્વર્ગપ્રાપ્તિ તરફ દોરી જા; અમારા સ્તોત્રને ગાયત્રી, રથંતર અને મહા ગાયત્રી છંદથી મજબૂત બનાવ — સ્વાહા.
દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવે ઽશ્વિનોર્ બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામ્ । આ દદે ગાયત્રેણ છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થાદ્ અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વદ્ આ ભર ત્રૈષ્ટુભેન છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્
દેવ સવિતાની પ્રેરણાથી, અશ્વિનીકુમારોના હાથથી, પુષણના હાથથી, હું તને ગાયત્રી છંદથી, અંગિરસ, પૃથ્વીના સ્થાન પરથી સ્થાપું છું; શુદ્ધ કરનાર અગ્નિને, અંગિરસ, ત્રિષ્ટુપ છંદથી લાવ.
અભ્રિર્ અસિ નાર્ય્ અસિ ત્વયા વયમ્ અગ્નિꣳ શકેમ ખનિતુꣳ સધસ્થ આ જાગતેન છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્
તું વાદળ છે, તું સ્ત્રી છે; તારી સાથે અમે યજ્ઞસ્થાનેથી અગ્નિને જગતી છંદથી પ્રગટ કરી શકીએ, હે અંગિરસ.
હસ્ત ઽ આધાય સવિતા બિભ્રદ્ અભ્રિꣳ હિરણ્યયીમ્ । અગ્નેર્ જ્યોતિર્ નિચાય્ય પૃથિવ્યા ઽ અધ્ય્ આ ભર । આનુષ્ટુભેન છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્
સવિતા પોતાના હાથમાં સુવર્ણ વાદળ રાખે છે; અગ્નિનું પ્રકાશ પૃથ્વીમાંથી ખેંચી ઉપર લાવે છે; અનુષ્ઠુપ છંદથી, હે અંગિરસ.
પ્રતૂર્તં વાજિન્ન્ આ દ્રવ વરિષ્ઠામ્ અનુ સમ્વતમ્ । દિવિ તે જન્મ પરમમ્ અન્તરિક્ષે તવ નાભિઃ પૃથિવ્યામ્ અધિ યોનિર્ ઇત્
હે ઝડપી દોડનાર, તું ઇનામ માટે આગળ દોડ, શ્રેષ્ઠ માર્ગે ચાલ; તારો સર્વોચ્ચ જન્મ સ્વર્ગમાં છે, તારો નાભિ અંતરિક્ષમાં છે અને તારો ગર્ભ પૃથ્વી પર છે.
યુઞ્જાથાꣳ રાસભં યુવમ્ અસ્મિન્ યામે વૃષણ્વસૂ । અગ્નિં ભરન્તમ્ અસ્મયુમ્
તમે બંને, દાનમાં સમૃદ્ધ, આ યજ્ઞમાં રાસભાને જોડો, જે અગ્નિને લાવે છે, કલ્યાણ આપનાર છે.
યોગે-યોગે તવસ્તરં વાજે-વાજે હવામહે । સખાય ઽ ઇન્દ્રમૂતયે
દરેક સંયોગમાં, દરેક સ્પર્ધામાં, અમે સૌથી શક્તિશાળી ઈન્દ્રને, મિત્ર તરીકે, મદદ માટે પુકારીયે છીએ.
પ્રતૂર્વન્ન્ એહ્ય્ અવક્રામન્ન્ અશસ્તો રુદ્રસ્ય ગાણપત્યં મયોભૂર્ એહિ । ઉર્વ્ અન્તરિક્ષં વીહિ । સ્વસ્તિગવ્યૂતિર્ અભયાનિ કૃણ્વન્ પૂષ્ણા સયુજા સહ
આગળ વધ, દુર્ભાગ્યને દૂર કરી; હે રુદ્રના ગાણપતિ, આનંદ આપનાર, આવો; વિશાળ અંતરિક્ષ પાર કરો; પુષણ સાથે, ગાયોનું રક્ષણ કરો, સુખ અને નિર્ભયતા આપો.
પૃથિવ્યાઃ સધસ્થાદ્ અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વદ્ આ ભર । અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વદ્ અચ્છેમઃ । ઽ અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વદ્ ભરિષ્યામઃ
પૃથ્વીના સ્થાન પરથી, શુદ્ધ કરનાર અગ્નિને, હે અંગિરસ, લાવ; અમે એ શુદ્ધ કરનાર અગ્નિને પ્રાપ્ત કરીએ, હે અંગિરસ; અમે એ શુદ્ધ કરનાર અગ્નિને લાવીશું, હે અંગિરસ.
અન્વ્ અગ્નિર્ ઉષસામ્ અગ્રમ્ અખ્યદ્ અન્વ્ અહાનિ પ્રથમો જાતવેદાઃ । અનુ સૂર્યસ્ય પુરુત્રા ચ રશ્મીન્ અનુ દ્યાવાપૃથિવી ઽ આ તતન્થ
અગ્નિ ઉષા (પ્રભાત)ના આગલા ભાગને અનુસરે છે, સર્વજ્ઞાની, દિવસોમાં પહેલો છે; એ સૂર્યની અનેક કિરણો ફેલાવે છે અને આકાશ-પૃથ્વીને વિસ્તારે છે.
આગત્ય વાજ્ય્ અધ્વાનꣳ સર્વા મૃધો વિધૂનુતે । અગ્નિꣳ સધસ્થે મહતિ ચક્ષુષા નિ ચિકીષતે
ઝડપી દોડનાર આવીને માર્ગે ચાલે છે, બધાં વિઘ્નો દૂર કરે છે; અગ્નિ મહાન સ્થાનમાં, પોતાની દૃષ્ટિથી દેખાવા ઈચ્છે છે.
આક્રમ્ય વાજિન્ પૃથિવીમ્ અગ્નિમ્ ઇચ્છ રુચા ત્વમ્ । ભૂમ્યા વૃક્ત્વાય નો બ્રૂહિ યતઃ ખનેમ તં વયમ્
પૃથ્વી પર પગ મૂકીને, હે ઝડપી દોડનાર, તું તારી તેજથી અગ્નિને શોધ; અમને બતાવ, શોધનાર માટે, અમે એ અગ્નિને ક્યાં ખોદી શકીએ.
દ્યૌસ્ તે પૃષ્ઠં પૃથિવી સધસ્થમ્ આત્માન્તરિક્ષꣳ સમુદ્રો યોનિઃ । વિખ્યાય ચક્ષુષા ત્વમ્ અભિ તિષ્ઠ પૃતન્યતઃ
આકાશ તારો પીઠ છે, પૃથ્વી તારો આસન છે, અંતરિક્ષ તારો આત્મા છે, સમુદ્ર તારો ગર્ભ છે; તું તારી દૃષ્ટિથી પ્રગટ થઈ, દુશ્મનો સામે મજબૂત ઊભો રહો.
ઉત્ ક્રામ મહતે સૌભગાયાસ્માદ્ આસ્થાનાદ્ દ્રવિણોદા વાજિન્ । વયꣳ સ્યામ સુમતૌ પૃથિવ્યા ઽ અગ્નિં ખનન્ત ઽ ઉપસ્થે ઽ અસ્યાઃ
હે ધન આપનાર અને ઝડપી ચાલનાર, આ આસનમાંથી ઊઠી જા, અમારે માટે મહાન સુખ-સમૃદ્ધિ લાવ. અમે પૃથ્વી પર સારા વિચારવાળા બનીએ, જેમ આપણે એના ગર્ભમાં અગ્નિ ખોદીએ છીએ.
ઉદ્ અક્રમીદ્ દ્રવિણોદા વાજ્ય્ અર્વાકઃ સુ લોકꣳ સુકૃતં પૃથિવ્યામ્ । તતઃ ખનેમ સુપ્રતીકમ્ અગ્નિꣳ સ્વો રુહાણા ઽ અધિ નાકમ્ ઉત્તમમ્
ધન આપનાર અને ઝડપી ચાલનાર અહીં નજીકના શુભ લોકમાં, સુંદર પૃથ્વી પર આવી પહોંચ્યા છે. હવે ત્યાંથી આપણે સુંદર મુખવાળા અગ્નિને ખોદીએ, જે પોતાની તેજથી સર્વોચ્ચ સ્વર્ગ સુધી પહોંચે છે.
આ ત્વા જિઘર્મિ મનસા ઘૃતેન પ્રતિક્ષિયન્તં ભુવનાનિ વિશ્વા । પૃથું તિરશ્ચા વયસા બૃહન્તં વ્યચિષ્ઠમ્ અન્નૈ રભસં દૃશાનમ્
હું તને મનથી અને ઘીથી નજીક આવું છું, જે સર્વ જગતને વ્યાપે છે; તું વિશાળ, દિશાઓમાં ફેલાયેલો, શક્તિથી મહાન, અન્નમાં સર્વત્ર વ્યાપક, ઉત્સાહી અને તેજસ્વી છે.
આ વિશ્વતઃ પ્રત્યઞ્ચં જિઘર્મ્ય્ અરક્ષસા મનસા તજ્ જુષેત । મર્યશ્રી સ્પૃહયદ્વર્ણો ઽ અગ્નિર્ નાભિમૃશે તન્વા જર્ભુરાણઃ
હું ચારે બાજુથી તારી પાસે આવું છું, તું નિર્ભય મનથી આ સ્વીકાર કરજે; હે અગ્નિ, યુવાન જેવી કાંતિ ધરાવનાર, સૌને આકર્ષે તેવો રૂપ ધરાવનાર, હું તને મારા શરીરે સ્પર્શું છું, તું સતત વધતો રહે છે.
પરિ વાજપતિઃ કવિર્ અગ્નિર્ હવ્યાન્ય્ અક્રમીત્ । દધદ્ રત્નાનિ દાશુષે
શક્તિના સ્વામી, કવિ અગ્નિએ સર્વ હવન સ્વીકારી લીધાં છે; તે ભક્તને રત્નો આપે છે.
પરિ ત્વાગ્ને પુરં વયં વિપ્રꣳ સહસ્ય ધીમહિ । ધૃષદ્વર્ણં દિવે-દિવે હન્તારં ભઙ્ગુરાવતામ્
હે અગ્નિ, અમે તને ચારે બાજુથી, બુદ્ધિશાળી અને શક્તિશાળી બનીને, રોજ રોજ શહેરની જેમ ઘેરીએ છીએ; તું અડગ સ્વરૂપ ધરાવનાર છે, તૂટનારાઓનો વિનાશક છે.
ત્વમ્ અગ્ને દ્યુભિસ્ ત્વમ્ આશુશુક્ષણિસ્ ત્વમ્ અદ્ભ્યસ્ ત્વમ્ અશ્મનસ્ પરિ । ત્વં વનેભ્યસ્ ત્વમ્ ઓષધીભ્યસ્ ત્વં નૃણાં નૃપતે જાયસે શુચિઃ
હે અગ્નિ, તું આકાશમાંથી છે, તું સર્વથી ઝડપી છે, તું જળમાંથી છે, તું પથ્થરમાંથી છે; તું વનમાંથી, ઔષધિમાંથી અને મનુષ્યોમાં પવિત્ર સ્વરૂપે જન્મે છે, હે મનુષ્યોના સ્વામી.
દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્ બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામ્ । પૃથિવ્યાઃ સધસ્થાદ્ અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વત્ ખનામિ । જ્યોતિષ્મન્તં ત્વાગ્ને સુપ્રતીકમ્ અજસ્રેણ ભાનુના દીદ્યતમ્ । શિવં પ્રજાભ્યો ઽહિꣳસન્તં પૃથિવ્યા સધસ્થાદ્ અગ્નિં પુરીષ્યમ્ અઙ્ગિરસ્વત્ ખનામઃ
દેવ સવિતાના પ્રેરણાથી, અશ્વિનીકુમારોના હાથથી, પુષણના હાથથી અને પૃથ્વીના આસનમાંથી હું અંગિરસવંશી, હવનથી સમૃદ્ધ એવા અગ્નિને ખોદું છું; હે અગ્નિ, તું તેજસ્વી, સુંદર મુખવાળો, સતત પ્રકાશિત થતો, પ્રજાઓ માટે કલ્યાણકારી અને અહિંસક છે, પૃથ્વીના આસનમાંથી હું તને ખોદું છું.
અપાં પૃષ્ઠમ્ અસિ યોનિર્ અગ્નેઃ સમુદ્રમ્ અભિતઃ પિન્વમાનમ્ । વર્ધમાનો મહાꣳ૨ઽ આ ચ પુષ્કરે દિવો માત્રયા વરિમ્ણા પ્રથસ્વ
તું જળના પૃષ્ઠ પર છે, અગ્નિનું ગર્ભસ્થાન છે, સમુદ્રને ઘેરીને ફેલાય છે; તું સતત વધતો, કમળમાંથી પ્રગટ થતો, આકાશ જેટલી વિશાળતાથી ફેલાઈ જા.
શર્મ ચ સ્થો વર્મ ચ સ્થો ઽચ્છિદ્રે બહુલે ઽ ઉભે । વ્યચસ્વતી સં વસાથાં ભૃતમ્ અગ્નિં પુરીષ્યમ્
તું આશ્રય છે અને તું કવચ છે, અખંડ અને ભરપૂર, બંને; તારા પ્રકાશથી સર્વત્ર વ્યાપી, હે હવનથી સમૃદ્ધ અગ્નિ, તારા સર્વ દાન એકઠા કર.
સંવસાથા સ્વર્વિદા સમીચી ઽ ઉરસા ત્મના । અગ્નિમ્ અન્તર્ ભરિષ્યન્તી જ્યોતિષ્મન્તમ્ અજસ્રમ્ ઇત્
એકતા સાથે, પ્રકાશને જાણનારા, શક્તિ અને આત્મામાં સહમતિથી, અંદર અગ્નિને ધારણ કરતા, સતત તેજસ્વી.
પુરીષ્યો સિ વિશ્વભરા ઽ અથર્વા ત્વા પ્રથમો નિર્ અમન્થદ્ અગ્ને । ત્વામ્ અગ્ને પુષ્કરાદ્ અધ્ય્ અથર્વા નિર્ અમન્થત । મૂર્ધ્નો વિશ્વસ્ય વાઘતઃ
તું હવનથી સમૃદ્ધ, સર્વને પોષણાર છે; પ્રથમ અથર્વણે તને ઉગાડ્યો, હે અગ્નિ; અથર્વણે તને કમળમાંથી, સર્વ ચળવળના શિખર પરથી ઉગાડ્યો.
તમ્ ઉ ત્વા દધ્યઙ્ઙ્ ઋષિઃ પુત્ર ઽ ઈધે અથર્વણઃ । વૃત્રહણં પુરંદરમ્
એ જ તને ઋષિ દધ્યઙ્ગે, અથર્વણના પુત્રએ, પ્રજ્વલિત કર્યો, જે વૃત્રનો સંહારક અને દુર્ગનો વિનાશક છે.
તમ્ ઉ ત્વા પાથ્યો વૃષા સમીધે દસ્યુહન્તમમ્ । ધનંજયꣳ રણે-રણે
એ જ તને પાથ્ય નામના વૃષભે પ્રજ્વલિત કર્યો, જે દુશ્મનોનો સંહારક અને દરેક યુદ્ધમાં વિજય લાવનાર છે.