પ્રાતર્જિતં ભગમ્ ઉગ્રꣳ હુવેમ વયં પુત્રમ્ અદિતેર્ યો વિધર્તા । આધ્રશ્ ચિદ્ યં મન્યમાનસ્ તુરશ્ ચિદ્ રાજા ચિદ્ યં ભગં ભક્ષીત્ય્ આહ
પ્રભાતે અમે શક્તિશાળી ભાગને, અદિતિપુત્ર દાતા દેવને બોલાવીએ છીએ; મજબૂત, ઝડપી અને રાજા પણ કહે છે—'ભાગ જ ભોગ્ય છે.'
ભગ પ્રણેતર્ ભગ સત્યરાધો ભગેમાં ધિયમ્ ઉદવા દદન્ નઃ । ભગ પ્ર ણો જનય ગોભિર્ અશ્વૈર્ ભગ પ્ર નૃભિર્ નૃવન્તઃ સ્યામ
હે ભાગ, માર્ગદર્શક અને સાચો દાતા, અમને આ બુદ્ધિ આપ; હે ભાગ, અમારે માટે ગાયો અને ઘોડા પેદા કર—હે ભાગ, અમે પુરુષોમાં પુરુષ બનીએ.
ઉતેદાનીં ભગવન્તઃ સ્યામોત પ્રપિત્વ ઽ ઉત મધ્યે ઽ અહ્નામ્ । ઉતોદિતા મઘવન્ સૂર્યસ્ય વયં દેવાનાꣳ સુમતૌ સ્યામ
હવે, ભગવાને અમારે પર કૃપા થાઓ, દિવસના અંતે અને મધ્યમાં પણ અમારે પર કૃપા રહે. મેઘાવાન, તમે સૂર્ય સાથે ઉગો ત્યારે, અમારે પર દેવતાઓની કૃપા રહે.
ભગ ઽ એવ ભગવાꣳ૨ઽ અસ્તુ દેવાસ્ તેન વયં ભગવન્તઃ સ્યામ । તં ત્વા ભગ સર્વ ઽ ઇજ્જોહવીતિ સ નો ભગ પુર ઽ એતા ભવેહ
ભગ્યદેવ જ દેવોમાંથી સારા ભાગના સ્વામી રહે, અને એના દ્વારા અમારે પર સદાય શુભતા રહે. હે ભાગ્યદેવ, હું તને સર્વ ઇચ્છાથી બોલાવું છું, તું અમારે સામે ઉપસ્થિત થા.
સમ્ અધ્વરાયોષસો નમન્ત દધિક્રાવેવ શુચયે પદાય । અર્વાચીનં વસુવિદં ભગં નો રથમ્ ઇવાશ્વા વાજિન ઽ આ વહન્તુ
યજ્ઞ સમયે ઉષાઓ એકસાથે નમન કરે છે, જેમ દધિક્રા શુદ્ધ માર્ગે નમન કરે છે. અમારે માટે ધન આપનારા ભાગ્યદેવ, ઘોડાઓ રથ ખેંચે તેમ અમને નજીક લાવો.
અશ્વાવતીર્ ગોમતીર્ ન ઽ ઉષાસો વીરવતીઃ સદમ્ ઉચ્છન્તુ ભદ્રાઃ । ઘૃતં દુહાના વિશ્વતઃ પ્રપીતા યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
ઘોડા, ગાય અને વીરોથી ભરપૂર એવી શુભ ઉષાઓ હંમેશા ઉગતી રહે. સર્વ દિશામાંથી ઘી દોહે છે એવી ઉષાઓ, તમે હંમેશા અમને સુખ-શાંતિથી રક્ષો.
પૂષન્ તવ વ્રતે વયં ન રિષ્યેમ કદા ચન । સ્તોતારસ્ ત ઽ ઇહ સ્મસિ
હે પુષણ, તારા આશ્રયમાં અમે ક્યારેય દુઃખ ન ભોગવીએ. અમે અહીં તારા ભજનાર્થીઓ છીએ.
પથસ્-પથઃ પરિપતિં વચસ્યા કામેન કૃતો ઽ અભ્યાનડ્ અર્કમ્ । સ નો રાસચ્છુરુધશ્ ચન્દ્રાગ્રા ધિયં-ધિયꣳ સીષધાતિ પ્ર પૂષા
માર્ગ પરના રક્ષક, વાણી અને ઇચ્છાથી, સ્તુતિ પાસે આવી ગયા છે. ચેતન અને તેજસ્વી હાથે પુષણ, અમને વધુને વધુ બુદ્ધિ આપો.
ત્રીણિ પદા વિ ચક્રમે વિષ્ણુર્ ગોપા ઽ અદાભ્યઃ । અતો ધર્માણિ ધારયન્
વિષ્ણુએ ત્રણ પગલાં ભરીને, અડગ રક્ષક બની, ત્યાંથી ધર્મને સ્થિર રાખ્યો છે.
તદ્ વિપ્રાસો વિપન્યવો જાગૃવાꣳસઃ સમ્ ઇન્ધતે । વિષ્ણોર્ યત્ પરમં પદમ્
જ્ઞાની અને જાગૃત ઋષિઓ એકસાથે અગ્નિ પ્રગટાવે છે, અને વિષ્ણુના સર્વોચ્ચ પદને પામવા ઇચ્છે છે.
ઘૃતવતી ભુવનાનામ્ અભિશ્રિયોર્વી પૃથ્વી મધુદુઘે સુપેશસા । દ્યાવાપૃથિવી વરુણસ્ય ધર્મણા વિષ્કભિતે ઽ અજરે ભૂરિરેતસા
ઘીથી ભરપૂર, વિશાળ અને સુંદર પૃથ્વી સર્વ જીવને પોષે છે. દ્યાવાપૃથ્વી, વરુણના નિયમથી, અડગ, વૃદ્ધિથી ભરપૂર અને કદી ન વૃદ્ધ થતી નથી.
યે નઃ સપત્ના ઽ અપ તે ભવન્ત્વ્ ઇન્દ્રાગ્નિભ્યામ્ અવ બાધામહે તાન્ । વસવો રુદ્રા ઽ આદિત્યા ઽ ઉપરિસ્પૃશં મોગ્રં ચેત્તારમ્ અધિરાજમ્ અક્રન્
અમારા દુશ્મનોને ઇન્દ્ર અને અગ્નિ દ્વારા દૂર કરો. વસુ, રુદ્ર અને આદિત્યો, ઉપરથી તેમને સ્પર્શી, નિર્વીર્ય અને રાજાના વશમાં કરો.
આ નાસત્યા ત્રિભિર્ એકાદશૈર્ ઇહ દેવેભિર્ યાતં મધુપેયમ્ અશ્વિના । પ્રાયુસ્ તારિષ્ટં ની રપાꣳસિ મૃક્ષતꣳ સેધતં દ્વેષો ભવતꣳ સચાભુવા
હે અશ્વિનીકુમારો, અગિયાર દેવતાઓ સાથે અહીં આવો અને મધુર હવન ગ્રહણ કરો. અમને દીર્ઘ આયુષ્ય આપો, વિઘ્નો દૂર કરો, પાપો દૂર કરો, દ્વેષ દૂર કરો અને અમારે સાથે એકતા રાખો.
એષ વ સ્તોમો મરુત ઽ ઇયં ગીર્ માન્દાર્યસ્ય માન્યસ્ય કારોઃ । એષા યાસીષ્ટ તન્વે વયાં વિદ્યામેષં વૃજનં જીરદાનુમ્
આ સ્તુતિ મારુતો માટે છે, આ ગાન માન્ય માંડાર્ય માટે છે. આ અમારે શરીર માટે પ્રાપ્ત થાય, અમે આ પ્રજાને ઓળખી શકીએ અને દીર્ઘાયુ સંતાન પ્રાપ્ત કરીએ.
સહસ્તોમાઃ સહચ્છન્દસ ઽ આવૃતઃ સહપ્રમા ઽ ઋષયઃ સપ્ત દૈવ્યાઃ । પૂર્વેષાં પન્થામ્ અનુદૃશ્ય ધીરા ઽ અન્વાલેભિરે રથ્યો ન રશ્મીન્
એકતા સાથેની સ્તુતિ, છંદ અને માપથી, સાત દૈવી ઋષિઓએ પૂર્વજોના માર્ગને અનુસરી, રથચાલક જેમ દોરડા પકડે તેમ માર્ગ પકડી લીધો.
આયુષ્યં વર્ચસ્યꣳ રાયસ્પોષમ્ ઔદ્ભિદમ્ । ઇદꣳ હિરણ્યં વર્ચસ્વજ્ જૈત્રાયા વિશતાદ્ ઉ મામ્
દીર્ઘ આયુષ્ય, તેજ, ધન અને વનસ્પતિથી વૃદ્ધિ, આ સોનુ અને તેજસ્વિતા વિજય માટે મને પ્રાપ્ત થાય.
ન તદ્ રક્ષાꣳસિ ન પિશાચાસ્ તરન્તિ દેવાનામ્ ઓજઃ પ્રથમજꣳ હ્ય્ એતત્ । યો બિભર્તિ દાક્ષાયણꣳ હિરણ્યꣳ સ દેવેષુ કૃણુતે દીર્ઘમ્ આયુઃ સ મનુષ્યેષુ કૃણુતે દીર્ઘમ્ આયુઃ
દેવતાઓની પ્રથમ શક્તિને રાક્ષસ કે પિશાચો પાર નથી કરી શકતા. જે દક્ષાયણ સોનુ ધારણ કરે છે, તે દેવોમાં અને માનવોમાં દીર્ઘ આયુષ્ય મેળવે છે.
યદ્ આબધ્નન્ દાક્ષાયણા હિરણ્યꣳ શતાનીકાય સુમનસ્યમાનાઃ । તન્ મ ઽ આ બધ્નામિ શતશારદાયાયુષ્માન્ જરદષ્ટિર્ યથાસમ્
જ્યારે દક્ષાયણોએ શુભ ઇચ્છાથી શતાનિક માટે સોનુ બાંધ્યું, ત્યારે હું પણ મારા માટે એ બાંધું છું, જેથી હું શત વર્ષ જીવી શકું અને વૃદ્ધ થયા પછી પણ મજબૂત રહી શકું.
ઉત નો ઽહિર્બુધ્ન્યઃ શૃણોત્વ્ અજ ઽ એકપાત્ પૃથિવી સમુદ્રઃ । વિશ્વે દેવા ઽ ઋતાવૃધો હુવાના સ્તુતા મન્ત્રાઃ કવિશસ્તા ઽ અવન્તુ
અહિબુધ્ન્ય, અજ એકપાદ, પૃથ્વી અને સમુદ્ર અમને સાંભળે. સર્વ દેવતાઓ, સત્યના પોષક, જેમને અમે બોલાવ્યા છે, સ્તુતિ અને જ્ઞાની મંત્રો અમને રક્ષે.
ઇમા ગિર ઽ આદિત્યેભ્યો ઘૃતસ્નૂઃ સનાદ્ રાજભ્યો જુહ્વા જુહોમિ । શૃણોતુ મિત્રો ઽ અર્યમા ભગો નસ્ તુવિજાતો વરુણો દક્ષો ઽઅꣳશઃ
આ ગાન, ઘીથી અભિષેકિત, હું આદિત્યો અને પ્રાચીન રાજાઓને મારી જીભથી અર્પણ કરું છું. મિત્ર, અર્યમા, ભાગ, મહાન વરુણ, દક્ષ અને અંશ અમને સાંભળે.
સપ્ત ઽ ઋષયઃ પ્રતિહિતાઃ શરીરે સપ્ત રક્ષન્તિ સદમ્ અપ્રમાદમ્ । સપ્તાપઃ સ્વપતો લોકમ્ ઈયુસ્ તત્ર જાગૃતો ઽ અસ્વપ્નજૌ સત્રસદૌ ચ દેવૌ
શરીરમાં સાત ઋષિઓ સ્થિર છે, અને સાતે સતત અચેતનતા સામે રક્ષા કરે છે. સુપ્ત અવસ્થામાં સાત શક્તિઓ સંસારમાં વિહાર કરે છે; ત્યાં જાગૃત રહેતા બે દેવતાઓ છે, જે સ્વપ્નથી જન્મેલા નથી અને યજ્ઞના મુખ્ય છે.
ઉત્ તિષ્ઠ બ્રહ્મણસ્પતે દેવયન્તસ્ ત્વેમહે । ઉપ પ્ર યન્તુ મરુતઃ સુદાનવ ઽ ઇન્દ્ર પ્રાશૂર્ ભવા સચા
હે વાણીના સ્વામી, ઊઠો! અમે ભક્તિપૂર્વક તમારું આવાહન કરીએ છીએ. દયાળુ મરુતગણો અહીં આવે, અને હે ઇન્દ્ર, તમે પણ ઝડપથી અમારી સાથે જોડાઓ.
પ્ર નૂનં બ્રહ્મણસ્પતિર્ મન્ત્રં વદત્ય્ ઉક્થ્યમ્ । યસ્મિન્ન્ ઇન્દ્રો વરુણો મિત્રો ઽ અર્યમા દેવા ઽ ઓકાꣳસિ ચક્રિરે
હવે વાણીના સ્વામી સ્તુતિયોગ્ય મંત્ર ઉચ્ચારે છે, જેમાં ઇન્દ્ર, વરુણ, મિત્ર અને અર્યમા દેવતાઓએ પોતાનું નિવાસસ્થાન બનાવ્યું છે.
બ્રહ્મણસ્પતે ત્વમ્ અસ્ય યન્તા સૂક્તસ્ય બોધિ તનયં ચ જિન્વ । વિશ્વં તદ્ ભદ્રં યદ્ અવન્તિ દેવા બૃહદ્ વદેમ વિદથે સુવીરાઃ । [ય ઇમા વિશ્વા । વિશ્વકર્મા । યો નઃ પિતા । અન્નપતે ન્નસ્ય નો દેહિ ॥ ] (અ.વે. 17. , 11. )
હે વાણીના સ્વામી, તમે આ સ્તુતિના માર્ગદર્શક છો; તેના ફળને જાગૃત કરો અને તેને ફેલાવો. જે શુભ છે અને દેવતાઓ જેનું રક્ષણ કરે છે, તે બધું અમને પ્રાપ્ત થાય; અમે સભામાં પુત્રસંપન્ન અને વિજયી બનીને મહાન વચન બોલીએ. [જે સર્વનું સર્જન કરે છે, સર્વનો પિતા છે, હે અન્નના સ્વામી, અમને અન્ન આપો.]
અપેતો યન્તુ પણયો ઽસુમ્ના દેવપીયવઃ । અસ્ય લોકઃ સુતાવતઃ । દ્યુભિર્ અહોભિર્ અક્તુભિર્ વ્યક્તં યમો દદાત્વ્ અવસાનમ્ અસ્મૈ
દુષ્ટ અને દુશ્મન સ્વભાવના લોકો, દેવોના આશીર્વાદથી દૂર થઈ જાય. આ જગત યજ્ઞ કરનારનો છે. દિવસ, રાત અને સંધ્યાના સમયે યમ રાજા તેને સ્પષ્ટ રીતે તેની શાંતિનું સ્થાન આપે.
સવિતા તે શરીરેભ્યઃ પૃથિવ્યાં લોકમ્ ઇચ્છતુ । તસ્મૈ યુજ્યન્તામ્ ઉસ્રિયાઃ
સવિતા દેવ તમારા શરીરોથી પૃથ્વી પર સ્થાન આપે; તેના માટે ગાયોને જોડવામાં આવે.
વાયુઃ પુનાતુ । સવિતા પુનાતુ । અગ્નેર્ ભ્રાજસા । સૂર્યસ્ય વર્ચસા । વિ મુચ્યન્તામ્ ઉસ્રિયાઃ
વાયુ શુદ્ધ કરે, સવિતા શુદ્ધ કરે, અગ્નિની તેજસ્વિતાથી અને સૂર્યના પ્રકાશથી શુદ્ધિ થાય; ગાયોને મુક્ત કરવામાં આવે.
અશ્વત્થે વો નિષદનં પર્ણે વો વસતિષ્ કૃતા । ગોભાજઽઇત્ કિલાસથ યત્ સનવથ પૂરુષમ્
તમારું નિવાસ અશ્વત્થ વૃક્ષ નીચે છે, અને તેની પાંદડીઓ પર તમારું ઘર છે. કહેવામાં આવે છે કે ગાયોના દૂધથી તમે પોષાય છો, જ્યારે તમે મનુષ્યને પુનઃનવા બનાવો છો.
સવિતા તે શરીરાણિ માતુર્ ઉપસ્થ ઽ આ વપતુ । તસ્મૈ પૃથિવિ શં ભવ
સવિતા દેવ તમારા શરીરોને માતાના ગર્ભમાં પાછા ખેંચે; પૃથ્વી, તેના માટે કૃપાળુ બન.
પ્રજાપતૌ ત્વા દેવતાયામ્ ઉપોદકે લોકે નિ દધામ્ય્ અસૌ । અપ નઃ શોશુચદ્ અઘમ્
હું તમને પ્રજાપતિ, દેવત્વ અને જળયુક્ત લોકમાં સ્થાપિત કરું છું. જળો અમારો પાપ ધોઈ નાખે.