ઇડાયાસ્ ત્વા પદે વયં નાભા પૃથિવ્યા ઽ અધિ । જાતવેદો નિ ધીમહ્ય્ અગ્ને હવ્યાય વોઢવે
ઇડાના ચરણે, પૃથ્વીના નાભિમાં, હે જાતવેદ, અમે તને, અગ્નિ, અમારી આહુતિ વહન કરવા સ્થાપિત કરીએ છીએ.
પ્ર મન્મહે શવસાનાય શૂષમ્ આઙ્ગૂષં ગિર્વણસે ઽ અઙ્ગિરસ્વત્ । સુવૃક્તિભિઃ સ્તુવત ઽ ઋગ્મિયાયાર્ચામાર્કં નરે વિશ્રુતાય
અમે શક્તિશાળી, તેજસ્વી, અંગિરસ વંશજનું સુંદર સ્તુતિથી ગાન કરીએ છીએ; સુંદર રચિત ઋચાઓથી, પ્રસિદ્ધ પુરુષ માટે આરતી અને ગીત ગાવીએ.
પ્ર વો મહે મહિ નમો ભરધ્વમ્ આઙ્ગૂષ્યꣳ શવસાનાય સામ । યેના નઃ પૂર્વે પિતરઃ પદજ્ઞા ઽ અર્ચન્તો ઽ અઙ્ગિરસો ગા ઽ અવિન્દન્
મહાન માટે, સંગીત અને સ્તુતિથી, તમે સૌ મહાન નમન કરો; જેમ આપણા પૂર્વજ અંગિરસોએ સ્તુતિથી ગાયો શોધી કાઢ્યા હતા.
ઇચ્છન્તિ ત્વા સોમ્યાસઃ સખાયઃ સુન્વન્તિ સોમં દધતિ પ્રયાꣳસિ । તિતિક્ષન્તે ઽ અભિશસ્તિં જનાનામ્ ઇન્દ્ર ત્વદ્ આ કશ્ ચન હિ પ્રકેતઃ
હે ઇન્દ્ર, તારા મિત્રો તને ઇચ્છે છે, તને આનંદદાયક માને છે; તેઓ સોમ પિડે છે અને ભેટો ધરાવે છે; લોકોની નિંદા સહન કરે છે, કેમ કે તારા સિવાય બીજું કોઈ સાચું જ્ઞાન ધરાવતું નથી.
ન તે દૂરે પરમા ચિદ્ રજાꣳસ્ય્ અસ્યા તુ પ્ર યાહિ હરિવો હરિભ્યામ્ । સ્થિરાય વૃષ્ણે સવના કૃતેમા યુક્તા ગ્રાવાણઃ સમિધાને ઽ અગ્નૌ
હે સર્વોચ્ચ, તારા માટે કોઈ અંતર દૂર નથી. હવે તું તારા બે ઘોડાઓ સાથે આગળ વધ, હે ગદા ધારક. સ્થિર વૃષભ માટે તૈયાર કરેલા પથ્થરો અગ્નિ પાસે દબાવવા માટે જોડાયા છે.
અષાઢં યુત્સુ પૃતનાસુ પપ્રિꣳ સ્વર્ષામ્ અપ્સાં વૃજનસ્ય ગોપામ્ । ભરેષુજાꣳ સુક્ષિતિꣳ સુશ્રવસં જયન્તં ત્વામ્ અનુ મદેમ સોમ
યુદ્ધમાં અપરાજિત, વિજયી અને પ્રકાશ આપનાર, પાણી અને પ્રજાના રક્ષક, હે સોમ, તું અમને સુખ, યશ અને જીત આપે છે—અમે તારા અનુયાયી બનીએ.
સોમો ધેનુꣳ સોમો ઽ અર્વન્તમ્ આશુꣳ સોમો વીરં કર્મણ્યં દદાતિ । સાદન્યં વિદથ્યꣳ સભેયં પિતૃશ્રવણં યો દદાશદ્ અસ્મૈ
સોમ ગાય આપે છે, સોમ ઝડપી ઘોડો આપે છે, સોમ પરાક્રમી અને મહેનતુ પુરુષ આપે છે; જે તેને અર્પણ કરે છે, તેને સોમ મિત્ર, બુદ્ધિ, સભા અને પિતૃઓની પ્રશંસા પણ આપે છે.
ત્વમ્ ઇમા ઽ ઓષધીઃ સોમ વિશ્વાસ્ ત્વમ્ અપો ઽ અજનયસ્ ત્વં ગાઃ । ત્વમ્ આ તતન્થોર્વ્ અન્તરિક્ષં ત્વં જ્યોતિષા વિ તમો વવર્થ
હે સોમ, તું આ બધાં ઔષધિઓ પેદા કરી, તું જ પાણી લાવ્યો, તું જ ગાયો બનાવ્યા; તું વિશાળ આકાશ ફેલાવ્યું અને તારા પ્રકાશથી અંધકાર દૂર કર્યો.
દેવેન નો મનસા દેવ સોમ રાયો ભાગꣳ સહસાવન્ન્ અભિ યુધ્ય । મા ત્વા તનદ્ ઈશિષે વીર્યસ્યોભયેભ્યઃ પ્ર ચિકિત્સા ગવિષ્ટૌ
દેવતા સમાન મનથી, હે સોમ, મહાન શક્તિવાન, અમારે ધનની ભાગીદારી માટે તું લડીશ; શક્તિવાન તને તારી શક્તિથી વંચિત ન કરે—બંને પક્ષે ચેતન રહે, હે વિજયના ઈચ્છુક.
અષ્ટૌ વ્યખ્યત્ કકુભઃ પૃથિવ્યાસ્ ત્રી ધન્વ યોજના સપ્ત સિન્ધૂન્ । હિરણ્યાક્ષઃ સવિતા દેવ ઽ આગાદ્ દધદ્ રત્ના દાશુષે વાર્યાણિ
પૃથ્વીના આઠ દિશાઓ છે, ત્રણ રણના અંતર છે, સાત નદીઓ છે; સુવર્ણ આંખો ધરાવતો દેવતા સવિતા ભક્ત માટે ખજાનો અને અમૂલ્ય દાન લઈને આવ્યો છે.
હિરણ્યપાણિઃ સવિતા વિચર્ષણિર્ ઉભે દ્યાવાપૃથિવી ઽ અન્તર્ ઈયતે । અપામીવાં બાધતે વેતિ સૂર્યમ્ અભિ કૃષ્ણેન રજસા દ્યામ્ ઋણોતિ
સુવર્ણ હાથે અને સર્વજ્ઞ સવિતા, આકાશ અને પૃથ્વી બંનેમાં ફરે છે; તે રોગ દૂર કરે છે, સૂર્ય તરફ જાય છે અને તેના કાળા આવરણથી આકાશ ઢાંકે છે.
હિરણ્યહસ્તો ઽ અસુરઃ સુનીથઃ સુમૃડીકઃ સ્વવાઁ યાત્વ્ અર્વાઙ્ । અપસેધન્ રક્ષસો યાતુધાનાન્ અસ્થાદ્ દેવઃ પ્રતિદોષં ગૃણાનઃ
સુવર્ણ હાથે, દયાળુ અને શુભ માર્ગદર્શક દેવ, આસુર, નજીક આવે છે; તે રાક્ષસો અને તાંત્રિકોને દૂર કરે છે—દેવતા દરરોજ સવારે જાગે છે અને ભક્તો દ્વારા પ્રસંશિત થાય છે.
યે તે પન્થાઃ સવિતઃ પૂર્વ્યાસો ઽરેણવઃ સુકૃતા ઽ અન્તરિક્ષે । તેભિર્ નો ઽ અદ્ય પથિભિઃ સુગેભી રક્ષા ચ નો ઽ અધિ ચ બ્રૂહિ દેવ
હે સવિતા, તારા એ પ્રાચીન, ધૂળરહિત અને સુંદર રસ્તાઓ, જે આકાશમાં છે—આ સરળ માર્ગો દ્વારા આજે અમારો રક્ષણ કર અને અમારો પક્ષ લઈ, હે દેવતા.
ઉભા પિબતમ્ અશ્વિનોભા નઃ શર્મ યચ્છતમ્ । અવિદ્રિયાભિર્ ઊતિભિઃ
હે અશ્વિનીકુમારો, તમે બંને પીઓ અને અમને તમારું રક્ષણ આપો, અખૂટ સહાય અને આશ્રય સાથે.
અપ્નસ્વતીમ્ અશ્વિના વાચમ્ અસ્મે કૃતં નો દસ્રા વૃષણા મનીષામ્ । અદ્યૂત્યે ઽવસે નિ હ્વયે વાં વૃધે ચ નો ભવતં વાજસાતૌ
હે અશ્વિનીકુમારો, અમને પ્રેરણાદાયી વાણી આપો; હે અદ્ભુત અને શક્તિશાળી, અમને બુદ્ધિ આપો. મુશ્કેલી અને સ્પર્ધામાં હું તમારે બોલાવું છું—વિજય માટે તમે અમારો બળ બનો.
દ્યુભિર્ અક્તુભિઃ પરિ પાતમ્ અસ્માન્ અરિષ્ટેભિર્ અશ્વિના સૌભગેભિઃ । તન્ નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામ્ અદિતિઃ સિન્ધુઃ પૃથિવી ઽ ઉત દ્યૌઃ
દિવસે અને રાત્રે, હે અશ્વિનીકુમારો, અમને સુખ અને સલામતીથી રક્ષો; મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, નદી, પૃથ્વી અને આકાશ અમારો રક્ષણ કરે.
આ કૃષ્ણેન રજસા વર્તમાનો નિવેશયન્ન્ અમૃતં મર્ત્યં ચ । હિરણ્યયેન સવિતા રથેના દેવો યાતિ ભુવનાનિ પશ્યન્
કાળા આકાશમાં ફરતો, અમર અને નશ્વર બંને જીવોને સ્થિર કરતો, સુવર્ણ રથમાં દેવ સવિતા બધા લોકોએ જોઈને જાય છે.
આ રાત્રિ પર્થિવꣳ રજઃ પિતુર્ અપ્રાયિ ધામભિઃ । દિવઃ સદાꣳસિ બૃહતી વિ તિષ્ઠસ ઽ આ ત્વેષં વર્તતે તમઃ
રાત્રિએ પૃથ્વી પર પોતાનું પ્રકાશ ફેલાવ્યું છે; તે સ્વર્ગના વિશાળ સ્થાનોમાં ઊભી છે અને તેનું ઘન અંધકાર વ્યાપે છે.
ઉષસ્ તચ્ ચિત્રમ્ આ ભરાસ્મભ્યં વાજિનીવતિ । યેન તોકં ચ તનયં ચ ધામહે
હે ઉષા, અમને એ તેજસ્વી પ્રકાશ આપ, જે ઘોડાઓથી ભરપૂર છે અને જેના દ્વારા અમે સંતાન અને વંશને પોષી શકીએ.
પ્રાતર્ અગ્નિં પ્રાતર્ ઇન્દ્રꣳ હવામહે પ્રાતર્ મિત્રાવરુણા પ્રાતર્ અશ્વિના । પ્રાતર્ ભગં પૂષણં બ્રહ્મણસ્પતિં પ્રાતઃ સોમમ્ ઉત રુદ્રꣳ હુવેમ
પ્રભાતે અમે અગ્નિને બોલાવીએ છીએ, પ્રભાતે ઇન્દ્રને, પ્રભાતે મિત્ર-વરુણને, પ્રભાતે અશ્વિનીકુમારોને; પ્રભાતે અમે ભાગ, પુષણ, બ્રહ્મણસ્પતિ, સોમ અને રુદ્રને પણ બોલાવીએ છીએ.
પ્રાતર્જિતં ભગમ્ ઉગ્રꣳ હુવેમ વયં પુત્રમ્ અદિતેર્ યો વિધર્તા । આધ્રશ્ ચિદ્ યં મન્યમાનસ્ તુરશ્ ચિદ્ રાજા ચિદ્ યં ભગં ભક્ષીત્ય્ આહ
પ્રભાતે અમે શક્તિશાળી ભાગને, અદિતિપુત્ર દાતા દેવને બોલાવીએ છીએ; મજબૂત, ઝડપી અને રાજા પણ કહે છે—'ભાગ જ ભોગ્ય છે.'
ભગ પ્રણેતર્ ભગ સત્યરાધો ભગેમાં ધિયમ્ ઉદવા દદન્ નઃ । ભગ પ્ર ણો જનય ગોભિર્ અશ્વૈર્ ભગ પ્ર નૃભિર્ નૃવન્તઃ સ્યામ
હે ભાગ, માર્ગદર્શક અને સાચો દાતા, અમને આ બુદ્ધિ આપ; હે ભાગ, અમારે માટે ગાયો અને ઘોડા પેદા કર—હે ભાગ, અમે પુરુષોમાં પુરુષ બનીએ.
ઉતેદાનીં ભગવન્તઃ સ્યામોત પ્રપિત્વ ઽ ઉત મધ્યે ઽ અહ્નામ્ । ઉતોદિતા મઘવન્ સૂર્યસ્ય વયં દેવાનાꣳ સુમતૌ સ્યામ
હવે, ભગવાને અમારે પર કૃપા થાઓ, દિવસના અંતે અને મધ્યમાં પણ અમારે પર કૃપા રહે. મેઘાવાન, તમે સૂર્ય સાથે ઉગો ત્યારે, અમારે પર દેવતાઓની કૃપા રહે.
ભગ ઽ એવ ભગવાꣳ૨ઽ અસ્તુ દેવાસ્ તેન વયં ભગવન્તઃ સ્યામ । તં ત્વા ભગ સર્વ ઽ ઇજ્જોહવીતિ સ નો ભગ પુર ઽ એતા ભવેહ
ભગ્યદેવ જ દેવોમાંથી સારા ભાગના સ્વામી રહે, અને એના દ્વારા અમારે પર સદાય શુભતા રહે. હે ભાગ્યદેવ, હું તને સર્વ ઇચ્છાથી બોલાવું છું, તું અમારે સામે ઉપસ્થિત થા.
સમ્ અધ્વરાયોષસો નમન્ત દધિક્રાવેવ શુચયે પદાય । અર્વાચીનં વસુવિદં ભગં નો રથમ્ ઇવાશ્વા વાજિન ઽ આ વહન્તુ
યજ્ઞ સમયે ઉષાઓ એકસાથે નમન કરે છે, જેમ દધિક્રા શુદ્ધ માર્ગે નમન કરે છે. અમારે માટે ધન આપનારા ભાગ્યદેવ, ઘોડાઓ રથ ખેંચે તેમ અમને નજીક લાવો.
અશ્વાવતીર્ ગોમતીર્ ન ઽ ઉષાસો વીરવતીઃ સદમ્ ઉચ્છન્તુ ભદ્રાઃ । ઘૃતં દુહાના વિશ્વતઃ પ્રપીતા યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
ઘોડા, ગાય અને વીરોથી ભરપૂર એવી શુભ ઉષાઓ હંમેશા ઉગતી રહે. સર્વ દિશામાંથી ઘી દોહે છે એવી ઉષાઓ, તમે હંમેશા અમને સુખ-શાંતિથી રક્ષો.
પૂષન્ તવ વ્રતે વયં ન રિષ્યેમ કદા ચન । સ્તોતારસ્ ત ઽ ઇહ સ્મસિ
હે પુષણ, તારા આશ્રયમાં અમે ક્યારેય દુઃખ ન ભોગવીએ. અમે અહીં તારા ભજનાર્થીઓ છીએ.
પથસ્-પથઃ પરિપતિં વચસ્યા કામેન કૃતો ઽ અભ્યાનડ્ અર્કમ્ । સ નો રાસચ્છુરુધશ્ ચન્દ્રાગ્રા ધિયં-ધિયꣳ સીષધાતિ પ્ર પૂષા
માર્ગ પરના રક્ષક, વાણી અને ઇચ્છાથી, સ્તુતિ પાસે આવી ગયા છે. ચેતન અને તેજસ્વી હાથે પુષણ, અમને વધુને વધુ બુદ્ધિ આપો.
ત્રીણિ પદા વિ ચક્રમે વિષ્ણુર્ ગોપા ઽ અદાભ્યઃ । અતો ધર્માણિ ધારયન્
વિષ્ણુએ ત્રણ પગલાં ભરીને, અડગ રક્ષક બની, ત્યાંથી ધર્મને સ્થિર રાખ્યો છે.
તદ્ વિપ્રાસો વિપન્યવો જાગૃવાꣳસઃ સમ્ ઇન્ધતે । વિષ્ણોર્ યત્ પરમં પદમ્
જ્ઞાની અને જાગૃત ઋષિઓ એકસાથે અગ્નિ પ્રગટાવે છે, અને વિષ્ણુના સર્વોચ્ચ પદને પામવા ઇચ્છે છે.