યસ્યાયં વિશ્વ ઽ આર્યો દાસઃ શેવધિપા ઽ અરિઃ । તિરશ્ ચિદ્ અર્યે રુશમે પરીરવિ તુભ્યેત્ સો ઽ અજ્યતે રયિઃ
જેના માટે આ આર્ય, દાસ, શુભ ઇચ્છાવાળો સ્વામી કે દુશ્મન—even દુશ્મન પણ—ક્રોધથી બૂમ પાડે છે; તને ધન અર્પણ થાય છે.
અયꣳ સહસ્રમ્ ઋષિભિઃ સહસ્કૃતઃ સમુદ્ર ઽ ઇવ પપ્રથે । સત્યઃ સો ઽ અસ્ય મહિમા ગૃણે શવો યજ્ઞેષુ વિપ્રરાજ્યે
એ હજાર ઋષિઓ સાથે, તેમની શક્તિથી સશક્ત બની, સમુદ્ર જેવો વ્યાપી જાય છે. તેની મહાનતા સાચી છે; હું યજ્ઞોમાં અને વિદ્વાનોમાં તેની શક્તિનું ગાન કરું છું.
અદબ્ધેભિઃ સવિતઃ પાયુભિષ્ ટ્વꣳ શિવેભિર્ અદ્ય પરિ પાહિ નો ગયમ્ । હિરણ્યજિહ્વઃ સુવિતાય નવ્યસે રક્ષા માકિર્ નો ઽ અઘશꣳસ ઽ ઈશત
હે સવિતા, આજે અમારું ઘર નિર્ભય રક્ષકો અને શુભ વાળાઓથી રક્ષ; સુવર્ણ જીભ ધરાવનાર, નવા સુખ માટે અમને બચાવ; કોઈ દુશ્મન અમારે રાજી ન થાય.
આ નો યજ્ઞં દિવિસ્પૃશં વાયો યાહિ સુમન્મભિઃ । અન્તઃ પવિત્ર ઽ ઉપરિ શ્રીણાનો ઽયꣳ શુક્રો ઽ અયામિ તે
હે વાયુ, આ આકાશને સ્પર્શતો અમારો યજ્ઞ છે, સારા વિચારો સાથે અહીં આવો. અંદરથી શુદ્ધ, ઉપરથી શોભાયમાન, હું તેજ સાથે તારી પાસે આવું છું.
ઇન્દ્રવાયૂ સુસંદૃશા સુહવેહ હવામહે । યથા નઃ સર્વ ઽ ઇજ્ જનો ઽનમીવઃ સંગમે સુમના ઽ અસત્
હે ઇન્દ્ર અને વાયુ, સુંદર સ્વરૂપવાળા, અમે અહીં શુભ સંકલ્પથી તમને બોલાવીએ છીએ. સર્વ લોકો દુઃખથી મુક્ત રહે, અને અમે સૌ સારા મનથી મળીએ.
ઋધગ્ ઇત્થા સ મર્ત્યઃ શશમે દેવતાતયે । યો નૂનં મિત્રાવરુણાવ્ અભિષ્ટય ઽ આચક્રે હવ્યદાતયે
જે મનુષ્યે હવે મિત્ર અને વરુણને હવન માટે શોધ્યા છે, એ દેવપૂજામાં આનંદ પામે છે.
આ યાતમ્ ઉપ ભૂષતં મધ્વઃ પિબતમ્ અશ્વિના । દુગ્ધં પયો વૃષણા જેન્યાવસૂ મા નો મર્ધિષ્ટમ્ આ ગતમ્
હે અશ્વિનીકુમારો, આવો, શોભા પામો અને મધ પીવો. દૂધ દોહાયું છે, હે પરાક્રમી દાતા, અમને દુઃખ ન આપો, પણ આવો.
પ્રૈતુ બ્રહ્મણસ્ પતિઃ પ્ર દેવ્ય્ એતુ સૂનૃતા । અચ્છા વીરં નર્યં પઙ્ક્તિરાધસં દેવા યજ્ઞં નયન્તુ નઃ
બ્રહ્મણપતિ આગળ વધે, દેવી સત્ય પણ આગળ આવે. દેવતાઓ અમારો યજ્ઞ એ પરાક્રમી, મહાન અને ધન આપનાર સુધી પહોંચાડે.
ચન્દ્રમા ઽ અપ્સ્વ્ અન્તર્ આ સુપર્ણો ધાવતે દિવિ । રયિં પિશંગં બહુલં પુરુસ્પૃહꣳ હરિર્ એતિ કનિક્રદત્
ચંદ્રમા જળમાં વિહરે છે, પંખી જેવો ઝડપી આકાશમાં દોડે છે. પીળો, ઘણો અને સર્વને પોષતો ધન ધ્વનિ સાથે આવે છે.
દેવં-દેવં વો ઽવસે દેવં-દેવમ્ અભિષ્ટયે । દેવં-દેવꣳ હુવેમ વાજસાતયે ગૃણન્તો દેવ્યા ધિયા
દરેક દેવને સહાય માટે, કૃપા માટે, શક્તિ માટે અમે બોલાવીએ છીએ; દેવતાની બુદ્ધિથી સ્તુતિ કરીએ છીએ.
દિવિ પૃષ્ટો ઽ અરોચતાગ્નિર્ વૈશ્વાનરો બૃહન્ । ક્ષ્મયા વૃધાન ઽ ઓજસા ચનોહિતો જ્યોતિષા બાધતે તમઃ
અગ્નિ, વૈશ્વાનર, આકાશમાં વિશાળ પ્રકાશે છે. પૃથ્વી પર શક્તિથી વધે છે, પ્રજ્વલિત થઈ, પોતાનાં પ્રકાશથી અંધકાર દૂર કરે છે.
ઇન્દ્રાગ્ની ઽ અપાદ્ ઇયં પૂર્વાગાત્ પદ્વતીભ્યઃ । હિત્વી શિરો જિહ્વયા વાવદચ્ ચરત્ ત્રિꣳશત્ પદા ન્ય્ અક્રમીત્
હે ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, આ એક પગ વિના કમળની ડાળીઓમાંથી આવી. માથું છોડી, જીભથી બોલી, ચાલતી અને ત્રીસ પગલાં ચાલતી ગઈ.
દેવાસો હિ ષ્મા મનવે સમન્યવો વિશ્વે સાકꣳ સરાતયઃ । તે નો ઽ અદ્ય તે અપરં તુચે તુ નો ભવન્તુ વરિવોવિદઃ
દેવતાઓ મનુ માટે એક મનથી એકત્ર થયા છે. તેઓ આજે અને આવતીકાલે પણ અમારે માટે માર્ગ દર્શક બને.
અપાધમદ્ અભિશસ્તીર્ અશસ્તિહાથેન્દ્રો દ્યુમ્ન્ય્ આભવત્ । દેવાસ્ ત ઽ ઇન્દ્ર સખ્યાય યેમિરે બૃહદ્ભાનો મરુદ્ગણ
ઇન્દ્રે શાપો દૂર કર્યા, દુષ્ટનો નાશક અને તેજસ્વી બન્યો. દેવતાઓએ, હે ઇન્દ્ર, તને મિત્રતા માટે પસંદ કર્યો, હે પ્રકાશમાન, હે મરુદગણ.
પ્ર વ ઽ ઇન્દ્રાય બૃહતે મરુતો બ્રહ્માર્ચત । વૃત્રꣳ હનતિ વૃત્રહા શતક્રતુર્ વજ્રેણ શતપર્વણા
મહાન ઇન્દ્ર માટે મરુદગણ ભક્તિથી સ્તુતિ કરે. વૃત્રના વિનાશક, શતશક્તિશાળી, શતધારી વજ્રથી પ્રહાર કરે છે.
અસ્યેદ્ ઇન્દ્રો વાવૃધે વૃષ્ણ્યꣳ શવો મદે સુતસ્ય વિષ્ણવિ । અદ્યા તમ્ અસ્ય મહિમાનમ્ આયવો ઽનુ ષ્ટુવન્તિ પૂર્વથા । [ઇમા ઽ ઉ ત્વા । યસ્યાયમ્ । અયꣳ સહસ્રમ્ । ઊર્ધ્વ ઽ ઊ ષુ ણઃ ॥] (અ.વે. )
ઇન્દ્રની શક્તિ, સોમ રસના આનંદમાં, વાછરડા જેવી વધે છે. આજે, તેની મહાનતાનું પુત્રો પહેલાંની જેમ ગાન કરે છે.
યજ્ જાગ્રતો દૂરમ્ ઉદૈતિ દૈવં તદ્ ઉ સુપ્તસ્ય તથૈવૈતિ । દૂરંગમં જ્યોતિષાં જ્યોતિર્ એકં તન્ મે મનઃ શિવસંકલ્પમ્ અસ્તુ
જે જાગૃત અવસ્થામાં પણ દૂર સુધી પહોંચે છે અને સુપ્ત અવસ્થામાં પણ એ જ રીતે જાય છે, જે પ્રકાશોમાં સર્વોચ્ચ પ્રકાશ છે, એ મારો મન શુભ સંકલ્પથી ભરપૂર રહે.
યેન કર્માણ્ય્ અપસો મનીષિણો યજ્ઞે કૃણ્વન્તિ વિદથેષુ ધીરાઃ । યદ્ અપૂર્વં યક્ષમ્ અન્તઃ પ્રજાનાં તન્ મે મનઃ શિવસંકલ્પમ્ અસ્તુ
જેનાથી વિદ્વાન અને વિચારશીલ લોકો યજ્ઞ અને અન્ય કાર્ય કરે છે, અને ધીરજવાળા સભામાં સ્થિર રહે છે; જે અનોખું અને રહસ્યમય તત્વ સર્વ જીવમાં છે, એ મારો મન શુભ સંકલ્પથી ભરપૂર રહે.
યત્ પ્રજ્ઞાનમ્ ઉત ચેતો ધૃતિશ્ ચ યજ્ જ્યોતિર્ અન્તર્ અમૃતં પ્રજાસુ । યસ્માન્ ન ઽ ઋતે કિં ચન કર્મ ક્રિયતે તન્ મે મનઃ શિવસંકલ્પમ્ અસ્તુ
જે જ્ઞાન, ચેતના અને સ્થિરતા રૂપ છે; જે પ્રકાશ સર્વ જીવોમાં અમર છે; જેના વિના કોઈ કાર્ય થતું નથી—એ મારો મન શુભ સંકલ્પથી ભરપૂર રહે.
યેનેદં ભૂતં ભુવનં ભવિષ્યત્ પરિગૃહીતમ્ અમૃતેન સર્વમ્ । યેન યજ્ઞસ્ તાયતે સપ્તહોતા તન્ મે મનઃ શિવસંકલ્પમ્ અસ્તુ
જેનાથી આ જગત, ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્ય સર્વ અમરતાથી આવરી લેવાયું છે; અને જેના દ્વારા સાત યજ્ઞકર્તા યજ્ઞને ટકાવે છે—એ મારો મન શુભ સંકલ્પથી ભરપૂર રહે.
યસ્મિન્ન્ ઋચઃ સામ યજૂꣳષિ યસ્મિન્ પ્રતિષ્ઠિતા રથનાભાવ્ ઇવારાઃ । યસ્મિꣳશ્ ચિત્તꣳ સર્વમ્ ઓતં પ્રજાનં તન્ મે મનઃ શિવસંકલ્પમ્ અસ્તુ
જેમ રથના ચક્રમાં આરા કેન્દ્રમાં સ્થિર હોય છે, તેમ જેમાં ઋચા, સામ અને યજુરવેદ સ્થિર છે; જેમાં સર્વ જીવનું ચેતન તંતુરૂપે વણાયેલું છે—એ મારો મન શુભ સંકલ્પથી ભરપૂર રહે.
સુષારથિર્ અશ્વાન્ ઇવ યન્ મનુષ્યાન્ નેનીયતે ઽભીશુભિર્ વાજિન ઽ ઇવ । હૃત્પ્રતિષ્ઠં યદ્ અજિરં જવિષ્ઠં તન્ મે મનઃ શિવસંકલ્પમ્ અસ્તુ
જેમ કુશળ રથચાલક ઘોડાઓને વશમાં રાખે છે, તેમ એ મન માણસોને નિયંત્રિત કરે છે; જે હૃદયમાં સ્થિર છે, ઝડપથી દોડતું અને ચંચળ છે—એ મારો મન શુભ સંકલ્પથી ભરપૂર રહે.
પિતું નુ સ્તોષં મહો ધર્માણં તવિષીમ્ । યસ્ય ત્રિતો વ્ય્ ઓજસા વૃત્રં વિપર્વમ્ અર્દયત્
હવે હું મહાન, ધર્મમય અને શક્તિશાળી પિતાનું સ્તવન કરું છું; જેના બળે ત્રિતાએ વૃત્રના અનેક મસ્તકને તોડી નાખ્યા હતા.
અન્વ્ ઇદ્ અનુમતે ત્વં મન્યાસૈ શં ચ નસ્ કૃધિ । ક્રત્વે દક્ષાય નો હિનુ પ્ર ણ ઽ આયૂꣳષિ તારિષઃ
અનુમતિના આશીર્વાદથી, તું અમને કલ્યાણ આપ, અમને સંકલ્પ અને કૌશલ્ય માટે પ્રેરણા આપ, અને જીવનની નદી પાર કરાવ.
અનુ નો ઽદ્યાનુમતિર્ યજ્ઞં દેવેષુ મન્યતામ્ । અગ્નિશ્ ચ હવ્યવાહનો ભવતં દાશુષે મયઃ
આજે અનુમતિ અમારો યજ્ઞ દેવોમાં સ્વીકારી લે; અને અગ્નિ, હવ્યવાહક, ભક્તને આનંદ આપો.
સિનીવાલિ પૃથુષ્ટુકે યા દેવાનામ્ અસિ સ્વસા । જુષસ્વ હવ્યમ્ આહુતં પ્રજાં દેવિ દિદિડ્ઢિ નઃ
સિનિવાલી, પહોળા નિતંબવાળી, તું દેવીઓમાં બહેન છે; દેવી, આહુતિ સ્વીકાર અને અમને સંતાન આપ.
પઞ્ચ નદ્યઃ સરસ્વતીમ્ અપિ યન્તિ સસ્રોતસઃ । સરસ્વતી તુ પઞ્ચધા સો દેશે ઽભવત્ સરિત્
પાંચ નદીઓ, સરસ્વતી સાથે, પોતાની ધારા સાથે વહે છે; સરસ્વતી ત્યાં પાંચ રૂપે નદી બની.
ત્વમ્ અગ્ને પ્રથમો ઽ અઙ્ગિરા ઽ ઋષિર્ દેવો દેવાનામ્ અભવઃ શિવઃ સખા । તવ વ્રતે કવયો વિદ્મનાપસો ઽજાયન્ત મરુતો ભ્રાજદૃષ્ટયઃ
હે અગ્નિ, તું અંગિરસોમાં પ્રથમ ઋષિ, દેવોમાં દિવ્ય અને શુભ મિત્ર છે; તારા નિયમથી કવિઓ અને વિદ્વાનો જન્મ્યા, અને તેજસ્વી દૃષ્ટિવાળા મારુતો પેદા થયા.
ત્વં નો ઽ અગ્ને તવ દેવ પાયુભિર્ મઘોનો રક્ષ તન્વશ્ ચ વન્દ્ય । ત્રાતા તોકસ્ય તનયે ગવામ્ અસ્ય્ અનિમેષꣳ રક્ષણસ્ તવ વ્રતે
હે અગ્નિ, તારા દૈવી રક્ષણથી અમને અને અમારા શરીરને, જે વંદનીય છે, સુરક્ષિત રાખ; તું સંતાન અને ગાયોનો રક્ષક બની, તારા નિયમમાં સતત જાગૃત રહીને રક્ષા કર.
ઉત્તાનાયામ્ અવ ભરા ચિકિત્વાન્ત્ સદ્યઃ પ્રવીતા વૃષણં જજાન । અરુષસ્તૂપો રુશદ્ અસ્ય પાજ ઽ ઇડાયાસ્ પુત્રો વયુને ઽજનિષ્ટ
વિસ્તૃત ધરા પર, વિદ્વાન એ તરત જ શક્તિશાળી વૃષભને જન્મ આપ્યો; લાલ રંગનો સ્તંભ, તેજમાં તેજસ્વી, ઇડા પુત્ર તરીકે કુશળતામાં જન્મ્યો.