હરયો ધૂમકેતવો વાતજૂતા ઽ ઉપ દ્યવિ । યતન્તે વૃથગ્ અગ્નયઃ
પીળા રંગની, ધૂમ્રધ્વજ જેવી, પવનથી ચલિત, આ અગ્નિઓ આકાશ તરફ દોડે છે; દરેક અલગ અલગ ચાલે છે.
યજા નો મિત્રાવરુણા યજા દેવાꣳ ૨ઽ ઋતં બૃહત્ । અગ્ને યક્ષિ સ્વં દમમ્
મિત્ર અને વરુણ અમારા માટે યજ્ઞ કરે, દેવતાઓને, મહાન સત્યને અર્પણ કરે; હે અગ્નિ, તારા ઘર માટે યજ્ઞ સ્વીકાર.
યુક્ષ્વા હિ દેવહૂતમાꣳ૨ઽ અશ્વાꣳ૨ઽ અગ્ને રથીર્ ઇવ । નિ હોતા પૂર્વ્યઃ સદઃ
હે અગ્નિ, દેવતાઓ માટે બોલાવેલા ઘોડાઓને રથચાલકની જેમ જોડ, અને પ્રાચીન હોતારને આસન પર બેસાડ.
દ્વે વિરૂપે ચરતઃ સ્વર્થે ઽ અન્યાન્યા વત્સમ્ ઉપ ધાપયેતે । હરિર્ અન્યસ્યાં ભવતિ સ્વધાવાઞ્છુક્રો ઽ અન્યસ્યાં દદૃશે સુવર્ચાઃ
બે જુદી જુદી આકારની ચાલતી છે પ્રકાશ તરફ; દરેક પોતાનો વાછરડો જન્માવે છે. એકમાં પીળો, સ્વયંસ્થીત છે; બીજામાં તેજસ્વી, પ્રકાશમાન દેખાય છે.
અયમ્ ઇહ પ્રથમો ધાયિ ધાતૃભિર્ હોતા યજિષ્ઠો ઽ અધ્વરેષ્વ્ ઈડ્યઃ । યમ્ અપ્નવાનો ભૃગવો વિરુરુચુર્ વનેષુ ચિત્રં વિભ્વં વિશે-વિશે
અહીં સર્જનહારોએ પ્રથમ હોતાર તરીકે સ્થાપ્યા, યજ્ઞમાં શ્રેષ્ઠ, પૂજનીય; જેને અપ્નવાન અને ભૃગુઓએ વનોમાં પ્રકાશિત કર્યો, દરેક કુળમાં અદ્ભુત અને તેજસ્વી.
ત્રીણિ શતા ત્રી સહસ્રાણ્ય્ અગ્નિં ત્રિꣳશચ્ ચ દેવા નવ ચાસપર્યન્ । ઔક્ષન્ ઘૃતૈર્ અસ્તૃણન્ બર્હિર્ અસ્મા ઽ આદ્ ઇદ્ હોતારં ન્ય્ અસાદયન્ત
ત્રણસો ત્રણ હજાર અને ઓગણત્રીસ દેવતાઓએ અગ્નિની સેવા કરી; ઘીથી અભિષેક કર્યો, કુશ પાથર્યા અને હોતાર તરીકે સ્થાપ્યા.
મૂર્ધાનં દિવો ઽ અરતિં પૃથિવ્યા વૈશ્વાનરમ્ ઋત ઽ આ જાતમ્ અગ્નિમ્ । કવિꣳ સમ્રાજમ્ અતિથિં જનાનામ્ આસન્ન્ આ પાત્રં જનયન્ત દેવાઃ
દેવોએ આકાશની ચોટી પર અને ધરતીની ઊંડાણે, સત્યમાંથી જન્મેલો વૈશ્વાનર અગ્નિ ઉત્પન્ન કર્યો; એ જ્ઞાની, રાજા અને સૌનો અતિથિ, દેવોએ નજીક લાવી પાત્રરૂપે સ્થાપ્યો.
અગ્નિર્ વૃત્રાણિ જઙ્ઘનદ્ દ્રવિણસ્યુર્ વિપન્યયા । સમિદ્ધઃ શુક્ર ઽ આહુતઃ
અગ્નિ બધા અવરોધોનો વિનાશક છે, સમજથી ધન આપનાર છે; જ્યારે શુદ્ધ હવનથી પ્રજ્વલિત થાય છે ત્યારે તેજપૂર્વક પ્રકાશે છે.
વિશ્વેભિઃ સોમ્યં મધ્વ્ અગ્ન ઽ ઇન્દ્રેણ વાયુના । પિબા મિત્રસ્ય ધામભિઃ
હે અગ્નિ, બધા દેવતાઓ સાથે, ઇન્દ્ર અને વાયુ સાથે, મૈત્રીના બળથી, સોમરસનું મધ પી.
આ યદ્ ઇષે નૃપતિં તેજ ઽ આનટ્ શુચિ રેતો નિષિક્તં દ્યૌર્ અભીકે । અગ્નિઃ શર્ધમ્ અનવદ્યં યુવાનꣳ સ્વાધ્યં જનયત્ સૂદયચ્ ચ
જ્યારે શક્તિ માટે મનુષ્યોના સ્વામી બોલાવવામાં આવે છે, શુદ્ધ વીર્ય વહેંચાય છે, અને આકાશ ધ્યાન આપે છે; ત્યારે અગ્નિ નિર્દોષ, યુવાન અને સ્વયંભૂ સંઘ ઉભો કરે છે અને તેને વૃદ્ધિ આપે છે.
અગ્ને શર્ધ મહતે સૌભગાય તવ દ્યુમ્નાન્ય્ ઉત્તમાનિ સન્તુ । સં જાસ્પત્યꣳ સુયમમ્ આ કૃણુષ્વ શત્રૂયતામ્ અભિ તિષ્ઠા મહાꣳસિ
હે અગ્નિ, તું અમારી સંઘને મહાન સુખ-સમૃદ્ધિ તરફ લઈ જા; તારી શ્રેષ્ઠ મહિમા અમને મળે. કુટુંબમાં એકતા સ્થાપિત કર, શિસ્ત મજબૂત કર અને દુશ્મનો સામે શક્તિથી ઊભો રહી જા.
ત્વાꣳ હિ મન્દ્રતમમ્ અર્કશોકૈર્ વવૃમહે મહિ નઃ શ્રોષ્ય્ અગ્ને । ઇન્દ્રં ન ત્વા શવસા દેવતા વાયું પૃણન્તિ રાધસા નૃતમાઃ
હે અગ્નિ, તું સૌથી પ્રિય છે, તેથી અમે તને સ્તુતિથી પસંદ કર્યો છે; અમારો અવાજ સાંભળ. ઇન્દ્રની જેમ તું શક્તિશાળી છે; શ્રેષ્ઠ મનુષ્યો તને દાનથી પૂજે છે, જેમ તેઓ દેવતાઓ અને વાયુને પૂજે છે.
ત્વે ઽ અગ્ને સ્વાહુત પ્રિયાસઃ સન્તુ સૂરયઃ । યન્તારો યે મઘવાનો જનાનામૂર્વાન્ દયન્ત ગોનામ્
હે અગ્નિ, જે સારી રીતે બોલાવવામાં આવે છે, તેમાં અમારા મહાન લોકો પ્રિય બને; જે ઉદાર નેતાઓ છે, જે ગાયોને વિશાળ ચરોતર આપે છે.
શ્રુધિ શ્રુત્કર્ણ વહ્નિભિર્ દેવૈર્ અગ્ને સયાવભિઃ । આ સીદન્તુ બર્હિષિ મિત્રો ઽ અર્યમા પ્રાતર્યાવાણો ઽ અધ્વરમ્
હે અગ્નિ, જે સાંભળવામાં પ્રસિદ્ધ છે, તું તારા અગ્નિધારી દેવો અને સાથીઓ સાથે અમારી પ્રાર્થના સાંભળ; મીત્ર અને અર્યમા, જે પ્રભાતે આવે છે, તેઓ યજ્ઞસ્થળે કૂશ પર બેસે.
વિશ્વેષામ્ અદિતિર્ યજ્ઞિયાનાં વિશ્વેષામ્ અતિથિર્ માનુષાણામ્ । અગ્નિર્ દેવાનામ્ અવ ઽ આવૃણાનઃ સુમૃડીકો ભવતુ જાતવેદાઃ
બધા પૂજનીયોમાંથી અદિતિ શ્રેષ્ઠ છે; અને બધા મનુષ્યોમાં અગ્નિ અતિથિ છે. જે દેવોને રક્ષે છે અને સર્વજ્ઞ છે, એ જાતવેદા અમ પર દયાળુ રહે.
મહો ઽ અગ્નેઃ સમિધાનસ્ય શર્મણ્ય્ અનાગા મિત્રે વરુણે સ્વસ્તયે । શ્રેષ્ઠે સ્યામ સવિતુઃ સવીમનિ તદ્ દેવાનામ્ અવો ઽ અદ્યા વૃણીમહે
મહાન પ્રજ્વલિત અગ્નિના આશ્રયમાં, અમે મીત્ર અને વરુણ સામે નિર્દોષ રહીએ અને કલ્યાણ પામીએ; સવિતાના અનુગ્રહમાં શ્રેષ્ઠ બનીએ. આજે અમે દેવોની રક્ષા પસંદ કરીએ છીએ.
આપશ્ ચિત્ પિપ્યુ સ્તર્યો ન ગાવો નક્ષન્ન્ ઋતં જરિતારસ્ ત ઽ ઇન્દ્ર । યાહિ વાયુર્ ન નિયુતો નો ઽ અચ્છા ત્વꣳ હિ ધીભિર્ દયસે વિ વાજાન્
હે ઇન્દ્ર, પાણી પણ ગાયોની જેમ વહે છે, પણ ઋતને કદી તોડતી નથી, અને ગાયક પણ નહીં; તું વાયુની જેમ અમારે આવ, કેમ કે તું વિચારથી સૌને વિજય આપે છે.
ગાવ ઽ ઉપાવતાવતં મહી યજ્ઞસ્ય રપ્સુદા । ઉભા કર્ણા હિરણ્યયા
યજ્ઞમાં સમૃદ્ધિ લાવતી ગાયો નજીક આવી છે; તેમની બંને કાન સોનાની છે.
યદ્ અદ્ય સૂર ઽ ઉદિતે નાગા મિત્રો ઽ અર્યમા । સુવાતિ સવિતા ભગઃ
આજે સૂર્યોદયે, જ્યારે મીત્ર અને અર્યમા જાગે છે, ત્યારે સવિતા અને ભાગ્ય સુખ આપે છે.
આ સુતે સિઞ્ચત શ્રિયꣳ રોદસ્યોર્ અભિશ્રિયમ્ । રસા દધીત વૃષભમ્ ॥[ તં પ્રત્નથા। અયં વેનઃ॥]
પિષાઈ વખતે, સ્વર્ગ અને પૃથ્વીનું તેજ અને ધન વહાવો; રસા એ મહાન વૃષભને આધાર આપે. [એ પ્રાચીન છે, એ વેણા છે.]
આતિષ્ઠન્તં પરિ વિશ્વે ઽ અભૂષઞ્ છ્રિયો વસાનશ્ ચરતિ સ્વરોચિઃ । મહત્ તદ્ વૃષ્ણો ઽ અસુરસ્ય નામા વિશ્વરૂપો ઽ અમૃતાનિ તસ્થૌ
જ્યારે એ ઉભો થાય છે, ત્યારે બધા તેને શોભાથી શણગારે છે, એ તેજમાં ચાલે છે; એ મહાન અસુરનું નામ છે, અનેક રૂપ ધરાવનાર, એ અમર વસ્તુઓને સ્થિર કરે છે.
પ્ર વો મહે મન્દમાનાયાન્ધસો ઽર્ચા વિશ્વાનરાય વિશ્વાભુવે । ઇન્દ્રસ્ય યસ્ય સુમખꣳ સહો મહિ શ્રવો નૃમ્ણં ચ રોદસી સપર્યતઃ
મહાન આનંદી, સર્વવ્યાપી વિશ્વાનર માટે, અમે આનંદદાયક પાનથી સ્તુતિ કરીએ છીએ; જેને ઇન્દ્ર અને બંને લોકોએ કૃપા, શક્તિ અને યશથી સન્માન આપ્યો છે.
બૃહન્ન્ ઇદ્ ઇધ્મ ઽ એષાં ભૂરિ શસ્તં પૃથુઃ સ્વરુઃ । યેષામ્ ઇન્દ્રો યુવા સખા
ખરેખર, તેમનું ઇંધણ ઘણું છે, તેમનું સ્તુતિ મહાન છે, તેમનું ગીત વિશાળ છે; તેમના માટે ઇન્દ્ર યુવાન મિત્ર છે.
ઇન્દ્રેહિ મત્સ્ય્ અન્ધસો વિશ્વેભિઃ સોમપર્વભિઃ । મહાꣳ૨ઽ અભિષ્ટિર્ ઓજસા
હે ઇન્દ્ર, બધા સોમપાન કરનારાઓ સાથે, તું આ પાનમાં આનંદ માણ; તારી શક્તિથી અમને મહાન સમૃદ્ધિ આપ.
ઇન્દ્રો વૃત્રમ્ અવૃણોચ્છર્ધનીતિઃ પ્ર માયિનામ્ અમિનાદ્ વર્પણીતિઃ । અહન્ વ્યꣳસમ્ ઉશધગ્ વનેષ્વ્ આવિર્ ધેના ઽ અકૃણોદ્ રામ્યાણામ્
ઇન્દ્રે પોતાની ભયાનક શક્તિથી વૃત્રને પરાસ્ત કર્યો, અને માયાવાળાઓને ખુલ્લા પાડ્યા. તેણે જંગલમાં છુપાયેલી સાપને મારી નાખ્યો અને ગાયોને બહાર લાવી, સુંદર ગાયોને પ્રગટ કરી.
કુતસ્ ત્વમ્ ઇન્દ્ર માહિનઃ સન્ન્ એકો યાસિ સત્પતે કિં ત ઽ ઇત્થા । સં પૃચ્છસે સમરાણઃ શુભાનૈર્ વોચેસ્ તન્ નો હરિવો યત્ તે ઽ અસ્મે । મહાꣳ૨ઽ ઇન્દ્રો ય ઽ ઓજસા । કદા ચન સ્તરીર્ અસિ । કદા ચન પ્ર યુચ્છસિ
હે ઇન્દ્ર, તું મહાન શક્તિશાળી થઈને એકલો ક્યાંથી જાય છે, હે સત્યના સ્વામી? તું શું કરે છે? યુદ્ધમાં તું શ્રેષ્ઠ લોકોને પૂછે છે; હે વજ્રધારી, અમને કહો કે તારા માટે શું છે. ઇન્દ્ર પોતાની શક્તિથી મહાન છે. તું ક્યારેય હારતો નથી, ક્યારેય દૂર થતો નથી.
આ તત્ ત ઽ ઇન્દ્રાયવઃ પનન્તાભિ ય ઽ ઊર્વં ગોમન્તં તિતૃત્સાન્ । સકૃત્સ્વં યે પુરુપુત્રાં મહીꣳ સહસ્રધારાં બૃહતીં દુદુક્ષન્
તે ઇન્દ્રને માટે આયવાઓ ઉત્સુક થઈને આગળ વધે છે, ગાયોથી ભરેલી સમૃદ્ધ જમીન પાર કરવા માંગે છે. જે અનેક સંતાનો ધરાવે છે, તેઓ એકસાથે મહાન, હજારો ધારોવાળી, ભરપૂર ધરાને દૂધ આપવા ઇચ્છે છે.
ઇમાં તે ધિયં પ્ર ભરે મહો મહીમ્ અસ્ય સ્તોત્રે ધિષણા યત્ ત ઽ આનજે । તમ્ ઉત્સવે ચ પ્રસવે ચ સાસહિમ્ ઇન્દ્રં દેવાસઃ શવસામદન્ન્ અનુ
હે મહાન અને શક્તિશાળી, હું આ પ્રાર્થના તને અર્પણ કરું છું, જે હું તારી સ્તુતિ માટે રચી છે, હે વિદ્વાન. ઉત્સવમાં અને પ્રયત્નમાં, દેવતાઓએ પોતાની શક્તિથી વિજયી ઇન્દ્રનું અનુસરણ કર્યું છે.
વિભ્રાડ્ બૃહત્ પિબતુ સોમ્યં મધ્વ્ આયુર્ દધદ્ યજ્ઞપતાવ્ અવિહ્રુતમ્ । વાતજૂતો યો ઽ અભિરક્ષતિ ત્મના પ્રજાઃ પુપોષ પુરુધા વિ રાજતિ
જે તેજસ્વી અને મહાન છે, તે અમૃત સમાન સોમરસ પીવે, યજ્ઞના સ્વામીઓને નિરાંતિપૂર્ણ આયુષ્ય આપે. જે પવનથી પ્રેરિત થઈ પોતાની શક્તિથી રક્ષા કરે છે, તે અનેક રીતે પ્રજાઓનું પાલન કરે છે અને સર્વત્ર પ્રકાશિત થાય છે.
ઉદ્ ઉ ત્યં જાતવેદસં દેવં વહન્તિ કેતવઃ । દૃશે વિશ્વાય સૂર્યꣳ સ્વાહા
તે દેવ, જાતવેદસ, એટલે કે સૂર્યને, તેની કિરણો ઉપર લઈ જાય છે, જેથી બધાને જોવા મળે. સ્વાહા!