ઘૃતેનાઞ્જન્ત્ સં પથો દેવયાનાન્ પ્રજાનન્ વાજ્ય્ અપ્ય્ એતુ દેવાન્ । અનુ ત્વા સપ્તે પ્રદિશઃ સચન્તાꣳ સ્વધામ્ અસ્મૈ યજમાનાય ધેહિ
ઘીથી દેવલોક તરફ જતાં માર્ગોને ચોળો; જાણનારો ઝડપી ઘોડો દેવો સુધી પહોંચે. સાત દિશાઓ તારી સાથે ચાલે; આ યજમાન માટે તું આહુતિ સ્થાપિત કર.
ઈડ્યશ્ ચાસિ વન્દ્યશ્ ચ વાજિન્ન્ આશુશ્ ચાસિ મેધ્યશ્ ચ સપ્તે । અગ્નિષ્ ટ્વા દેવૈર્ વસુભિઃ સજોષાઃ પ્રીતં વહ્નિં વહતુ જાતવેદાઃ
હે તેજસ્વી અને શુદ્ધ, તું સ્તુતિ અને પૂજાનો લાયક છે, બળવાન અને યજ્ઞ માટે યોગ્ય છે. હે અગ્નિ, જાતવેદા દેવો અને વસુઓ સાથે પ્રેમભર્યા અગ્નિને વહન કરે.
સ્તીર્ણં બર્હિઃ સુષ્ટરીમા જુષાણોરુ પૃથુ પ્રથમાનં પૃથિવ્યામ્ । દેવેભિર્ યુક્તમ્ અદિતિઃ સજોષાઃ સ્યોનં કૃણ્વાન સુવિતે દધાતુ
વિસ્તૃત અને સુંદર રીતે પાથરાયેલું કુશાસન આનંદથી સ્વીકારવામાં આવે, જે પહોળી ધરતી પર પ્રથમ સ્થાપિત થયું છે. દેવી અદિતિ દેવો સાથે મળીને એને મંડળમાં સુખદ આસન બનાવે.
એતા ઽ ઉ વઃ સુભગા વિશ્વરૂપા વિ પક્ષોભિઃ શ્રયમાણા ઽ ઉદાતૈઃ । ઋષ્વાઃ સતીઃ કવષઃ શુમ્ભમાના દ્વારો દેવીઃ સુપ્રાયણા ભવન્તુ
આ તમારી શુભ અને સર્વરૂપ વાટો છે, પાંખોથી શોભાયમાન અને ઊંચા થરવાળા. તેજસ્વી અને ઝગમગતી, દેવી દ્વારો શ્રેષ્ઠ માર્ગ બની રહે.
અન્તરા મિત્રાવરુણા ચરન્તી મુખં યજ્ઞાનામ્ અભિ સંવિદાને । ઉષાસા વાꣳ સુહિરણ્યે સુશિલ્પે ઽ ઋતસ્ય યોનાવ્ ઇહ સાદયામિ
મિત્ર અને વરુણ વચ્ચે ચાલતી, તું યજ્ઞના મુખ્ય સ્થાન પર આવે છે. હે સુવર્ણમય અને કુશળ ઉષા, હું તને અહીં સત્યના ગર્ભમાં બેસાડું છું.
પ્રથમા વાꣳ સરથિના સુવર્ણા દેવૌ પશ્યન્તૌ ભુવનાનિ વિશ્વા । અપિપ્રયં ચોદના વાં મિમાના હોતારા જ્યોતિઃ પ્રદિશા દિશન્તા
તમે બંને પ્રથમ, સુવર્ણમય રથચાલક, સર્વ જગતને જોનાર દેવો, અહીં આવ્યા છો. તમારી પ્રેરણાથી હોતાઓ પ્રકાશને માપી દિશાઓમાં વહેંચે છે.
આદિત્યૈર્ નો ભારતી વષ્ટુ યજ્ઞꣳ સરસ્વતી સહ રુદ્રૈર્ ન ઽ આવીત્ । ઇડોપહૂતા વસુભિઃ સજોષા યજ્ઞં નો દેવીર્ અમૃતેષુ ધત્ત
આદિત્યો સાથે ભારતી અમારો યજ્ઞ શુભ બનાવે; સરસ્વતી રુદ્રો સાથે અમારો રક્ષણ કરે. ઇડા દ્વારા બોલાવેલી, વસુઓ સાથે જોડાયેલી દેવીઓ અમારો યજ્ઞ અમરલોકમાં સ્થાપે.
ત્વષ્ટા વીરં દેવકામં જજાન ત્વષ્ટુર્ અર્વા જાયત ઽ આશુર્ અશ્વઃ । ત્વષ્ટેદં વિશ્વં ભુવનં જજાન બહોઃ કર્તારમ્ ઇહ યક્ષિ હોતઃ
ત્વષ્ટ્રએ દેવો ઇચ્છે એવો વિર પુત્ર જન્માવ્યો; ત્વષ્ટ્ર પાસેથી ઝડપી ઘોડો જન્મ્યો. ત્વષ્ટ્રએ આખું જગત રચ્યું; હે હોતાર, અહીં સર્વના સર્જનહારની પૂજા કર.
અશ્વો ઘૃતેન ત્મન્યા સમક્ત ઽ ઉપ દેવાꣳ૨ઽ ઋતુશઃ પાથ ઽ એતુ । વનસ્પતિર્ દેવલોકં પ્રજાનન્ન્ અગ્નિના હવ્યા સ્વદિતાનિ વક્ષત્
ઘીથી ચોળાયેલો ઘોડો ઋતુ પ્રમાણે દેવો સુધી પહોંચે. વૃક્ષ, દેવલોક જાણનારો, અગ્નિ સાથે સુગંધિત હવન લઈ જાય.
પ્રજાપતેસ્ તપસા વાવૃધાનઃ સદ્યો જાતો દધિષે યજ્ઞમ્ અગ્ને । સ્વાહાકૃતેન હવિષા પુરોગા યાહિ સાધ્યા હવિર્ અદન્તુ દેવાઃ
પ્રજાપતિની તપસ્યા થી વધેલો, તું તાજો જન્મેલો અગ્નિ, યજ્ઞને સ્વીકાર્યો છે. સ્વાહા સાથે અર્પિત હવન લઈ, આગેવાન બની આગળ વધ; સાધ્ય અને દેવો આ હવન ગ્રહણ કરે.
યદ્ અક્રન્દઃ પ્રથમં જાયમાન ઽ ઉદ્યન્ત્ સમુદ્રાદ્ ઉત વા પુરીષાત્ । શ્યેનસ્ય પક્ષા હરિણસ્ય બાહૂ ઽ ઉપસ્તુત્યં મહિ જાતં તે ઽ અર્વન્
જ્યારે જન્મ સમયે પ્રથમ ધ્વનિ ઊઠી, સમુદ્ર કે પ્રવાહમાંથી, ત્યારે શ્યેનના પાંખો અને ધૂસરે ઘોડાના હાથો – હે અશ્વ, તારો જન્મ મહાન અને પ્રશંસનીય છે.
યમેન દત્તં ત્રિત ઽ એનમ્ આયુનગ્ ઇન્દ્ર ઽ એણં પ્રથમો ઽ અધ્ય્ અતિષ્ઠત્ । ગન્ધર્વો ઽ અસ્ય રશનામ્ અગૃભ્ણાત્ સૂરાદ્ અશ્વં વસવો નિર્ અતષ્ટ
યમએ આપ્યો, ત્રિતએ તેનું આયુષ્ય વધાર્યું; ઇન્દ્રે સૌપ્રથમ તેને આરોહણ કર્યું. ગંધર્વએ તેની લગામ પકડી; વસુઓએ સૂર્યમાંથી ઘોડાને બહાર લાવ્યો.
અસિ યમો ઽ અસ્ય્ આદિત્યો ઽ અર્વન્ન્ અસિ ત્રિતો ગુહ્યેન વ્રતેન । અસિ સોમેન સમયા વિપૃક્ત ઽ આહુસ્ તે ત્રીણિ દિવિ બન્ધનાનિ
હે અશ્વ, તું યમ છે, તું આદિત્ય છે; તું ગુપ્ત વ્રત ધરાવતો ત્રિત છે. તું સોમ સાથે જોડાયેલો છે, અલગ પડેલો; કહે છે કે તારા ત્રણ બંધન સ્વર્ગમાં છે.
ત્રીણિ ત ઽ આહુર્ દિવિ બન્ધનાનિ ત્રીણ્ય્ અપ્સુ ત્રીણ્ય્ અન્તઃ સમુદ્રે । ઉતેવ મે વરુણશ્ છન્ત્સ્ય્ અર્વન્ યત્રા ત ઽ આહુઃ પરમં જનિત્રમ્
કહે છે કે તારા ત્રણ બંધન સ્વર્ગમાં છે, ત્રણ જળમાં અને ત્રણ સમુદ્રમાં. હે અશ્વ, જ્યાં તારો સર્વોચ્ચ જન્મસ્થાન છે, ત્યાં વરુણ તને મુક્ત કરે.
ઇમા તે વાજિન્ન્ અવમાર્જનાનીમા શફાનાꣳ સનિતુર્ નિધાના । અત્રા તે ભદ્રા રશના ઽ અપશ્યમ્ ઋતસ્ય યા ઽ અભિરક્ષન્તિ ગોપાઃ
હે ઝડપી, અહીં તારા શુદ્ધિ સ્થાન છે, અહીં તારા ખુરોના આરામ સ્થાન છે. અહીં મેં તારી શુભ લગામો જોઈ, જેને સત્યના રક્ષકો જાળવે છે.
આત્માનં તે મનસારાદ્ અજાનામ્ અવો દિવા પતયન્તં પતંગમ્ । શિરો ઽ અપશ્યં પથિભિઃ સુગેભિર્ અરેણુભિર્ જેહમાનં પતત્રિ
મારે મનથી તારી આત્માને ઓળખી, જેમ પંખી દિવસે ઊડે છે. હે પંખીધારી, મેં તું તું શિર જોયું, જે સરળ માર્ગે ધૂળમાં પ્રયત્ન કરે છે.
અત્રા તે રૂપમ્ ઉત્તમમ્ અપશ્યં જિગીષમાણમ્ ઇષ ઽ આ પદે ગોઃ । યદા તે મર્તો ઽ અનુ ભોગમ્ આનડ્ આદ્ ઇદ્ ગ્રસિષ્ઠ ઽ ઓષધીર્ અજીગઃ
અહીં મેં તારો ઉત્તમ સ્વરૂપ જોયું, ગાયના પગ પાસે વિજય મેળવવા પ્રયત્નશીલ. જ્યારે માનવ તારા ફળનો આનંદ માણે છે, ત્યારે તું ઔષધિઓને ગ્રહણ કરે છે, હે અશ્વ.
અનુ ત્વા રથો ઽ અનુ મર્યો ઽ અર્વન્ન્ અનુ ગાવો ઽનુ ભગઃ કનીનામ્ । અનુ વ્રાતાસસ્ તવ સખ્યમ્ ઈયુર્ અનુ દેવા મમિરે વીર્યં તે
હે અશ્વ, તારા પાછળ રથ જાય છે, તારા પાછળ યુદ્ધવીર જાય છે; તારા પાછળ ગાયો, તારા પાછળ રાજાઓનું સૌભાગ્ય જાય છે. તારા પાછળ સમૂહો તારી મિત્રતા શોધે છે; તારા પાછળ દેવો તારી શક્તિ માપે છે.
હિરણ્યશૃઙ્ગો ઽયો અસ્ય પાદા મનોજવા ઽ અવર ઇન્દ્ર ઽ આસીત્ । દેવા ઽ ઇદ્ અસ્ય હવિરદ્યમ્ આયન્ યો ઽ અર્વન્તં પ્રથમો ઽ અધ્યતિષ્ઠત્
આ સોનાની સિંગો ધરાવતો ઘોડો છે, તેના પગ મન જેટલા ઝડપી છે; ઇન્દ્ર તેની પાછળ ચાલતો હતો. દેવતાઓ તેના યજ્ઞમાં આવ્યા, કારણ કે એ સૌપ્રથમ ઘોડા પર ચડ્યો હતો.
ઈર્માન્તાસઃ સિલિકમધ્યમાસઃ સꣳ શૂરણાસો દિવ્યાસો ઽ અત્યાઃ । હꣳસા ઽ ઇવ શ્રેણિશો યતન્તે યદ્ આક્ષિષુર્ દિવ્યમ્ અજ્મમ્ અશ્વાઃ
આ ઘોડાઓ દૂધથી ભરપૂર છે, મધ્યમાં નરમ વાળ ધરાવે છે અને મજબૂત કેશ ધરાવે છે; એ દિવ્ય છે. હંસોની જેમ પાંખી બનીને એ બધા સાથે દોડે છે, જ્યારે એ સ્વર્ગીય માર્ગે આગળ વધે છે.
તવ શરીરં પતયિષ્ણ્વ્ અર્વન્ તવ ચિત્તં વાત ઽ ઇવ ધ્રજીમાન્ । તવ શૃઙ્ગાણિ વિષ્ઠિતા પુરુત્રારણ્યેષુ જર્ભુરાણા ચરન્તિ
હે ઘોડા, તારો દેહ ઉડી જવા માટે ઉત્સુક છે, તારો મન પવન જેવું છે, જે વાંકો પકડી રાખે છે. તારા સિંગો દૂર દૂર સુધી ફેલાયેલા છે અને અનેક જંગલોમાં ગર્જના કરતા ફરતા રહે છે.
ઉપ પ્રાગાચ્ છસનં વાજ્ય્ અર્વા દેવદ્રીચા મનસા દીધ્યાનઃ । અજઃ પુરો નીયતે નાભિર્ અસ્યાનુ પશ્ચાત્ કવયો યન્તિ રેભાઃ
ઝડપી ઘોડો આદેશ તરફ આગળ વધ્યો, દેવતાની કૃપાથી મનમાં તેજ ધરાવતો. બકરો તેની આગળ નાભિરૂપે લઈ જાય છે અને પછી ગાયકોએ ગાન ગાતા પીછો કરે છે.
ઉપ પ્રાગાત્ પરમં યત્ સધસ્થમ્ અર્વાꣳ૨ઽ અચ્છા પિતરં માતરં ચ । અદ્યા દેવાન્ જુષ્ટતમો હિ ગમ્યા ઽ અથા શાસ્તે દાશુષે વાર્યાણિ
એ સર્વોચ્ચ આસન તરફ ગયો, પિતા અને માતા નજીક પહોંચ્યો. આજે એ દેવતાઓ માટે સૌથી વધુ પ્રિય છે; પછી એ ભક્તને ઇચ્છિત વસ્તુઓ આપે છે.
સમિદ્ધો ઽ અદ્ય મનુષો દુરોણે દેવો દેવાન્ યજસિ જાતવેદઃ । આ ચ વહ મિત્રમહશ્ ચિકિત્વાન્ ત્વં દૂતઃ કવિર્ અસિ પ્રચેતાઃ
માણસના ઘર માં આજે પ્રજ્વલિત થયેલા, હે જાતવેદસ દેવ, તું દેવતાઓની પૂજા કરે છે. હે બુદ્ધિશાળી, મિત્ર અને વરુણને અહીં લાવ; તું દૂત, કવિ અને જાગૃત છે.
તનૂનપાત્ પથ ઽ ઋતસ્ય યાનાન્ મધ્વા સમઞ્જન્ત્ સ્વદયા સુજિહ્વ । મન્માનિ ધીભિર્ ઉત યજ્ઞમ્ ઋન્ધન્ દેવત્રા ચ કૃણુહ્ય્ અધ્વરં નઃ
હે તનૂનપાત, જે સત્યના માર્ગે ચાલે છે, જેને મધ અને મીઠી વાણીથી અંજવામાં આવે છે, અમારી પ્રાર્થનાઓ અને વિચારોથી અમે યજ્ઞ પ્રજ્વલિત કરીએ છીએ; દેવતાઓમાં અમારો યજ્ઞ સફળ કર.
નરાશꣳસસ્ય મહિમાનમ્ એષામ્ ઉપ સ્તોષામ યજતસ્ય યજ્ઞૈઃ । યે સુક્રતવઃ શુચયો ધિયંધાઃ સ્વદન્તિ દેવા ઽ ઉભયાનિ હવ્યા
ચાલો, યજ્ઞ દ્વારા નરાશંસના મહિમાનું સ્તુતિ કરીએ, જે પૂજનીય છે અને જ્ઞાનથી યુક્ત શુદ્ધ દેવતાઓ બંને પ્રકારની હવન સ્વીકારે છે.
આજુહ્વાન ઽ ઈડ્યો વન્દ્યશ્ ચા યાહ્ય્ અગ્ને વસુભિઃ સજોષાઃ । ત્વં દેવાનામ્ અસિ યહ્વ હોતા સ ઽ એનાન્ યક્ષીષિતો યજીયાન્
સ્તુતિ અને પૂજાને યોગ્ય, હે અગ્નિ, તું વસુઓ સાથે અહીં આવ. તું દેવતાઓનો શક્તિશાળી હોદાર છે; જેમ બોલાવવામાં આવ્યો છે તેમ, તું શ્રેષ્ઠ યજ્ઞથી તેમની પૂજા કર.
પ્રાચીનં બર્હિઃ પ્રદિશા પૃથિવ્યા વસ્તોર્ અસ્યા વૃજ્યતે ઽ અગ્રે ઽ અહ્નામ્ । વ્ય્ ઉ પ્રથતે વિતરં વરીયો દેવેભ્યો ઽ અદિતયે સ્યોનમ્
પૂર્વ દિશામાં ધરતી પર દર્ભ વિછાયું છે, જે દિવસોની શરૂઆતમાં શ્રેષ્ઠ સ્થાન છે. એ વ્યાપક રીતે ફેલાય છે, દેવતાઓ અને અદિતી માટે સુખદ આરામસ્થાન બને છે.
વ્યચસ્વતીર્ ઉર્વિયા વિ શ્રયન્તાં પતિભ્યો ન જનયઃ શુમ્ભમાનાઃ । દેવીર્ દ્વારો બૃહતીર્ વિશ્વમિન્વા દેવેભ્યો ભવત સુપ્રાયણાઃ
વિસ્તૃત અને તેજસ્વી દેવીઓ, પતિ માટે શોભાયમાન પત્નીઓ જેવી, પોતાના સ્થાન પર બેસે. મહાન અને સર્વસમાવેશક દેવદ્વારો, દેવતાઓ માટે સરળ પ્રવેશ યોગ્ય બનો.
આ સુષ્વયન્તી યજતે ઽ ઉપાકે ઽ ઉષાસાનક્તા સદતાં નિ યોનૌ । દિવ્યે યોષણે બૃહતી સુરુક્મે ઽ અધિ શ્રિયꣳ શુક્રપિશં દધાને
જે મીઠી નિદ્રા આપે છે તે આરાધ્ય છે; ઉષા અને રાત્રિ પોતાના સ્થાન પર સાથે બેસે. દિવ્ય ગૃહમાં મહાન અને તેજસ્વી સ્ત્રીઓ પ્રકાશમય આભૂષણ ધારણ કરે છે.