કા સ્વિદ્ આસીત્ પૂર્વચિત્તિઃ કિꣳ સ્વિદ્ આસીદ્ બૃહદ્ વયઃ । કા સ્વિદ્ આસીત્ પિલિપ્પિલા કા સ્વિદ્ આસીત્ પિશઙ્ગિલા
શું હતી પહેલાની ઇચ્છા? શું હતું મોટું બળ? શું હતી પિલિપ્પિલા? શું હતી પિશંગિલા?
દ્યૌર્ આસીત્ પૂર્વચિત્તિઃ અશ્વ ઽ આસીદ્ બૃહદ્ વયઃ । અવિર્ આસીત્ પિલિપ્પિલા રાત્રિર્ આસીત્ પિશઙ્ગિલા
આકાશ હતી પહેલાની ઇચ્છા; ઘોડો હતું મોટું બળ. મેષ હતો પિલિપ્પિલા; રાત્રિ હતી પિશંગિલા.
વાયુષ્ ટ્વા પચતૈર્ અવતુ । અસિતગ્રીવશ્ છાગૈઃ । ન્યગ્રોધશ્ ચમસૈઃ । શલ્મલિર્ વૃદ્ધ્યા । એષ સ્ય રાથ્યો વૃષા । પડ્ભિશ્ ચતુર્ભિર્ એદ્ અગન્ । બ્રહ્માકૃષ્ણશ્ ચ નો ઽવતુ । નમો ઽગ્નયે
વાયુ તને પકાવેલા ભોજનથી રક્ષે; કાળી ગળાવાળા બકરાંથી રક્ષે; વટવૃક્ષના પાત્રોથી રક્ષે; શલમલી વૃક્ષની વૃદ્ધિથી રક્ષે. આ રથનો વાછરડો છે; એ ચાર પગે આવ્યો છે. કાળો બ્રાહ્મણ અમને રક્ષે. અગ્નિને નમન.
સꣳશિતો રશ્મિના રથઃ સꣳશિતો રશ્મિના હયઃ । સꣳશિતો અપ્સ્વ્ અપ્સુજા બ્રહ્મા સોમપુરોગવઃ
રથ દોરડાથી બંધાયેલો છે, ઘોડો દોરડાથી બંધાયેલો છે; જળમાં, જળમાં જન્મેલા વચ્ચે બ્રાહ્મણ છે, સોમપાનમાં શ્રેષ્ઠ છે.
સ્વયં વાજિꣳસ્ તન્વં કલ્પયસ્વ સ્વયં યજસ્વ સ્વયં જુષસ્વ । મહિમા તે ઽન્યેન ન સંનશે
તારી જાતે તું ઘોડા જેવું સ્વરૂપ ધારણ કર; તું પોતે યજ્ઞ કર, પોતે સ્વીકાર. તારો મહિમા બીજાથી કદી ઓછો થતો નથી.
ન વા ઽ ઉ ઽ એતન્ મ્રિયસે ન રિષ્યસિ દેવાꣳ૨ઽ ઇદ્ એષિ પથિભિઃ સુગેભિઃ । યત્રાસતે સુકૃતો યત્ર તે યયુસ્ તત્ર ત્વા દેવઃ સવિતા દધાતુ
તને મૃત્યુ આવતું નથી, તું નાશ પામતો નથી; તું દેવોના સારા માર્ગે જાય છે. જ્યાં સારા કર્મ કરનારાં બેઠાં છે, જ્યાં તારા લોકો ગયા છે, ત્યાં દેવ સવિતા તને સ્થિર કરે.
અગ્નિઃ પશુર્ આસીત્ તેનાયજન્ત સ ઽ એતં લોકમ્ અજયદ્ યસ્મિન્ન્ અગ્નિઃ સ તે લોકો ભવિષ્યતિ તં જેષ્યસિ પિબૈતા ઽ અપઃ । વાયુઃ પશુર્ આસીત્ તેનાયજન્ત સ ઽ એતં લોકમ્ અજયદ્ યસ્મિન્ વાયુઃ સ તે લોકો ભવિષ્યતિ તં જેષ્યસિ પિબૈતા ઽ અપઃ । સૂર્યઃ પશુર્ આસીત્ તેનાયજન્ત સ ઽ એતં લોકમ્ અજયદ્ યસ્મિન્ત્ સૂર્યઃ સ તે લોકો ભવિષ્યતિ તં જેષ્યસિ પિબૈતા ઽ અપઃ
પ્રાણાય સ્વાહા । અપાનાય સ્વાહા । વ્યાનાય સ્વાહા અમ્બે ઽ અમ્બિકે ઽમ્બાલિકે ન મા નયતિ કશ્ ચન । સસસ્ત્ય્ અશ્વકઃ સુભદ્રિકાં કામ્પીલવાસિનીમ્
પ્રાણને સ્વાહા; અપાનને સ્વાહા; વ્યાનને સ્વાહા. હે મા, અંબિકા, અંબાલિકા, કોઈ મને દૂર ન લઈ જાય. શુભ અશ્વકમારી સુભદ્રિકા કાંપિલાવાસિની પાસે જાય.
ગણાનાં ત્વા ગણપતિꣳ હવામહે પ્રિયાણાં ત્વા પ્રિયપતિꣳ હવામહે નિધીનાં ત્વા નિધિપતિꣳ હવામહે વસો મમ । આહમ્ અજાનિ ગર્ભધમ્ આ ત્વમ્ અજાસિ ગર્ભધમ્
હે ગણોના સ્વામી, તને અમે બોલાવીએ છીએ; પ્રિયજનોના પ્રિય, તને અમે બોલાવીએ છીએ; ખજાનાના માલિક, તને અમે બોલાવીએ છીએ. હે વસુ, તું મારો થા. હું ગર્ભ ધારણ કરીને જન્મ્યો છું; તું પણ ગર્ભ ધારણ કરીને જન્મ્યો છે.
તા ઽ ઉભૌ ચતુરઃ પદઃ સમ્પ્ર સારયાવ સ્વર્ગે લોકે પ્રોર્ણુવાથાં વૃષા વાજી રેતોધા રેતો દધાતુ
તમે બંને ચાર પગે ચાલીને આગળ વધો અને સ્વર્ગમાં વિસ્તારો. વાછરડા, ઘોડા અને બીજવાળા, તેઓ બીજ મૂકે.
ઉત્સક્થ્યા ઽ અવ ગુદં ધેહિ સમ્ અઞ્જિં ચારયા વૃષન્ । ય સ્ત્રીણાં જીવભોજનઃ
બેઠકમાંથી છુપાયેલ ભાગ નીચે ઉતાર, અને વાછરડો તેને એ જ જગ્યાએ લઈ જાય. એ સ્ત્રીઓ માટે જીવતણારૂપ ભોજન છે.
યકાસકૌ શકુન્તિકાહલગ્ ઇતિ વઞ્ચતિ । આ હન્તિ ગભે પસો નિગલ્ગલીતિ ધારકા
'યકાસકૌ', 'શકુંતિકાહલગ' એમ કહીને એ છેતરપિંડી કરે છે. એ પશુના ગર્ભમાં 'નિગલગલીતિ' અવાજ સાથે ઘા કરે છે.
યકો ઽસકૌ શકુન્તક ઽ આહલગ્ ઇતિ વઞ્ચતિ । વિવક્ષત ઽ ઇવ તે મુખમ્ અધ્વર્યો મા નસ્ ત્વમ્ અભિ ભાષથાઃ
'યકો', 'અસકૌ', 'શકુંતક', 'આહલગ' એમ કહીને એ છેતરપિંડી કરે છે. અધ્વર્યુ, જાણે બોલવા ઈચ્છે છે એમ, તું અમને વધારે ન બોલ.
માતા ચ તે પિતા ચ તે ઽગ્રં વૃક્ષસ્ય રોહતઃ । પ્રતિલામીતિ તે પિતા ગભે મુષ્ટિમ્ અતꣳસયત્
તારી માતા અને પિતા વૃક્ષની ટોચે છે. 'પ્રતિલામિતિ' કહીને, તારા પિતાએ ગર્ભમાં મુઠી દબાવી.
માતા ચ તે પિતા ચ તે ઽગ્રે વૃક્ષસ્ય ક્રીડતઃ । વિવક્ષત ઽઇવ તે મુખં બ્રહ્મન્ મા નસ્ ત્વં વદો બહુ
તારી માતા અને પિતા વૃક્ષની ટોચે રમે છે. બ્રાહ્મણ, જાણે બોલવા ઈચ્છે છે એમ, તું અમને વધારે ન બોલ.
ઊર્ધ્વમ્ એનામ્ ઉચ્છ્રાપય ગિરૌ ભારꣳ હરન્ન્ ઇવ । અથાસ્યૈ મધ્યમ્ એધતાꣳ શીતે વાતે પુનન્ન્ ઇવ
તેણે ઉપર ઉઠાવી, જાણે પહાડ પર ભાર ઉઠાવતો હોય એમ. પછી તેના મધ્યભાગે વૃદ્ધિ થાય, જાણે ઠંડા પવનથી શુદ્ધ થતો હોય એમ.
ઊર્ધ્વમ્ એનમ્ ઉચ્છ્રાપય ગિરૌ ભારꣳ હરન્ન્ ઇવ । અથાસ્ય મધ્યમ્ એજતુ શીતે વાતે પુનન્ન્ ઇવ
એને ઉપર ઉઠાવી, જાણે પહાડ પર ભાર ઉઠાવતો હોય એમ. પછી તેના મધ્યભાગ હલનચલન કરે, જાણે ઠંડા પવનથી શુદ્ધ થતો હોય એમ.
યદ્ અસ્યા ઽ અꣳહુભેદ્યાઃ કૃધુ સ્થૂલમ્ ઉપાતસત્ । મુષ્કાવિદસ્યા ઽ એજતો ગોશફે શકુલાવ્ ઇવ
જ્યારે તેની ગર્ભની પડો જાડી થઈને સ્થિર થાય છે, ત્યારે તેના મુષ્કા ગાયના પગની ઘૂંટણ જેવી હલનચલન કરે છે.
યદ્ દેવાસો લલામગું પ્ર વિષ્ટીમિનમ્ આવિષુઃ । સક્થ્ના દેદિશ્યતે નારી સત્યસ્યાક્ષિભુવો યથા
જ્યારે દેવોએ શોભાયમાન અને પહોળા કટિવાળી સ્ત્રીને પ્રગટ કરી, ત્યારે એના જાંઘ દ્વારા દિશા મળે છે, જેમ સત્યના આંખના ખાડા હોય એમ.
યદ્ધરિણો યવમ્ અત્તિ ન પુષ્ટં પશુ મન્યતે । શૂદ્રા યદ્ અર્યજારા ન પોષાય ધનાયતિ
જ્યારે હરણ જવાર ખાય છે, ત્યારે એ પોતાને ગાય જેટલો પોષિત માનેતો નથી. જેમ શૂદ્ર આર્ય સ્ત્રીનો પ્રેમી બને છે, ત્યારે એ ધન કે પોષણ માટે ઈચ્છતો નથી.
યદ્ધરિણો યવમ્ અત્તિ ન પુષ્ટં બહુ મન્યતે । શૂદ્રો યદ્ અર્યાયૈ જારો ન પોષમ્ અનુ મન્યતે
જ્યારે હરણ જવાર ખાય છે, ત્યારે એ વધારે પોષણ માનેતો નથી. જેમ શૂદ્ર આર્ય સ્ત્રીનો પ્રેમી બને છે, ત્યારે એ એને પોષણ માનેતો નથી.
દધિક્રાવ્ણો ઽ અકારિષં જિષ્ણોર્ અશ્વસ્ય વાજિનઃ । સુરભિ નો મુખા કરત્ પ્ર ણ ઽ આયૂꣳષિ તારિષત્
મેં દધિક્રાવણ, વિજયી અને ઝડપી ઘોડો તૈયાર કર્યો છે. એનું મુખ અમારે સુગંધિત થાય અને એ અમને દીર્ઘ આયુષ્ય સુધી લઈ જાય.
ગાયત્રી ત્રિષ્ટુબ્ જગત્ય્ અનુષ્ટુપ્ પઙ્ક્ત્યા સહ । બૃહત્ય્ ઉષ્ણિહા કકુપ્ સૂચીભિઃ શમ્યન્તુ ત્વા
ગાયત્રી, ત્રિષ્ટુપ, જગતી, અનુષ્ટુપ અને પંક્તિ, સાથે બૃહતી, ઉષ્ણિહ, કકુભ અને સૂચી છંદો તને શાંત કરે.
દ્વિપદા યાશ્ ચતુષ્પદાસ્ ત્રિપદા યાશ્ ચ ષટ્પદાઃ । વિચ્છન્દા યાશ્ ચ સચ્છન્દાઃ સૂચીભિઃ શમ્યન્તુ ત્વા
બે પગવાળા, ચાર પગવાળા, ત્રણ પગવાળા અને છ પગવાળા, અનિયમિત અને નિયમિત છંદો, સૂચી છંદ સાથે તને શાંત કરે.
મહાનામ્ન્યો રેવત્યો વિશ્વા આશાઃ પ્રભૂવરીઃ । મૈઘીર્ વિદ્યુતો વાચઃ સૂચીભિઃ શમ્યન્તુ ત્વા
મહાન, તેજસ્વી, સર્વ દિશાઓ, શક્તિશાળી, વાદળ જેવા અને વીજળી જેવા અવાજો, સૂચી છંદ સાથે તને શાંત કરે.
નાર્યસ્ તે પત્ન્યો લોમ વિચિન્વન્તુ મનીષયા । દેવાનાં પત્ન્યો દિશઃ સૂચીભિઃ શમ્યન્તુ ત્વા
હે પુરુષ, તારી પત્નીઓ બુદ્ધિપૂર્વક તારા વાળ વિંધી આપે; દેવતાઓની પત્નીઓ, દિશાઓ, સૂચી છંદ સાથે તને શાંત કરે.
રજતા હરિણીઃ સીસા યુજો યુજ્યન્તે કર્મભિઃ । અશ્વસ્ય વાજિનસ્ ત્વચિ સિમાઃ શમ્યન્તુ શમ્યન્તીઃ
ચાંદી, હરણ, સીસું અને જૂઆ—all કામથી જોડાય છે. ઘોડાની ચામડી પરના બંધાણાં અને પટ્ટા મજબૂત બાંધવામાં આવે—એવી પ્રાર્થના છે.
કુવિદ્ અઙ્ગ યવમન્તો યવં ચિદ્ યથા દાન્ત્ય્ અનુપૂર્વં વિયૂય । ઇહેહૈષાં કૃણુહિ ભોજનાનિ યે બર્હિષો નમ ઽ ઉક્તિં યજન્તિ
શક્ય છે કે જેઓ જવાર ધરાવે છે, અથવા જવાર પોતે પણ, જેમ ક્રમશઃ પીસાય છે; અહીં, જે યજ્ઞકુશ પર નમન સાથે હવન કરે છે, એમના માટે ભોજન તૈયાર કર.
કસ્ ત્વા છ્યતિ કસ્ ત્વા વિ શાસ્તિ કસ્ તે ગાત્રાણિ શમ્યતિ । ક ઽ ઉ તે શમિતા કવિઃ
કોણ તને કાપે છે? કોણ તને આદેશ આપે છે? કોણ તારા અંગોને બાંધે છે? કોણ છે એ જ્ઞાની, તારો સાચો બંધનાર?
ઋતવસ્ત ઽ ઋતુથા પર્વ શમિતારો વિ શાસતુ । સંવત્સરસ્ય તેજસા શમીભિઃ શમ્યન્તુ ત્વા
ઋતુઓ અને ઋતુ પ્રમાણેના સંધિઓ તને નિયંત્રિત કરે; વર્ષની શક્તિથી અને બંધાણાંથી તને મજબૂત બાંધવામાં આવો.
અગ્નિ પશુ હતો; એના દ્વારા યજ્ઞ કર્યો, એણે એ લોક જીત્યો. જ્યાં અગ્નિ છે, એ લોક તારો થશે; તું એ જીતશે, આ જળ પીજે. વાયુ પશુ હતો; એના દ્વારા યજ્ઞ કર્યો, એણે એ લોક જીત્યો. જ્યાં વાયુ છે, એ લોક તારો થશે; તું એ જીતશે, આ જળ પીજે. સૂર્ય પશુ હતો; એના દ્વારા યજ્ઞ કર્યો, એણે એ લોક જીત્યો. જ્યાં સૂર્ય છે, એ લોક તારો થશે; તું એ જીતશે, આ જળ પીજે.