યદિ જાગ્રદ્ યદિ સ્વપ્ન ઽ એનાꣳસિ ચકૃમા વયમ્ । સૂર્યો મા તસ્માદ્ એનસો વિશ્વાન્ મુઞ્ચત્વ્ અꣳહસઃ
જાગૃત કે ઊંઘતી સ્થિતિમાં, જો અમે કોઈ પાપ કર્યું હોય, તો સૂર્ય બધા પાપ અને દુઃખમાંથી મને મુક્ત કરે.
યદ્ ગ્રામે યદ્ અરણ્યે યત્ સભાયાં યદ્ ઇન્દ્રિયે । યચ્છૂદ્રે યદ્ અર્યે યદ્ એનશ્ ચકૃમા વયં યદ્ એકસ્યાધિ ધર્મણિ તસ્યાવયજનમ્ અસિ
ગામમાં, જંગલમાં, સભામાં, ઇન્દ્રિયોમાં, નીચા કે ઉંચા લોકોમાં, કે પોતાના કર્તવ્યમાં, અમે જે પાપ કર્યું હોય તે દૂર થઈ જાય.
યદ્ આપો ઽ અઘ્ન્યા ઽ ઇતિ વરુણેતિ શપામહે તતો વરુણ નો મુઞ્ચ । અવભૃથ નિચુમ્પુણ નિચેરુર્ અસિ નિચુમ્પુણઃ । અવ દેવૈર્ દેવકૃતમ્ એનો ઽયક્ષ્ય્ અવ મર્ત્યૈર્ મર્ત્યકૃતમ્ । પુરુરાવ્ણો દેવ રિષસ્ પાહિ
જળમાં જે કંઈ છે, અઘ્ન્યા અને વરુણ! અમે તમને પોકારીયે છીએ; વરુણ, તેમાંથી અમને મુક્ત કરો. તમે અપવિત્રતા દૂર કરનાર અને શુદ્ધિકર્તા છો. દેવો અને મનુષ્યો દ્વારા કરાયેલા પાપ દૂર કરો. અનેક દાન આપનારા દેવ, અમને દુઃખથી બચાવો.
સમુદ્રે તે હૃદયમ્ અપ્સ્વ્ અન્તઃ સં ત્વા વિશન્ત્વ્ ઓષધીર્ ઉતાપઃ । સુમિત્રિયા ન ઽ આપ ઽ ઓષધયઃ સન્તુ દુર્મિત્રિયાસ્ તસ્મૈ સન્તુ યો ઽસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મઃ
તમારું હૃદય સમુદ્રમાં, જળમાં રહે; ઔષધિઓ અને જળો તમારી અંદર પ્રવેશે. જળ અને ઔષધિઓ અમારે માટે મિત્ર બને અને જે અમને દ્વેષે છે અને જેને અમે દ્વેષીએ છીએ, તેમના માટે દુશ્મન બને.
દ્રુપદાદ્ ઇવ મુમુચાનઃ સ્વિન્નઃ સ્નાતો મલાદ્ ઇવ । પૂતં પવિત્રેણેવાજ્યમ્ આપઃ શુન્ધન્તુ મૈનસઃ
જેમ બાંધણમાંથી મુક્ત થાય છે, જેમ સ્નાન પછી પસીનાથી શુદ્ધ થાય છે, જેમ છાણવામાંથી ઘી શુદ્ધ થાય છે, તેમ જળો મને પાપથી શુદ્ધ કરે.
ઉદ્ વયં તમસસ્ પરિ સ્વઃ પશ્યન્ત ઽ ઉત્તરમ્ । દેવં દેવત્રા સૂર્યમ્ અગન્મ જ્યોતિર્ ઉત્તમમ્
અમે અંધકારમાંથી બહાર આવીને ઉન્નત પ્રકાશ જોયો; અમે દેવતાઓમાં સર્વોચ્ચ તેજસ્વી સૂર્યને પ્રાપ્ત કર્યો.
અપો ઽ અદ્યાન્વ્ અચારિષꣳ રસેન સમ્ અસૃક્ષ્મહિ । પયસ્વાન્ અગ્ન ઽ આગમં તં મા સꣳ સૃજ વર્ચસા પ્રજયા ચ ધનેન ચ
આજે મેં જળનો સંપર્ક કર્યો; તેમના રસથી અમે એક થયા. દૂધથી ભરપૂર જળો, હું તમારી પાસે આવ્યો છું; મને તેજ, સંતાન અને ધન આપો.
એધોઽસ્ય્ એધિષીમહિ । સમિદ્ અસિ તેજો ઽસિ તેજો મયિ ધેહિ । સમાવવર્તિ પૃથિવી સમ્ ઉષાઃ સમ્ ઉ સૂર્યઃ । સમ્ ઉ વિશ્વમ્ ઇદં જગત્ । વૈશ્વાનરજ્યોતિર્ ભૂયાસં વિભૂન્ કામાન્ વ્યશ્નવૈ ભૂઃ સ્વાહા
તમે પ્રજ્વલિત થાઓ, અમે તમને પ્રજ્વલિત કરીએ. તમે સમિધ છો, તમે તેજ છો; તમારું તેજ મને આપો. ધરતી, ઉષા અને સૂર્ય એકતા પામે; સમગ્ર જગત એક થાય. હું વૈશ્વાનર અગ્નિનું તેજ બની જાઉં, સર્વ કામનાઓનો આનંદ માણું. ધરતી, સ્વાહા.
અભ્યાદધામિ સમિધમ્ અગ્ને વ્રતપતે ત્વયિ । વ્રતં ચ શ્રદ્ધાં ચોપૈમીન્ધે ત્વા દીક્ષિતોઽઅહમ્
હે અગ્નિ, વ્રતના સ્વામી, હું તારી ઉપર સમિધ મૂકી રહ્યો છું. તારી અંદર હું વ્રત અને શ્રદ્ધા ધરું છું. હું દીક્ષા લીધેલો છું, તને પ્રજ્વલિત કરું છું.
યત્ર બ્રહ્મ ચ ક્ષત્રં ચ સમ્યઞ્ચો ચરતઃ સહ । તં લોકં પુણ્યં પ્રજ્ઞેષં યત્ર દેવાઃ સહાગ્નિના
જ્યાં બ્રહ્મ અને ક્ષત્રિય એકતા અને સુખથી ચાલે છે, એ જગત પવિત્ર છે, જ્ઞાનથી ભરપૂર છે, જ્યાં દેવતાઓ અગ્નિ સાથે વસે છે.
યત્રેન્દ્રશ્ ચ વાયુશ્ ચ સમ્યઞ્ચો ચરતઃ સહ । તં લોકં પુણ્યં પ્રજ્ઞેષં યત્ર સેદિર્ ન વિદ્યતે
જ્યાં ઇન્દ્ર અને વાયુ એકતા અને સુખથી ચાલે છે, એ જગત પવિત્ર છે, જ્ઞાનથી ભરપૂર છે, જ્યાં અસમજૂતીને કોઈ સ્થાન નથી.
અꣳશુના તે અꣳશુઃ પૃચ્યતાં પરુષા પરુઃ । ગન્ધસ્ તે સોમમ્ અવતુ મદાય રસોઽઅચ્યુતઃ
તારો તંતુ મારા તંતુ સાથે જોડાઈ જાય, ખડક સાથે ખડક મળે. તારો સુગંધ સોમને રક્ષે અને અવિનાશી રસ આનંદ માટે રહે.
સિઞ્ચન્તિ પરિ ષિઞ્ચન્ત્ય્ ઉત્ સિઞ્ચન્તિ પુનન્તિ ચ । સુરાયૈ બભ્ર્વૈ મદે કિંત્વો વદતિ કિંત્વઃ
તેઓ ઢાંકે છે, ચારે બાજુ છાંટે છે, ફરીથી ઢાંકે છે અને શુદ્ધ કરે છે. આ પીળા, મદમસ્ત પાન માટે—એ તને શું કહે છે, અને તું એને શું કહે છે?
ધાનાવન્તં કરમ્ભિણમ્ અપૂપવન્તમ્ ઉક્થિનમ્ । ઇન્દ્ર પ્રાતર્ જુષસ્વ નઃ
હે ઇન્દ્ર, સવારે અમારા માટે ધાન્યથી ભરેલું, કરમ્બથી મિશ્રિત, પુડલા ધરાવતું અને સ્તુતિ સાથેનું આ હવન સ્વીકાર.
બૃહદ્ ઇન્દ્રાય ગાયત મરુતો વૃત્રહન્તમમ્ । યેન જ્યોતિર્ અજનયન્ન્ ઋતાવૃધો દેવં દેવાય જાગૃવિ
હે મારુતો, વિત્રનો વિનાશક એવા ઇન્દ્રની ઉંચી અવાજે સ્તુતિ કરો, જેમણે સત્યમાં વૃદ્ધિ પામેલા દેવતાઓ દ્વારા જાગૃત દેવ માટે પ્રકાશ ઉત્પન્ન કર્યો.
અધ્વર્યો ઽ અદ્રિભિઃ સુતꣳ સોમં પવિત્ર ઽ આ નય । પુનીહીન્દ્રાય પાતવે
હે અધ્વર્યુ, પથ્થરો વડે પિછડેલો સોમ રસ છાણમાંથી પસાર કરીને લાવ. તેને ઇન્દ્ર માટે પીવા યોગ્ય રીતે શુદ્ધ કર.
યો ભૂતાનામ્ અધિપતિર્ યસ્મિંલ્લોકા ઽ અધિ શ્રિતાઃ । ય ઽ ઈશે મહતો મહાꣳસ્ તેન ગૃહ્ણામિ ત્વામ્ અહં મયિ ગૃહ્ણામિ ત્વામ્ અહમ્
જે સર્વ જીવનો સ્વામી છે, જેમાં બધા લોક સ્થિત છે, જે મહાન અને મહાન કરતાં પણ મહાન છે—તેના દ્વારા હું તને ગ્રહણ કરું છું, મારી તરફથી તને ગ્રહણ કરું છું.
ઉપયામગૃહીતો ઽસ્ય્ અશ્વિભ્યાં ત્વા સરસ્વત્યૈ ત્વેન્દ્રાય ત્વા સુત્રામ્ણેઽ । એષ તે યોનિર્ અશ્વિભ્યાં ત્વા સરસ્વત્યૈ ત્વેન્દ્રાય ત્વા સુત્રામ્ણે
હું તને અશ્વિનીકુમારો, સરસ્વતી, ઇન્દ્ર અને સુત્રામન માટે ગ્રહણ કરું છું. આ તારો આસન છે—અશ્વિનીકુમારો, સરસ્વતી, ઇન્દ્ર અને સુત્રામન માટે.
પ્રાણપા મે ઽઅપાનપાશ્ ચક્ષુષ્પાઃ શ્રોત્રપાશ્ ચ મે । વાચો મે વિશ્વભેષજો મનસો ઽસિ વિલાયકઃ
મારો શ્વાસ, અપાન, દ્રષ્ટિ અને શ્રવણ સુરક્ષિત રહે. મારી વાણી સર્વ રોગો દૂર કરે, તું મારા મનને એક કરે છે.
અશ્વિનકૃતસ્ય તે સરસ્વતિકૃતસ્યેન્દ્રેણ સુત્રામ્ણા કૃતસ્ય । ઉપહૂત ઽઉપહૂતસ્ય ભક્ષયામિ
અશ્વિનીકુમારો, સરસ્વતી, ઇન્દ્ર અને સુત્રામન દ્વારા બનાવેલું, બોલાવેલું અને આમંત્રિત જે કંઈ છે, તેમાં હું ભાગ લઉં છું.
સમિદ્ધ ઽ ઇન્દ્ર ઽ ઉષસામ્ અનીકે પુરોરુચા પૂર્વકૃદ્ વાવૃધાનઃ । ત્રિભિર્ દેવૈસ્ ત્રિꣳશતા વજ્રબાહુર્ જઘાન વૃત્રં વિ દુરો વવાર
પ્રભાતના આરંભે પ્રજ્વલિત થયેલા ઇન્દ્ર, તું પ્રાચીન અને બળવાન થયો છે. ત્રણ દેવતાઓ અને ત્રીસ સાથે, વજ્રધારી ઇન્દ્રે વિત્રને હરાવ્યો અને દુશ્મનોને દુર હાંકી દીધા.
નરાશꣳસઃ પ્રતિ શૂરો મિમાનસ્ તનૂનપાત્ પ્રતિ યજ્ઞસ્ય ધામ । ગોભિર્ વપાવાન્ મધુના સમઞ્જન્ હિરણ્યૈશ્ ચન્દ્રી યજતિ પ્રચેતાઃ
નરાશંસ, વીરપુરૂષ, યજ્ઞસ્થાન માપે છે, તનૂનપાત યજ્ઞનું સ્થાન છે. ગાયોથી શોભાયમાન, મધથી અંકિત, વિદ્વાન સુવર્ણમય ભેટો સાથે પૂજા કરે છે.
ઈડિતો દેવૈર્ હરિવાꣳ૨ઽ અભિષ્ટિર્ આજુહ્વાનો હવિષા શર્ધમાનઃ । પુરંદરો ગોત્રભિદ્ વજ્રબાહુર્ આ યાતુ યજ્ઞમ્ ઉપ નો જુષાણઃ
દેવતાઓ દ્વારા પ્રશંસિત, હરિત ઘોડાવાળો, આમંત્રિત, હવન સાથે ઉત્સુક, પુરંદર, ગોત્રવિઘ્નક, વજ્રધારી, યજ્ઞમાં આવે અને અમને સ્વીકારે.
જુષાણો બર્હિર્ હરિવાન્ ન ઽ ઇન્દ્રઃ પ્રાચીનꣳ સીદત્ પ્રદિશા પૃથિવ્યાઃ । ઉરુપ્રથાઃ પ્રથમાનꣳ સ્યોનમ્ આદિત્યૈર્ અક્તં વસુભિઃ સજોષાઃ
સ્વીકારીને, હરિત ઘોડાવાળા ઇન્દ્ર પૂર્વ દિશામાં પૃથ્વી પર બેસે છે. વિશાળ, સર્વપ્રથમ, શુભ, આદિત્યો દ્વારા અભિષેકિત, વસુઓ સાથે એકતામાં છે.
ઇન્દ્રં દુરઃ કવષ્યો ધાવમાના વૃષાણં યન્તુ જનયઃ સુપત્નીઃ । દ્વારો દેવીર્ અભિતો વિ શ્રયન્તાꣳ સુવીરા વીરં પ્રથમાના મહોભિઃ
ઝડપથી દોડતી, સારા પતિવ્રતા સ્ત્રીઓ ઇન્દ્ર, વૃષભ અને કવષ્યાઓને લાવે. દેવદ્વારો ચારે બાજુ ખુલ્લા થાય, બળવાન, મહાન, વીરપુરૂષ પ્રવેશ કરે.
ઉષાસાનક્તા બૃહતી બૃહન્તં પયસ્વતી સુદુઘે શૂરમ્ ઇન્દ્રમ્ । તન્તું તતં પેશસા સંવયન્તી દેવાનાં દેવં યજતઃ સુરુક્મે
ઉષા અને નક્તા, મહાન અને શક્તિશાળી, દૂધથી ભરપૂર, સદા દેનારી, વીર ઇન્દ્રને લાવે છે. ખેંચાયેલા તંતુને કુશળતાથી વણતી, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, પૂજનીય અને તેજસ્વી દેવને લાવે છે.
દૈવ્યા મિમાના મનુષઃ પુરુત્રા હોતારાવ્ ઇન્દ્રં પ્રથમા સુવાચા । મૂર્દ્ધન્ યજ્ઞસ્ય મધુના દધાના પ્રાચીનં જ્યોતિર્ હવિષા વૃધાતઃ
દૈવી અને માનવીય હોતૃઓ અનેક જગ્યાએ મીઠા શબ્દોથી સૌપ્રથમ ઇન્દ્રને બોલાવે છે. તેઓ યજ્ઞના શિર્ષ પર મધ ધરાવે છે અને હવનથી પ્રાચીન પ્રકાશને વધારે છે.
તિસ્રો દેવીર્ હવિષા વર્ધમાના ઽ ઇન્દ્રં જુષાણા જનયો ન પત્નીઃ । અચ્છિન્નં તન્તું પયસા સરસ્વતીડા દેવી ભારતી વિશ્વતૂર્તિઃ
ત્રણ દેવીઓ, હવનથી વધતી, પતિને સ્વીકારતી પત્નીઓ જેમ ઇન્દ્રને સ્વીકારે છે; સરસ્વતી, ઇડા અને ભારતિ – સર્વને પોષતી – અખંડ તાંતણ અને પોષણ સાથે.
ત્વષ્ટા દધચ્છુષ્મમ્ ઇન્દ્રાય વૃષ્ણે ઽપાકો ઽચિષ્ટુર્ યશસે પુરૂણિ । વૃષા યજન્ વૃષણં ભૂરિરેતા મૂર્ધન્ યજ્ઞસ્ય સમ્ અનક્તુ દેવાન્
ત્વષ્ટા ઇન્દ્ર માટે બળ આપે છે અને અનેક યશસ્વી વસ્તુઓ તૈયાર કરે છે. બળવાન યજમાન બળવાનને શોધે છે; યજ્ઞના શિર્ષ ધારણ કરનારી આ બધું દેવોને એક કરે છે.
વનસ્પતિર્ અવસૃષ્ટો ન પાશૈસ્ ત્મન્યા સમઞ્જઞ્છમિતા ન દેવઃ । ઇન્દ્રસ્ય હવ્યૈર્ જઠરં પૃણાનઃ સ્વદાતિ યજ્ઞં મધુના ઘૃતેન
વનસ્પતિ બંધનમાંથી મુક્ત થઈ, કોઈ ફાંસથી બંધાયેલો નથી, સીધો ઊભો રહે છે, દેવ જેવો શાંત છે; offeringsથી ઇન્દ્રનું પેટ ભરે છે અને યજ્ઞને મધ અને ઘીથી મીઠો બનાવે છે.