હજારો હજારો શસ્ત્રો, હે પ્રભુ, તમારી બાહુઓમાં વસે છે; એ બધા પર તમારો સંયમ રહે, અને એ શસ્ત્રોની દિશા અમથી દૂર ફેરવો. ધરતી પર હજારો હજારો રુદ્રો વ્યાપી રહ્યા છે; એમના ધનુષો અમથી હજારો યોજન દૂર નીચે મૂકી દેવામાં આવે એવી પ્રાર્થના છે. આ વિશાળ સમુદ્રમાં અને આકાશમાં પણ તમે વસો છો; ત્યાં પણ એ ધનુષો અમથી દૂર મૂકી દેવામાં આવે. આકાશમાં જે વરાળે ચડેલા, નીલકંઠ અને શ્વેતકંઠ રુદ્રો છે, એમના ધનુષો પણ હજારો યોજન દૂર મૂકી દેવામાં આવે. ધરતી પર ચાલતા, નીલકંઠ અને શ્વેતકંઠ શર્વાઓ પણ છે; એમના ધનુષો પણ દૂર રહે. વૃક્ષોમાં વસતા, પીળા, નીલકંઠ અને લાલવર્ણના જે રુદ્રો છે, એમના ધનુષો પણ અમથી દૂર રહે. જે જીવોના સ્વામી છે, જે તીક્ષ્ણ બાણ ધારણ કરે છે, જટાવાળા છે—એમના ધનુષો પણ દૂર મૂકી દેવામાં આવે. માર્ગોની રક્ષા કરતા, યાત્રિકોના નેતા, પ્રાણહરણ શસ્ત્ર ધારણ કરતા રુદ્રો—એમના ધનુષો પણ અમથી દૂર રહે. જે ઘાટો પર ફરતા, ગદા ધારણ કરતા અને તૂણીઓ ધારણ કરતા રુદ્રો છે, એમના ધનુષો પણ દૂર રહે. જે ભોજન કરતી વખતે કે પાત્રમાંથી પીતી વખતે લોકોને ઘાયલ કરે છે, એવા રુદ્રો પણ અમથી દૂર રહે. જેટલા રુદ્રો છે અને એથી પણ વધારે, જે સર્વ દિશામાં વ્યાપી ગયા છે, એમના ધનુષો પણ અમથી દૂર મૂકી દેવામાં આવે. સ્વર્ગમાં વસતા, જેમના બાણ વરસાદ છે, એવા રુદ્રોને પૂર્વ, દક્ષિણ, પશ્ચિમ, ઉત્તર અને ઉપર—દરેક દિશામાં દસ-દસ—નમન. એ અમને રક્ષે, દયા કરે. જેમને અમે ઘૃણા કરીએ અને જે અમને ઘૃણા કરે, એમને એ રુદ્રોના મુખમાં અર્પણ કરીએ. મધ્ય આકાશમાં વસતા, જેમના બાણ પવન છે એવા રુદ્રોને પણ દરેક દિશામાં દસ-દસ—નમન. એ અમને રક્ષે, દયા કરે. જેમને અમે ઘૃણા કરીએ અને જે અમને ઘૃણા કરે, એમને એ રુદ્રોના મુખમાં અર્પણ કરીએ. ધરતી પર રહેલા, જેમના બાણ અન્ન છે એવા રુદ્રોને પણ દરેક દિશામાં દસ-દસ—નમન. એ અમને રક્ષે, દયા કરે. જેમને અમે ઘૃણા કરીએ અને જે અમને ઘૃણા કરે, એમને એ રુદ્રોના મુખમાં અર્પણ કરીએ. પર્વતો અને પથ્થરો પર, જળ, વનસ્પતિ અને વૃક્ષોમાં એકઠું થયેલું જે બળ અને પોષણ છે, એ મારુતો અમને એકસાથે પ્રયત્ન કરીને આપે એવી પ્રાર્થના. પથ્થર તમારી ભૂખ છે; એ બળ મારા અંદર રહે. જેમને અમે ઘૃણા કરીએ, એ પર તમારો વજ્ર પડે. હે અગ્નિ, મારી ઈટો ગાય બની જાય—એક, દસ, દસ સો, દસ હજાર, દસ દસ-હજાર, દસ લાખ, દસ કરોડ, દસ અબજ, દસ દસ-અબજ, દસ ખરબ, દસ સમુદ્ર, મધ્ય, અંત અને સર્વોચ્ચ. એ બધા જગતમાં અને આ જગતમાં ગાય બની રહે. તમે ઋતુઓના છો, ઋતુઓથી સશક્ત છો, ઋતુઓમાં સ્થિત છો. ઘીથી, મધથી વહેતા, તેજસ્વી, કામના પૂરક અને અક્ષય છો. હે અગ્નિ, અમે સમુદ્રના ફેનથી તમને ઘેરીએ છીએ; તમે અમારે માટે પવિત્ર અને કલ્યાણકારી રહો. તુષારના પડથી પણ અમે તમને ઘેરીએ છીએ; તમે અમારે માટે શુદ્ધ અને શુભ રહો. નજીક આવો, વાંસ જેવા આવો, નદીઓની જેમ પાર કરો; અગ્નિ, તમે જળોમાં પિત્ત છો. દેડકો, તમે પણ સાથે આવો અને અમારા યજ્ઞને તેજસ્વી અને શુભ બનાવો. આ જળોનું અવતરણ છે, સમુદ્રનું નિવાસસ્થાન છે; તમારી જ્વાળાઓ બીજાને દહાવે, અમને નહીં. તમે અમારે માટે શુદ્ધ અને કલ્યાણકારી રહો. હે પવિત્ર અગ્નિ, તમારી તેજસ્વી જ્યોતિ અને મધુર દિવ્ય જીભથી દેવતાઓને લાવો અને તેમને અર્પણ કરો. હે તેજસ્વી અગ્નિ, દેવતાઓને અહીં લાવો; અમારા યજ્ઞ અને હવનને પહોંચાડો. પવિત્ર, વિવેકી અને દયાળુ અગ્નિએ ધરતીને પ્રકાશિત કરી, જેમ કે ઉષા પોતાની કિરણોથી કરે છે; જેમ દોડતો ઘોડો, પવન જેવી ગતિ, પ્રસંસા માટે તરસેલા, અવ્યય. તમારી જ્વાળાને નમન, તમારી દહનશક્તિને નમન, તમારી તેજસ્વી જ્યોતિને નમન; તમારી જ્વાળાઓ બીજાને દહાવે, અમને નહીં. તમે અમારે માટે શુદ્ધ અને કલ્યાણકારી રહો. તમે મનુષ્યોમાં સ્વામી છો, જળોમાં સ્વામી છો, ઘાસમાં સ્વામી છો, વૃક્ષોમાં સ્વામી છો, પ્રકાશોમાં સ્વામી છો. તે દેવતાઓ, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, યજ્ઞ માટે યોગ્ય, વર્ષના ભાગે બેસે છે—એ અહોભાગ્યે, આમંત્રિત ન હોય તો પણ, આ યજ્ઞમાં પોતે જ મધ અને ઘી પીવે. તે દેવતાઓ, જેમણે દેવોમાં રહીને દિવ્યતા મેળવી અને બ્રહ્મણના પુજારી છે—એના વિના સ્વર્ગ, ધરતી કે જળોમાં કશું શુદ્ધ થતું નથી. શ્વાસ, ઉચ્છ્વાસ, સંચાર, તેજ અને અવકાશ આપનારા દેવતાઓ—તમારી જ્વાળાઓ બીજાને દહાવે, અમને નહીં. તમે અમારે માટે શુદ્ધ અને કલ્યાણકારી રહો. હે અગ્નિ, તમારી તીક્ષ્ણ જ્વાળાથી સર્વ અપવિત્રતા દહન કરો; અગ્નિ અમને ધન આપે. મુનિ, પુજારી, જેમણે આ બધાં લોક અર્પણ કર્યા, અમારા પિતા સમાન બેઠા; આશીર્વાદ સાથે ધન ઈચ્છતા, પહેલા નીચલા લોકમાં પ્રવેશ્યા. મૂળ શું હતું? આરંભ શું હતો? કથા શું હતી? વિશ્વકર્માએ કયાંથી ધરતી રચી અને પોતાની મહિમાથી આકાશ વિસ્તૃત કર્યું? દરેક દિશામાં આંખો, ચહેરો, હાથ, પગ ધરાવતા, પોતાના પાંખો અને હાથથી ફૂંકતા એ એક દેવ, સ્વર્ગ અને ધરતી રચનારા. કયું વન હતું, કયું વૃક્ષ હતું, જેના પરથી આ આકાશ અને ધરતી રચાયા? જ્ઞાની મનથી એ શોધે છે, કે શું એ વિશ્વને ધારણ કરતું હતું. એ તમારા સર્વોચ્ચ, મધ્યમ અને આ અહિયાંના નિવાસસ્થાન—હે વિશ્વકર્મા, એ તમારા સાથીઓને શીખવો; પોતાને જ અર્પણ કરો, બળમાં વૃદ્ધિ કરો. વિશ્વકર્મા, યજ્ઞ દ્વારા વૃદ્ધિ પામી, પોતાને ધરતી અને આકાશને અર્પણ કરો; અન્ય શત્રુઓને નજીક ભ્રમિત કરો—અહીં મઘવન અમારો બુદ્ધિશાળી દાતા બને. આજે આપણે વિશ્વકર્માને, વાણીના સ્વામી, ચપળ મનવાળા, બળ માટે આમંત્રિત કરીએ; તે સર્વકલ્યાણકારી, સર્વહિતકારી, અમારા યજ્ઞનું આનંદથી સ્વીકાર કરે. વિશ્વકર્માએ યજ્ઞના વૃદ્ધિથી ઇન્દ્રને રક્ષક, અજય બનાવ્યા; પ્રાચીન કાળથી જ લોકો એમને નમન કરે છે—આ મહાન દેવનું યોગ્ય રીતે સ્મરણ કરો. દ્રષ્ટિવાન પિતા, મનથી, નામોમાં ઘી સર્જે છે; જ્યારે અંતો મજબૂત થાય, ત્યારે આકાશ અને ધરતી વિસ્તરે છે. વિશ્વકર્મા મનથી અહીંથી વિદાય લે છે; રચયિતા, વ્યવસ્થાપક, સર્વોચ્ચ, દ્રષ્ટા—જ્યાં સપ્તર્ષિઓ એ એક પરમ તત્વની વાત કરે છે, ત્યાં એ ઈચ્છિત અર્પણો ભોગવે છે. આ રીતે, રુદ્રોના ભયમાંથી રક્ષા અને દેવતાઓની કૃપા માટે, યજ્ઞ અને પ્રાર્થના દ્વારા મનુષ્યોએ શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને કલ્યાણની કામના કરી, અને સર્વજ્ઞ, સર્વવ્યાપી દેવોને શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રણામ કર્યા.