આ વિદ્વત્તમ શાસ્ત્રકથામાં, સર્જનના આરંભે, વિવિધ હિમ્નોના દ્વારા સૃષ્ટિનું ગૂઢ વિધાન વર્ણવાય છે. નવ હિમ્નોથી પિતૃઓની રચના થઈ, એમાં અદિતી મુખ્ય સ્ત્રી રહી. અગિયાર હિમ્નોથી ઋતુઓ સર્જાયાં, અને ઋતુઓના સ્વામીઓ તેમના અધિપતિ બન્યા. તેર હિમ્નોથી મહિનાઓનું સર્જન થયું, વર્ષ એનું અધિપતિ હતું. પંદર હિમ્નોથી રાજસત્તાનું સ્થાપન થયું, જ્યાં ઇન્દ્ર અધિપતિ બન્યા. સત્તર હિમ્નોથી ગૃહપશુઓનું સર્જન થયું, અને તેમના અધિપતિ બ્રહસ્પતિ હતા. ઉનનેસ હિમ્નોથી શૂદ્ર અને આર્યની રચના થઈ, દિવસ અને રાત મુખ્ય સ્ત્રીઓ બની. એકવીસ હિમ્નોથી એક ખુરાવાળા પશુઓ સર્જાયા, તેમના અધિપતિ વરુણ હતા. ત્રેવીસ હિમ્નોથી નાના પશુઓનું સર્જન થયું, પુષણ એના અધિપતિ હતા. પચવીસ હિમ્નોથી જંગલી પશુઓનું સર્જન થયું, વાયુ એના અધિપતિ હતા. સત્તાવીસ હિમ્નોથી આકાશ અને પૃથ્વી વિસ્તૃત થઈ, અને વસુ, રુદ્ર તથા આદિત્યોએ અનુક્રમમાં અધિપતિપદ ધારણ કર્યું. ઓગણત્રીસ હિમ્નોથી વૃક્ષોની રચના થઈ, સોમ એના અધિપતિ બન્યા. એકત્રીસ હિમ્નોથી સંતાનની રચના થઈ, જૌ અને અજૌ એના અધિપતિ હતા. ત્રેત્રીસ હિમ્નોથી પ્રાણીઓમાં શક્તિ વધારવામાં આવી, પ્રજાપતિ સર્વોચ્ચ અધિપતિ બન્યા. આ રીતે, જગતની પૂર્તિ અને ગાપનું ભરણ, સ્થિરતા, ઇન્દ્ર, અગ્નિ, બ્રહસ્પતિ દ્વારા આ જગતના ગર્ભમાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું. પ્રસિદ્ધ પૃશ્નિ ગાયોએ સોમ તૈયાર કર્યો, દેવતાઓના જન્મ સમયે ત્રણ પ્રકાશમય લોકોમાં કુળો પ્રગટ્યા. બધા અવાજોએ ઇન્દ્રને મહિમા આપ્યો, જે મહાસાગરનો સ્વામી છે, શ્રેષ્ઠ રથચાલક છે, અને પુરસ્કારનો સાચો અધિપતિ છે. પછી, અગ્નિદેવને પ્રાર્થના કરવામાં આવી—હે અગ્નિ, આપણા પ્રતિસ્પર્ધી તરીકે જન્મેલા અને હજુ જન્મ્યા નથી એવા બધાને દૂર કરો; જાતવેદસ, અમને સ્નેહભર્યા શબ્દો કહો, અમને અહાનિ કરશો નહીં, અને તમારા ત્રણગૂણ સુરક્ષિત આશ્રયમાં અમને વસવા દો. પુનઃ પ્રાર્થના—શક્તિથી અમારા વિરોધીઓ દૂર કરો; અમને શુભેચ્છા સાથે બોલો; અમને રક્ષણ આપો. અહીં, હિમ્નોની વિવિધ સંખ્યાઓ દ્વારા શક્તિ અને સંપત્તિ, તેજ અને સંપત્તિ, તથા અગ્નિના વિશિષ્ટ ગુણો દર્શાવવામાં આવે છે. અગ્નિના નામ જળમાં છે, અને બધા દેવતાઓ તને સ્તુતિ કરે છે. ઘીનો અર્પણ, હિમ્નના પીઠ પર બેઠો, અમને સંતાન અને સંપત્તિ આપે. પછી, વિવિધ છંદોનું વર્ણન થાય છે—એવા, વરિવા, શંભુ, પરિભૂ, આચ્છા, મન, વ્યાચા, સિંધુ, સમુદ્ર, શરીરા, કાકુપ, ત્રિકકુપ, કાવ્ય, અંકુપ, અક્ષરપંક્તિ, પદપંક્તિ, વિશ્તારપંક્તિ, ક્ષુરો ભ્રાજા—આ બધા છંદો શ્રેષ્ઠતા દર્શાવે છે. આચ્છા, પ્રચ્છા, સંયક, વ્યક, વૃહક, રથંતર, નિકાય, વિવાદ, ગિરા, ભ્રાજા, સંસ્તુપ, અનુષ્ટુપ, તથા અન્ય છંદોનું પણ વર્ણન થાય છે, જે વેદના છંદોની વૈભવતા દર્શાવે છે. પછી, વિવિધ શક્તિઓના અનુસંધાન સાથે, સત્ય માટે રે, ધર્મ માટે વિદાય, સ્વર્ગ માટે પીછો, મધ્યલોક માટે જોડાણ, પૃથ્વી માટે વિરોધ, વરસાદ માટે આધાર, દિવસ માટે વિસ્તરણ, રાત માટે અનુસરણ, માલ માટે ઝડપી, ચિહ્ન અને આદિત્ય માટે પ્રેરણા—આ રીતે, દરેક તત્વ માટે પોતાનું તત્વ પ્રેરિત કરવામાં આવે છે. પ્રસન્નતા, ગતિ, શ્રવણ, સહાય, ઔષધિ, શરીર, આયુ, વિદ્યા, વિજય, તેજ—દરેક માટે પોતાનું તત્વ પ્રેરિત થાય છે. પછી, પગલાંઓનું વર્ણન—તમે પ્રથમ પગલાં છો, પ્રથમ માટે તમને સ્થપાવું છું; તમે અનુપગલાં છો, અનુપગલાં માટે સ્થપાવું છું; તમે પૂર્ણ પગલાં છો, પૂર્ણ માટે સ્થપાવું છું; તમે તેજ છો, તેજ માટે સ્થપાવું છું. ત્રિગુણ, વૃદ્ધિ, વિસ્તરણ, જોડાણ, પ્રગતિ, માર્ગ, ચઢાણ, ગમન—દરેક માટે પોતાનું તત્વ સ્થપાવવામાં આવે છે; અને શક્તિ માટે શક્તિ પ્રેરિત થાય છે. પછી, દિશાઓનું વર્ણન—પૂર્વ દિશા રાજવી છે, વસુઓ એના દેવતા છે, અગ્નિ હથિયારનો નેતા અને આધાર છે; ત્રિપદ સ્તુતિ પૃથ્વી પર સ્થપાય છે; ઘી અને હિમ્ન સહજ રીતે આધાર આપે; રથંતર સામન મધ્યલોકમાં સ્થપાય છે; ઋષિઓ સ્વર્ગમાં વિસ્થીરણ કરે છે; સહાયક અને સ્વામી, બધા એકસાથે, યજ્ઞકર્તાને સ્વર્ગના શિખરે, દેવલોકમાં બેઠા કરે છે. દક્ષિણ દિશા વિરાજ છે, રુદ્રો એના દેવતા, ઇન્દ્ર હથિયારનો નેતા; પંદરપદ સ્તુતિ પૃથ્વી પર, પ્રૌગ હિમ્ન આધાર આપે, વૃહત સામન મધ્યલોકમાં, ઋષિઓ સ્વર્ગમાં વિસ્થીરણ કરે છે; સહાયક અને સ્વામી, બધા યજ્ઞકર્તાને સ્વર્ગના શિખરે બેઠા કરે છે. પશ્ચિમ દિશા સમ્રાજ છે, આદિત્ય એના દેવતા, વરુણ હથિયારનો નેતા; સત્તરપદ સ્તુતિ પૃથ્વી પર, મરુતવતી હિમ્ન આધાર આપે, વૈરુપ સામન મધ્યલોકમાં, ઋષિઓ સ્વર્ગમાં વિસ્થીરણ કરે છે; સહાયક અને સ્વામી, બધા યજ્ઞકર્તાને સ્વર્ગના શિખરે બેઠા કરે છે. ઉત્તર દિશા સ્વરાજ છે, મરુત એના દેવતા, સોમ હથિયારનો નેતા; એકવીસપદ સ્તુતિ પૃથ્વી પર, નિષ્કેવલ્ય હિમ્ન આધાર આપે, વૈરાજા સામન મધ્યલોકમાં, ઋષિઓ સ્વર્ગમાં વિસ્થીરણ કરે છે; સહાયક અને સ્વામી, બધા યજ્ઞકર્તાને સ્વર્ગના શિખરે બેઠા કરે છે. મહાદિશા અધિપત્ની છે, બધા દેવતાઓ એના દેવતા, બ્રહસ્પતિ હથિયારનો નેતા; ત્રેત્રીસપદ સ્તુતિ પૃથ્વી પર, વૈશ્વદેવ અગ્નિમારુત હિમ્ન આધાર આપે, શાક્વર અને રૈવત સામન મધ્યલોકમાં, ઋષિઓ સ્વર્ગમાં વિસ્થીરણ કરે છે; સહાયક અને સ્વામી, બધા યજ્ઞકર્તાને સ્વર્ગના શિખરે બેઠા કરે છે. પછી, દિશાઓના રક્ષકોનું વર્ણન થાય છે—પૂર્વમાં હરિકેશ, રથગૃત્સા રથચાલક, રથૌજા સેના નેતા; પુંજિકસ્થલા અને ક્રતુસ્થલા અપ્સરાઓ; દંક્ષણવા પશુઓ; માનવ હથિયાર; સંહાર મિસાઇલ. તેમને નમન, તેઓ અમને રક્ષણ અને દયા આપે. જે અમને દુશ્મન છે, અને જેને અમે દુશ્મન માનીએ, તેમને તેમના જડામાં મૂકી દો. દક્ષિણમાં વિશ્વકર્મા, રથસ્વન રથચાલક, રથેચિત્ર સેના નેતા; મેનકા અને સહજન્યા અપ્સરાઓ; યાતુધાન હથિયાર; રક્ષસ મિસાઇલ. તેમને નમન, રક્ષણ અને દયા. પશ્ચિમમાં વિશ્વવ્યચાસ, રથપ્રોત રથચાલક, અસામરથ સેના નેતા; પ્રમ્લોચંતી અને અનુમ્લોચંતી અપ્સરાઓ; વાઘ હથિયાર; સર્પ મિસાઇલ. તેમને નમન, રક્ષણ અને દયા. ઉત્તર દિશામાં સંયદ્વસુસ, તાર્ક્ષ્ય રથચાલક, અરીષ્ટનેમી સેના નેતા; વિશ્વાચી અને ઘૃતાચી અપ્સરાઓ; જળ હથિયાર; પવન મિસાઇલ. તેમને નમન, રક્ષણ અને દયા. ઉપરના લોકમાં અર્વાગ્વસુસ, સેનજિત રથચાલક, સુષેણ સેના નેતા; ઉર્વશી અને પૂર્વચિત્તિ અપ્સરાઓ; વીજ હથિયાર; વીજળી મિસાઇલ. તેમને નમન, રક્ષણ અને દયા. પછી, અગ્નિનું મહિમા વર્ણવાય છે—અગ્નિ સ્વર્ગનો મુકુટ, શિખર, પૃથ્વીનો સ્વામી છે; તે જળના બીજોને પ્રેરિત કરે છે. આ અગ્નિ હજાર શક્તિઓ, સો સંપત્તિઓનો સ્વામી છે; વિદ્વાનોના અને ખજાનાઓના મુકુટ છે. અગ્નિ, અથર્વન દ્વારા કમળમાંથી ઉત્પન્ન થયો, અને સર્વ સૃષ્ટિનો વડા છે. યજ્ઞ અને રાજ્યનો નેતા, શુભ સાથીઓ સાથે સ્વર્ગમાં મસ્તક સ્થાપે છે, અને તેની જીભ અર્પણ લાવનાર બની છે, પ્રકાશમાં તેજસ્વી છે. અગ્નિ, લોકોમાં પ્રગટ થતો, પ્રભાતે વાછલ toward its calf જેવો, અને કિરણો સ્વર્ગ તરફ દોડી જાય છે. જંગલમાં પાપમુક્ત ભ્રિગુઓએ હોતાર તરીકે સ્થાપિત કર્યો, તે દરેક કુળ માટે ચમકતો અને અદ્ભુત છે. અગ્નિ, જનરક્ષણ માટે, કુશળ અને દયાળુ, નવા વૈભવ માટે જન્મે છે; ઘીથી અભિષેકિત, વિશાળ, સ્વર્ગને સ્પર્શતો, તેજસ્વી અને શુદ્ધ છે. અંગિરસોએ અગ્નિને જંગલમાં છુપાયેલું શોધ્યું, churn કરીને જન્માવ્યો, અને તેને શક્તિનો પુત્ર કહેવામાં આવે છે. મિત્રો, આપણે મળીને, અગ્નિને, શક્તિ અને પોષણના પુત્રને, સર્વમાં શ્રેષ્ઠ, સ્તુતિ અને ઇચ્છા અર્પણ કરીએ. અગ્નિ, તું દરેક આર્યના ઘરમાં એકસાથે પ્રગટે છે; ઇડા ના આસન પર પ્રગટે છે—અમને સંપત્તિ આપ. તુ, સર્વપ્રસિદ્ધ, ગામમાં લોકો દ્વારા બોલાવવામાં આવે છે; અગ્નિ, જ્વલંત વાળવાળો, અનેકને પ્રિય, અર્પણ લાવનાર. આ શ્રદ્ધા સાથે, હું અગ્નિને બોલાવું છું—પોષણના પુત્ર, વહેલો અને પ્રિય, મિત્ર, યોગ્ય અતિથિ, સર્વનો અમર દૂત. અમર દૂત, સર્વનો, લાલ ઘોડાઓ સાથે જોડાયેલો, સર્વ આનંદ માણે છે, બોલાવતાં જ દોડી આવે છે. બોલાવતાં જ દોડી આવે છે; યજ્ઞ સળંગ છે, સ્તુતિ સુંદર છે, દેવસંપત્તિ લોકો માટે પુરસ્કાર છે. અગ્નિ, શક્તિ અને પશુઓના સ્વામી, શક્તિ અને તેજના અધિપતિ, અમને, જાતવેદસ, મહાન પ્રતિષ્ઠા આપ. અગ્નિ, વિદ્વાન, સંપત્તિ માટે પ્રગટે છે, સ્તુતિમાં શ્રેષ્ઠ છે; હે નેતા, તારી પ્રાચીન કિરણોથી અમને પ્રકાશિત કરો. હે રાજા અગ્નિ, રાત્રીમાં અને તારી સ્વભાવથી, નિવાસ અને પ્રભાતે, દૈત્યોને તારા તીક્ષ્ણ દાંતથી ભસ્મ કરી દે. આ રીતે, વિદ્વત્તમ શાસ્ત્રકથામાં, સર્જન, તત્વો, દિશાઓ, રક્ષકો, અને અગ્નિના મહિમા, શ્રદ્ધા અને ભક્તિપૂર્વક વર્ણવાય છે.