પ્રાચીન કાળમાં, જ્યારે યજ્ઞો અને દેવતાઓનું મહિમા સમગ્ર જગતમાં વ્યાપેલું હતું, ત્યારે ઋષિઓએ એક પવિત્ર વિધાન આરંભ્યું. દરેક સ્પર્ધામાં, તેજસ્વી અને ઝડપી દેવતાઓ અમારી રક્ષા કરે એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી. સર્વ ખજાનાઓમાં, અમર અને સત્યજ્ઞાની દેવતાઓ અમને સુરક્ષિત રાખે એવી આશા વ્યક્ત થઈ. પવિત્ર મધ પીધા પછી, આનંદથી તૃપ્ત થઈ દેવયાન માર્ગે જવા માટે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું. આ સમયે, શક્તિનું જન્મ મને પ્રાપ્ત થાય એવી પ્રાર્થના થઈ; આ સ્વરૂપવંતી આકાશ અને પૃથ્વી, મારા પિતા-માતા, અને અમરત્વ સાથે સોમ પણ મારી પાસે આવે તેવી ઇચ્છા વ્યક્ત થઈ. સ્પર્ધામાં વિજયી, તેજસ્વી અને શુદ્ધ થયેલા દેવતાઓએ બૃહસ્પતિનો ભાગ શોધવા માટે પ્રેરણા મળી. પછી વિવિધ દેવતાઓને સ્વાહા સાથે અર્પણ કરવામાં આવ્યા—આપય, સ્વાપય, અપિજાય, ક્રતુ, વસવ, અહર્પતિ, અહન મુગ્ધા, મુગ્ધા વૈનમ્શિના, વિનમ્શિના અંત્યાન, અંત્ય ભૌવન, જગતના અધિપતિ અને સર્વાધિપતિને શ્રદ્ધાપૂર્વક અર્પણ કર્યું. યજ્ઞ દ્વારા જીવન, શ્વાસ, દ્રષ્ટિ, શ્રવણ, પીઠ અને યજ્ઞ સ્વયં સ્થાપિત થાય એવી પ્રાર્થના સાથે, આપણે પ્રજાપતિના સંતાન બની ગયાં, દેવલોક સુધી પહોંચ્યા અને અમરત્વ પ્રાપ્ત કર્યું. આપણે શક્તિ, પરાક્રમ, દૃઢ સંકલ્પ અને તેજ પ્રાપ્ત કરીએ એવી કામના સાથે, માતૃભૂમિને નમન કર્યું. પૃથ્વીનું આ રાજ્ય, તે માર્ગદર્શિકા, નિયંત્રણકર્તા અને મજબૂત આધાર છે—કૃષિ, સુરક્ષા, સંપત્તિ અને પોષણ માટે પૃથ્વીનું મહત્વ સ્વીકારાયું. પ્રારંભે, તેજના જન્મથી સોમરાજા ઔષધિઓ અને જળોમાં પ્રગટ થયા. તે સૌમ્યતા અને મધુરતા અમને પ્રાપ્ત થાય, અને અમે રાજ્યમાં જાગૃત પુરૂહિત તરીકે રહીએ એવી આશા વ્યક્ત થઈ. તેજનું જન્મ સ્વર્ગ સુધી પહોંચ્યું, સર્વ જગતને વ્યાપી લીધું. તે દાતા છે—even તેને પણ આપે છે જે આપતું નથી—અને અમને વિરો સાથે સંપન્ન કરે એવી પ્રાર્થના થઈ. તે તેજસ્વી જન્મ સર્વ જગતમાં વ્યાપી ગયો છે. વિદ્વાન રાજા પ્રજાની સમૃદ્ધિ વધારવા માટે સતત ગતિશીલ છે—એ સમૃદ્ધિ અમને પણ પ્રાપ્ત થાય એવી ઇચ્છા વ્યક્ત થઈ. સહાય માટે સોમરાજા અને અગ્નિ, આદિત્ય, વિષ્ણુ, સૂર્ય, બ્રહ્મા અને બૃહસ્પતિને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા. અર્યમાન, બૃહસ્પતિ અને ઇન્દ્રને દાન માટે પ્રેરણા આપવામાં આવી; વાણી, વિષ્ણુ, સરસ્વતી, સવિતા અને તેજસ્વી દેવતાઓને પણ આમંત્રિત કર્યા. અગ્નિને વિનંતી કરવામાં આવી કે, કૃપાળુ બની, અમને હજારો પર વિજય અને સંપત્તિ આપે. અર્યમાન, પૂષણ, બૃહસ્પતિ અને દૈવી વાણી અમને દાન આપે એવી પ્રાર્થના થઈ. પછી, દૈવી સવિતાનું પ્રેરણા, અશ્વિનીકુમારોની બાહુઓ અને પૂષણના હાથે તમને સોંપવામાં આવ્યા. વાણીની માર્ગદર્શિકા સરસ્વતી માટે, અને બૃહસ્પતિ માટે રાજસિંહાસન પર અભિષેક કરવામાં આવ્યો. અગ્નિએ એક અક્ષરે શ્વાસ પર વિજય મેળવ્યો, અશ્વિનીકુમારો બે અક્ષરે મનુષ્યો પર, વિષ્ણુ ત્રણ અક્ષરે ત્રણ લોક પર, અને સોમ ચાર અક્ષરે ચતુષ્પદ પર વિજય પ્રાપ્ત કર્યો—આ બધું પણ મેં જીતી લીધું છે. પૂષણે પાંચ અક્ષરે પાંચ દિશાઓ પર, સવિતાએ છ અક્ષરે છ ઋતુઓ પર, મરૂતોને સાત અક્ષરે સાત પાળતુ પ્રાણીઓ પર, અને બૃહસ્પતિએ આઠ અક્ષરે ગાયત્રી છંદ પર વિજય મેળવ્યો—આ બધું પણ મેં જીતી લીધું છે. મિત્રે નવ અક્ષરે ત્રિવૃત સ્તોત્ર પર, વર્ણે દસ અક્ષરે વિરાટ છંદ પર, ઇન્દ્રે અગિયાર અક્ષરે ત્રિષ્ટુપ છંદ પર, અને સર્વે દેવોએ બાર અક્ષરે જગતી છંદ પર વિજય મેળવ્યો—આ બધું પણ મેં જીતી લીધું છે. વસુઓએ તેર અક્ષરે ત્રયોદશ સ્તોત્ર પર, રુદ્રોએ ચૌદ અક્ષરે ચતુર્દશ સ્તોત્ર પર, આદિત્યોએ પંદર અક્ષરે પંદર સ્તોત્ર પર, અદિતીએ સોળ અક્ષરે સોળ સ્તોત્ર પર, અને પ્રજાપતિએ સત્તર અક્ષરે સત્તર સ્તોત્ર પર વિજય મેળવ્યો—આ બધું પણ મેં જીતી લીધું છે. નિરૃતિ, આ તમારો ભાગ છે, તેને સ્વીકારો. અગ્નિના દૈવી નેત્રવાળા અને પૂર્વ દિશામાં બેઠેલા દેવતાઓને સ્વાહા; યમના દૈવી નેત્રવાળા દક્ષિણ દિશાના દેવતાઓને; સર્વ દેવોના દૈવી નેત્રવાળા પશ્ચિમ દિશાના દેવતાઓને; મિત્ર-વરુણ અથવા મરૂતોના દૈવી નેત્રવાળા ઉત્તર દિશાના દેવતાઓને; અને સોમના દૈવી નેત્રવાળા ઉપર બેઠેલા પુણ્યાત્મા દેવતાઓને પણ સ્વાહા. આ દેવતાઓ, જેમના નેત્ર અગ્નિ, યમ, સર્વ દેવો, મિત્ર-વરુણ અથવા મરૂતો અને સોમ જેવા છે, તેઓ અલગ-અલગ દિશાઓમાં બેઠેલા છે—તેમને પણ સ્વાહા. અગ્નિને વિનંતી કરવામાં આવી કે, તે યુદ્ધમાં ધીરજ રાખે, દુશ્મનોને દૂર કરે, વિઘ્નો પર વિજય મેળવે અને યજ્ઞમાં તેજ સ્થાપિત કરે. પછી, દૈવી સવિતાની પ્રેરણા, અશ્વિનીકુમારોની બાહુઓ અને પૂષણના હાથે તમને સોંપવામાં આવ્યા. ઉપામ્શુની શક્તિથી આહુતિ આપવામાં આવી; અસુરનો વિનાશ થયો. દુષ્ટોના વિનાશ માટે તમને નિમણૂક કરવામાં આવી. અમે અસુરને સંહાર્યો છે—તેનો નાશ થયો. સવિતા તમને સવિતાઓમાં, અગ્નિ ગૃહસ્થોમાં, સોમ વૃક્ષોમાં, બૃહસ્પતિ વાણીમાં, ઇન્દ્ર સર્વોચ્ચતામાં, રુદ્ર પશુઓમાં, મિત્ર સત્યમાં અને વરુણ ધર્માધિપતિઓમાં સ્થાપિત કરે છે. દેવતાઓને વિનંતી કરવામાં આવી કે, આ વ્યક્તિને સ્પર્ધાવિહિન, સુપત્રી, મહારાજ્ય, મહાસ્વામિત્વ, મહાપ્રભુત્વ અને ઇન્દ્રની શક્તિ માટે યોગ્ય બનાવો. તે પુરુષ અને સ્ત્રીના પુત્ર, તેના કુળ માટે—તે તમારો રાજા છે. સોમ અમારો રાજા છે, બ્રાહ્મણોનો રાજા છે. આ રીતે દેવોએ મધયુક્ત, તેજસ્વી અને રાજસ્વી જળોને ધારણ કરી. મિત્ર અને વરુણે આ જળોથી અભિષેક કર્યું અને ઇન્દ્રને દુશ્મનો પાસેથી પાર પાડી દીધો. તમે વૃષભના પ્રવાહ છો, રાજ્યદાતા છો—મને રાજ્ય આપો. તમે વૃષભના કવચધારી, વાંછનીય, ઉર્જાસ્વી, સર્વત્ર વહેતા, જળાધિપતિ, જળનું બીજ, સૌરચર્મ, સૌરપ્રભા, સૌમ્ય, માર્ગરક્ષક, હિન્શક, અતિશક્તિશાળી, શાક્વરી છંદવાળા, જનપાલક, સર્વપોષક અને રાજસ્વી જળ છો—મને રાજ્ય આપો, તેને પણ રાજ્ય આપો. મધયુક્તો સાથે મધયુક્તો જોડાઈ, ક્ષત્રિયને મહારાજ્ય આપે. અદમ્ય શક્તિ સાથે બેસો, ક્ષત્રિયને મહારાજ્ય આપો. તમે સોમનું તેજ છો—તમારું તેજ મારા બની જાય. અગ્નિ, સોમ, સવિતા, સરસ્વતી, પૂષણ, બૃહસ્પતિ, ઇન્દ્ર, ઘોષ, શ્લોક, અંશ, ભાગ અને અર્યમાનને સ્વાહા. તમે વિષ્ણુના બે સ્વજનો છો, છાનામાં ઉભા છો. સવિતાની પ્રેરણા, અખંડ છાનાં અને સૂર્યકિરણોથી હું તમને શુદ્ધ કરું છું. તમે નિર્મળ, વાણીના સગા, તપથી જન્મેલા અને સોમના દાનરૂપ છો—રાજસ્વી છો. મધુર, તેજસ્વી, અજેય અને શોભાયમાન જળો યજ્ઞમાં આવી છે. વસતિઓમાં વરુણે પોતાનું સ્થાન સ્થાપિત કર્યું છે; જળના સંતાન માતાઓમાં રહેલા છે. તમે રાજસ્વનું બળ, ઊર્જા, ગર્ભ અને નાભિ છો. તમે ઇન્દ્રના વૃત્ર વિધ્વંસક છો. તમે મિત્ર અને વરુણના છો. તમારી શક્તિથી આ વ્યક્તિ વૃત્રને સંહાર કરે. તમે દ્રઢ, ભેદક, પૃથ્વી સ્વરૂપ છો—પશ્ચિમ, પૂર્વ, દક્ષિણ અને સર્વ દિશાઓમાં તેને રક્ષાવો. યુવાનો, અગ્નિ ગૃહપતિ, વૃદ્ધોમાં પ્રસિદ્ધ ઇન્દ્ર, પ્રતિજ્ઞામાં દૃઢ મિત્ર-વરુણ, સર્વજ્ઞ પૂષણ, આશીર્વાદદાયી આકાશ-પૃથ્વી અને વિશાળ આશ્રયવાળી અદિતિ—all પ્રગટ છે. દક્ષિણ દિશામાં જાઓ—ત્રિષ્ટુપ છંદ, બૃહત્ સામન, પંચદશ સ્તોત્ર, ઉનાળો, રાજ્ય અને સંપત્તિ તમારી રક્ષા કરે. પશ્ચિમ દિશામાં જાઓ—જગતી છંદ, વૈરૂપ સામન, સપ્તદશ સ્તોત્ર, ચોમાસું, જન અને સંપત્તિ રક્ષે. ઉત્તર દિશામાં જાઓ—અનુષ્ઠુપ છંદ, વૈરાજ સામન, એકવિંશ સ્તોત્ર, શરદ, ફળ અને સંપત્તિ રક્ષે. ઉપર જાઓ—પંક્તિ છંદ, શાક્વર અને રૈવત સામન, ત્રિણવ અને ત્રયસ્ત્રિંશ સ્તોત્ર, શિયાળો, હેમંત, તેજ અને સંપત્તિ રક્ષે. નમુચિના મસ્તકને નમાવાયું. તમે સોમનું તેજ છો—તમારું તેજ મારા બની જાય. મૃત્યુથી રક્ષાવું. તમે ઊર્જા, શક્તિ અને અમરત્વ સ્વરૂપ છો. સુવર્ણાકૃતિ ઉષાઓ પ્રકાશિત થાય છે; બંને ઇન્દ્ર અને સૂર્ય ઉગે છે. વરુણ અને મિત્ર, તમારા આસન પર આરૂઢ થાઓ અને ત્યાંથી અદિતિ અને દિતિને જુઓ. તમે મિત્ર છો, તમે વરુણ છો. સોમના મહિમાથી, અગ્નિના તેજથી, સૂર્યના કાંતિથી અને ઇન્દ્રની શક્તિથી હું તમને અભિષેક કરું છું. શાસકોમાં શાસક બનીને પ્રકાશિત થાઓ, રક્ષણ આપો. દેવતાઓને ફરી વિનંતી કરવામાં આવી—આ વ્યક્તિને સ્પર્ધાવિહિન, સુપત્રી, મહારાજ્ય, મહાસ્વામિત્વ, મહાપ્રભુત્વ અને ઇન્દ્રની શક્તિ માટે યોગ્ય બનાવો. તે પુરુષ અને સ્ત્રીના પુત્ર, તેના કુળ માટે—તે તમારો રાજા છે. સોમ અમારો રાજા છે, બ્રાહ્મણોનો રાજા છે. આ રીતે, યજ્ઞ અને પ્રાર્થનાના પવિત્ર સંસ્કારથી, દેવતાઓની કૃપા અને શક્તિઓથી, રાજ્ય, તેજ, અમરત્વ અને કલ્યાણનો આશિર્વાદ પ્રાપ્ત થયો.