એકવારની વાત છે, યજ્ઞમાં શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી ભરી સંહિતા ઉચ્ચારાઈ રહી હતી. પ્રારંભે દેવીને પ્રાર્થના કરવામાં આવી—કે તે અમને તાજગી, ધન, ગાય અને કલ્યાણમાં સમૃદ્ધ બનાવે, મનુ પર કૃપા વરસાવે. વિષ્ણુએ પોતાની કિરણોથી બંને લોકને આધાર આપ્યો, ધરતીને સર્વત્ર ધારણ કરી. પછી દેવતાઓને વિનંતી કરવામાં આવી કે તેમની દિવ્ય અવાજો ગુંજાવેઃ પૂર્વ દિશામાં યજ્ઞની તૈયારી કરે, હવનને ઊંચે લઈ જાય અને પોતાના વાસસ્થાનનું વર્ણન કરે. તેમને વિનંતી કરવામાં આવી કે અમારા જીવન અને સંતાનને કદી ન કપે, અને ધરતીના વિશાળ ક્ષેત્રમાં વાસ કરે. આ પછી વિષ્ણુના મહાન કાર્યોનું સ્મરણ કરવામાં આવ્યું—તે વિષ્ણુ, જેમણે ધરતીના પ્રદેશોને માપ્યા, ઉપરનું સ્થાન આધાર વિના સ્થાપ્યું અને મહાન માટે ત્રણ વિશાળ પગલાં ભર્યા. વિષ્ણુને વિનંતી કરવામાં આવી કે તે આકાશ, ધરતી કે મધ્યસ્થાનમાંથી બંને હાથે સમૃદ્ધિથી ભરપૂર કરે અને દાયાં-જમણાં તરફથી અમને ધન આપે. વિષ્ણુની શક્તિનું ગાન કરવામાં આવ્યું, જેમણે ત્રણ વિશાળ પગલાંમાં બધા લોકને આવરી લીધા; તે પર્વતોમાં ફરતા ક્રૂર વન્ય પ્રાણી સમાન પ્રશંસિત છે. પછી, વિષ્ણુના આનંદ, સંતાન, બંધન અને સ્થિરતા તરીકે અમુક વસ્તુઓને સમર્પિત કરવામાં આવી. પછી દેવતા સવિતારના પ્રેરણાથી, અશ્વિનીકુમારોના હાથ અને પુષણના સ્પર્શથી, એક સ્ત્રી રૂપે અમુક વસ્તુઓ સ્થાપિત કરવામાં આવી; તે જ સમયે અસુરોના ગળા કપાયા. તે મહાન અને ઝડપી છે; ઈન્દ્ર માટે શક્તિશાળી વચન બોલવા વિનંતી કરવામાં આવી. વિષ્ણુના નામે, દૈત્યનાશક અને વિઘ્નવિનાશક તરીકે, દરેક પ્રકારના શત્રુઓ, સમાન-અસમાન, પરિવારજન કે અજાણ્યા, જન્મેલા કે અજન્મા, બધાએ our સામે વિઘ્નો મૂક્યા હોય, તે બધાને દૂર કરવામાં આવ્યા. સાથે જ માયા પણ દૂર કરી. વિષ્ણુ સર્વેમાં સ્વામી, યજ્ઞના અધિપતિ, પ્રજાપતિ, દૈત્યનાશક, દુશ્મનનો સંહારક છે. દૈત્યનાશક અને વિઘ્નવિનાશક તરીકે, વિષ્ણુને સમર્પિત વસ્તુઓને છાંટવામાં, ઉતારવામાં, પાથરવામાં, સ્થાપિત કરવામાં અને ફરાવવામાં આવી; બધું વિષ્ણુનું છે. પછી ફરી દેવ સવિતારની પ્રેરણા, અશ્વિનિ અને પુષણના હાથથી, સ્ત્રી સ્વરૂપમાં, જઉં સ્થાપિત કરી; તે જવાર, દુશ્મન અને દ્વેષને દૂર કરે છે. આકાશ, અંતરિક્ષ અને ધરતી માટે તેને સમર્પિત કરવામાં આવી. બધા લોક અને પિતૃસ્થાન શુદ્ધ થાય એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી. આકાશ ઉંચું થાય, અંતરિક્ષ ભરે, ધરતી મજબૂત બને—મારુતો માપે, મિત્ર અને વર્ણે નિયમથી તેનું પાલન કરે. બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, ધન અને પોષણ માટે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું; જીવન અને સંતાનને મજબૂત બનાવવાની પ્રાર્થના થઈ. જે વસ્તુ સ્થિર છે, તે યજમાનને પણ આ સ્થાને સ્થિર કરે; સંતાન અને ગાયમાં વૃદ્ધિ થાય, સ્વર્ગ અને ધરતી ઘીથી ભરાય. તે ઈન્દ્રનું આશ્રય છે, સર્વ લોકો માટે શીતલ છાંય છે. ગાયકના ગીતો સર્વ દિશામાંથી તેને ઘેરી લે; વડીલો વડીલને અનુસરે, પ્રિયજન પ્રિયજનને અનુસરે. તે ઈન્દ્રનું બંધન અને સ્થિરતા છે, ઈન્દ્રનું અને સર્વ દેવતાઓનું છે. તે વિભૂ છે—પ્રવાહમાન, અગ્નિ છે—હવન વહન કરનાર, ઝડપી અને જ્ઞાની છે, સર્વજ્ઞ અને પ્રશંસિત છે. તે પ્રેરિત, કવિ, ઝડપી પગવાળું, શક્તિશાળી, મદદરૂપ, શુભદાયક, શુદ્ધિકારક, બિલાડી સમાન, રાજા, પાતળું જ્વાળાવાળું, ઘેરાવાવાળું, શુદ્ધિકારક, આકાશ, વિસ્તૃત, શુદ્ધ, હવનનાશક, સત્યના નિવાસ અને સ્વર્ગનો પ્રકાશ છે. તે મહાસાગર છે, સર્વવ્યાપી, અજન્મા, એક પગવાળું, ગહનનું સાપ, વાણી, ઈન્દ્રનું, આસન છે. તે સત્યના બે દ્વાર છે; દુ:ખ ન થાય એવી પ્રાર્થના. માર્ગોના સ્વામી, સુરક્ષિત રીતે માર્ગદર્શન કરે, દૈવી માર્ગે કલ્યાણ થાય. મિત્રની દૃષ્ટિથી મને જુઓ. અગ્નિ, તમે મહાસાગર સાથે છો, રુદ્ર અને અનિકા સાથે છો. રક્ષણ કરો, હાનિ ન કરો, નમન. તમે પ્રકાશ છો, સર્વરૂપ, સર્વ દેવોમાં એકત્રિત. સોમા, શરીરને નુકસાન પહોંચાડનારોથી રક્ષણ આપો, વિશાળ ઢાલ સમાન છો. ઘૃતગ્રાહક પ્રસન્ન થાય. અગ્નિ, અમને શુભ માર્ગે લઈ જાવ, સર્વ માર્ગ જાણનારા દેવ, અમારા પાપ દૂર કરો. શ્રેષ્ઠ નમન અર્પણ કરીએ છીએ. આ અગ્નિ અમને વિશાળ માર્ગ આપે, દુશ્મનોને તોડી, ધન જીતે અને વિજયી બને. વિષ્ણુ, વિશાળ પગલાં ભરો, વસવાટ માટે જગ્યા વિશાળ કરો; ઘીથી જન્મેલા, ઘી પીવો, યજ્ઞપતિને આગળ લાવો. દેવ સવિતાર માટે સોમા અર્પણ થાય, તેનું રક્ષણ કરો. સોમા, દેવોમાં દેવ, ધન વૃદ્ધિ માટે અર્પણ કરીએ છીએ. હું વરુણના બંધનથી મુક્ત છું. અગ્નિ, તમે વ્રતના રક્ષક છો; તમારું વ્રત-શરીર મારેમાં અને મારું તમારામાં હોય. વ્રતાધિપતિ, અમારા વ્રતો સ્વીકારો; દિક્ષાધિપતિ દિક્ષા સ્વીકારો; તપોધિપતિ તપસ્વી સ્વીકારો. વિષ્ણુ, વિશાળ પગલાં ભરો, વસવાટ માટે જગ્યા વિશાળ કરો; ઘીથી જન્મેલા, ઘી પીવો, યજ્ઞપતિને આગળ લાવો. હું બીજાને શોધ્યો નથી, બીજાને નજીક ગયો નથી; તમને બીજાથી નજીક અને દૂરાવાળાથી પણ દૂર મળ્યો છું. દૈવી યજ્ઞ માટે, વનપતિ, તમને પસંદ કરીએ છીએ; દેવો તમને અને વિષ્ણુને સ્વીકાર કરે. વનસ્પતિ, અમને રક્ષણ આપો; યજ્ઞયૂપ, હાનિ ન કરો. આકાશને નુકસાન ન કરો, અંતરિક્ષને હાનિ ન કરો; ધરતી સાથે એક થાઓ. યજ્ઞયૂપ માટે, તીક્ષ્ણ કટારાએ શુભ માટે આગળ વધાર્યું. વનપતિ, શત શાખાવાળા, વૃદ્ધિ પામો; હજાર શાખાવાળા, અમને વૃદ્ધિ આપો. પછી ફરી દેવ સવિતારની પ્રેરણા, અશ્વિનીકુમારોના હાથ, પુષણના સ્પર્શથી, સ્ત્રી સ્વરૂપમાં, જઉં સ્થાપિત કરી; જવાર, દ્વેષ અને દુશ્મન દૂર કરે છે. આકાશ, અંતરિક્ષ, ધરતી માટે તેને સ્થાપિત કર્યું. બધા લોક અને પિતૃસ્થાન શુદ્ધ થાય, પિતૃસ્થાનનું સ્થાન છે. તમે નેતા, શ્રેષ્ઠ ઉઠાવનાર છો; આ સંપત્તિમાંથી આગળ વધશો. દેવ સવિતાર મધથી અભિષેક કરે. તમે શ્રેષ્ઠ વનસ્પતિઓમાં છો. ટોચથી આકાશને સ્પર્શો, મધ્યથી અંતરિક્ષને, શિખરથી ધરતીને આધાર આપો. જ્યાં તમારી વસતિઓ છે, જ્યાં અનેક શિંગાવાળી ગાયો ચરે, ત્યાં, વિશાળ પગલાંવાળા વિષ્ણુ, તમારું શ્રેષ્ઠ પગલાં છે; એનું રક્ષણ કરો. પ્રાર્થના, રાજ્ય, ધન વૃદ્ધિ માટે ઘેરી લઉં છું. પ્રાર્થના, રાજ્ય, જીવન, સંતાન સ્થાપિત કરો. વિષ્ણુના કાર્યો જુઓ, જ્યાંથી પવિત્ર નિયમો પ્રકાશિત થાય; તે ઈન્દ્રનો યોગ્ય મિત્ર છે. વિષ્ણુનું શ્રેષ્ઠ પગલાં વિદ્વાન સદા જુએ છે, જેમ કે આકાશમાં ફેલાયેલું નેત્ર. તમે ઘેરાવાવાળા છો; દૈવી દળો તમને ઘેરી લે; યજમાનને ધનમાં ઘેરી લઈએ. તમે સ્વર્ગપુત્ર છો, ધરતી પર તમારું સ્થાન છે; જંગલ તમારો પશુ છે. તમે નજીક આવનાર છો. દેવો, દૈવી દળો અને પ્રેરિતો સાથે અગ્નિ લઈને આવો. ત્વષ્ટા, અમને ધન આપો; તમારી અર્પણો મનપસંદ થાય. બૃહસ્પતિ, સુખથી પ્રસન્ન થાઓ, ધન ધારણ કરો. દેવોના યજ્ઞના બંધનથી સાચે છોડું છું; માનવ તમને હાનિ ન કરે. પછી ફરી દેવ સવિતાર, અશ્વિનીકુમારો, પુષણના હાથથી, અગ્નિ અને સોમા દ્વારા દિક્ષિત, સ્થાપિત કર્યું. જળ અને વનસ્પતિ સ્વીકાર કરે, માતા, પિતા, ભાઈ, સહોદર અને સાથી સ્વીકાર કરે. અગ્નિ અને સોમા દ્વારા છાંટવામાં આવ્યા. તમે જળમાં વિશાળ છો. દૈવી જળો માટે લેવાયેલ અર્પણ તેમને માણે. શ્વાસ પવન સાથે જોડાય, અંગો પૂજનીયો સાથે, યજ્ઞપતિ આશીર્વાદ આપે. ઘીથી અભિષેક કરાયેલા યજ્ઞપશુઓનું રક્ષણ કરો; રેવતી, યજમાનને આનંદ આપો, અહીં પ્રવેશો. મધ્યાંતરિક્ષમાંથી દૈવી પવન સાથે, સ્વ-સ્વરૂપે અર્પણ કરો, પૂર્ણ રહો. યજ્ઞમાં વરસાદ પુષ્કળ વરસે; યજ્ઞપતિ સ્થાપિત કરો. દેવોને સ્વાહા. ધરતીને નુકસાન ન કરો, તેને ઈજા ન પહોંચાડો. શ્રદ્ધાથી આવનારનું સ્વાગત કરો. ઘીના પ્રવાહો અનુસરો, સત્યના માર્ગે ચાલો. આ રીતે, શ્રદ્ધા, ભક્તિ અને દૈવી શક્તિઓના આશીર્વાદથી યજ્ઞ પૂર્ણ થયો; દરેક પ્રાર્થનામાં કલ્યાણ, રક્ષણ અને સમૃદ્ધિની આશા ઝળહળતી રહી.