આ શાસ્ત્રના પવિત્ર શ્લોકોમાં, વિવિધ પ્રકૃતિના પ્રાણીઓ અને તેમની વિશિષ્ટતાઓ દેવતાઓ સાથે જોડાઈને વર્ણવાય છે. આ રીતે, દરેક પ્રાણી, પક્ષી, અને પ્રકૃતિના તત્વો કોઈ ન કોઈ દેવતા, ઋતુ, અથવા વૈદિક છંદ સાથે સંકળાયેલી છે. આ વાર્તા પ્રમાણે, કાળી ગળાવાળી ગાય અગ્નિની છે; સફેદ ચિતરેલી ગાય વસુઓની છે; લાલ રંગની ગાય રુદ્રની છે; સફેદ અને દૃષ્ટિવાળી ગાય આદિત્યોની છે; અને જે ગાય આકાશ જેવી દેખાય છે, તે પર્જન્યની છે. ઊંચી, બલદ, અને નાની ગાય ઇન્દ્ર-વિષ્ણુની છે; ઊંચી, સફેદ હાથવાળી, અને સફેદ પીઠવાળી ગાય ઇન્દ્ર-બૃહસ્પતિની છે; વારાહ (સૂર) જેવું સ્વરૂપ ધરાવતી ગાય ઝડપથી દોડતી છે; ચિતરેલી ગાય અગ્નિ-મરૂતની છે; અને કાળી ગાય પુષણની છે. અગ્નિ-ઇન્દ્રની જોડી, બે સ્વરૂપવાળી ગાય, અગ્નિ-સોમાની જોડી, નાની ગાય, અનડ્વાહા, અગ્નિ-વિષ્ણુની જોડી, અને મૈત્રાવરુણી, મૈત્રી – આ બધા અલગ-અલગ સ્વરૂપ ધરાવે છે. કાળી ગળાવાળી ગાય અગ્નિની, પિંગળ ગાય સોમાની, સફેદ ગાય વાયુની, નિશાન વગરની ગાય અદિતીની, સમાન સ્વરૂપવાળી ગાય ધાત્રીની, અને વાછરાઓ દેવીઓ માટે છે. કાળી ગાય પૃથ્વીની, ધૂમ્રવર્ણ ગાય અંતરિક્ષની, મોટી ગાય આકાશની, ચિતરેલી ગાય વીજળીની, અને ભસ્મવર્ણ ગાય તારાઓની છે. ધૂમ્રવર્ણ ગાય વસંત માટે, સફેદ ગાય ઉનાળે, કાળી ગાય વરસાદ માટે, લાલ ચિતરેલી ગાય શરદ માટે, પિંગળ ગાય શિયાળે, અને લાલ-ભૂરા ગાય ઠંડા ઋતુ માટે છે. ત્રણ વર્ષની ગાય ગાયત્રી છંદ માટે, પાંચ વર્ષની ગાય તૃષ્ટુપ માટે, બે વર્ષની બળદ જગતી માટે, ત્રણ વાછરાવાળી ગાય અનુષ્ટુપ માટે, ચાર વર્ષની બળદ ઉષ્ણિહ માટે છે. છ વર્ષની બળદ વિરાજ માટે, બલદ બૃહતી માટે, બલદ કકુભ માટે, અનડ્વાહા પંક્તિ માટે, અને ગાય અતિચ્છંદસ માટે છે. કાળી ગળાવાળી ગાય અગ્નિની, પિંગળ ગાય સોમાની, ઉપધ્વસ્તા ગાય સાવિત્રીની, વાછરાઓ સરસ્વતીની, કાળી ગાય પુષણની, ચિતરેલી ગાય મરૂતની, અનેક સ્વરૂપવાળી ગાય વિશ્વદેવોની, અને વિનમ્ર ગાય દ્યાવાપૃથ્વીની છે. એમ શાસ્ત્રમાં ચાલતી ગાયોની યાદી આપવામાં આવી છે: ઇન્દ્ર-અગ્નિની જોડી, કાળી ગાય, વરુણની જોડી, ચિતરેલી ગાય, મરૂત, અને સર્વોચ્ચ સ્વરૂપવાળી ગાય. અગ્નિ માટે અનેક મુખવાળી ગાય માટે પ્રથમ જન્મેલા મરૂતમાંથી મળે છે; મરૂત માટે ગરમી લાવતી ગાય, ઘરવાળી મરૂત માટે બશિખા, રમતી મરૂત માટે મિશ્ર સ્વરૂપવાળી ગાય, અને પોતાના માટે મરૂત માટે અનુસરી ગાય. ચલતી ગાયોમાં ઇન્દ્ર-અગ્નિની જોડી, શિંગવાળી ગાય, મહેન્દ્ર, અને વિશ્વકર્માની અનેક સ્વરૂપવાળી ગાય છે. ધૂમ્રવર્ણ, પિંગળવર્ણ ગાય સોમાવાળી પિતૃઓ માટે; પિંગળ, પિંગળવર્ણ ગાય બરહિસ પર બેઠેલા પિતૃઓ માટે; કાળી, પિંગળવર્ણ ગાય અગ્નિથી ભસ્મ થયેલા પિતૃઓ માટે; કાળી, ચિતરેલી ગાય ત્રયંબક માટે છે. શુનાસીર માટે ચાલતી ગાય, વાયુ માટે સફેદ ગાય, અને સૂર્ય માટે સફેદ ગાય છે. ઋતુઓ માટે, વસંતમાં ચકવી, ઉનાળે લપવિંગ, વરસાદમાં તીતર, શરદમાં બટેર, શિયાળે કાગડો, અને ઠંડા ઋતુમાં કાવડિયા મળે છે. સમુદ્ર માટે શીઘ્રગામી જંતુ, પર્જન્ય માટે દાદરા, જળ માટે માછલી, મીત્ર માટે કુલિપય પંખી, વરુણ માટે મગર મળે છે. સોમા માટે હંસ, વાયુ માટે સાળ, ઇન્દ્ર-અગ્નિ માટે કટક, મીત્ર માટે ડૂબકી, વરુણ માટે લાલ રંગની હંસ મળે છે. અગ્નિ માટે કાંટોવાળું પંખી, જંગલના વૃક્ષો માટે ઘુવ, અગ્નિ-સોમા માટે કઠક, અશ્વિનો માટે મોર, મીત્ર-વરુણ માટે કબૂતર મળે છે. સોમા માટે લપવિંગ, ત્વષ્ટૃ માટે કૌલીક પંખી, ગાયશાળામાં દેવીઓના પંખી, અગ્નિ માટે પાંરુષણ પંખી મળે છે. દિવસ માટે કબૂતર, રાત્રિ માટે સીચાપૂ પંખી, દિવસ-રાત્રિના સંધિ માટે જતૂ પંખી, માસ માટે દાત્યુહા, વર્ષ માટે મહા ગૃધ્ધ મળે છે. પૃથ્વીમાંથી ઉંદર, અંતરિક્ષ માટે પાંચ નકુલ, આકાશ માટે ચુહા, દિશાઓ માટે નકુલ અને ગંધ, મધ્ય દિશાઓ માટે પટ્ટાવાળી નકુલ મળે છે. વસુઓ માટે કાંતિ, રુદ્રો માટે ચિતરેલી હરણ, આદિત્યો માટે ન્યંકુ હરણ, સર્વ દેવો માટે ચિતરેલી કાંતિ, સાધ્યો માટે કુલુંગ હરણ મળે છે. ઈશાન માટે પરસ્વત પ્રાણી, મીત્ર માટે ગાય, વરુણ માટે મહિષ, બૃહસ્પતિ માટે જંગલી બલદ, ત્વષ્ટૃ માટે ઉંટ મળે છે. પ્રજાપતિ માટે માનવ, હસ્તી માટે હાથી, વાક માટે પલુષી પંખી, ચક્ષુષ માટે માખી, શ્રોત્ર માટે મધમાખી મળે છે. પ્રજાપતિ-વાયુ માટે ગાય અને જંગલના પ્રાણી, વરુણ માટે જંગલનો રામ, યમ માટે કાળી કાંતિ, રાજા માટે વાંદરા, વાઘ માટે લાલ ગાય, બલદ માટે જંગલી ગાય, ઝડપથી દોડતા શ્યેન માટે બટેર, નીલકંઠ માટે કીડા, સમુદ્ર માટે શીઘ્રગામી, હિમશૈલ માટે હાથી મળે છે. મોર પ્રજાપતિનો છે; ઘુવ હલિક્ષણનો છે; વૃષદંશ ધાત્રીનો છે; બગલા દિશાઓના છે; કોયલ અગ્નિનો છે; કલવિંક લોહિતાહિનો છે; પુષ્કરસાદ ત્વષ્ટૃનો છે; બગલા વાકનો છે. સોમા માટે કુલુંગ હરણ, જંગલ માટે જંગલી બકરો, નકુલ માટે નકુલ, શકા માટે પુષણા પંખી, શિયાળ માટે મોર, ઇન્દ્ર માટે જંગલી ગાય, પિદવા માટે ન્યંકુ હરણ, કક્કટા માટે કાંકડો, અનુમતિ માટે પ્રતિશ્રુતકા પંખી, ચક્રવાક માટે લાલ હંસ મળે છે. બલાકા બગલા સૂર્યના છે; શારગ પંખી સૃજયાના છે; શયાંડક પંખી મૈત્રાના છે; શારી પંખી સરસ્વતીના છે; પુરુષવાક પંખી કૂતરા માટે; શાર્દૂળ પૃથ્વી માટે; વરુ પૃદાકુ માટે; પોપટ મન્યુ માટે; શુક પોપટ સરસ્વતી માટે; પુરુષવાક પંખી માનવ માટે છે. સુપર્ણ પંખી પર્જન્ય માટે; આતિર્વાસા પંખી દરવિદા માટે; ગૃધ્ધ વાયુ માટે; કલવિંક અગ્નિ માટે; પુષ્કરસાદ ત્વષ્ટૃ માટે; બગલા વાક માટે; પલવ મધ્ય દિશા માટે; મદગુ પંખી અને માછલી નદીઓના દેવતા માટે; કચ્છુ દ્યાવાપૃથિવી માટે છે. પુરુષમૃગ ચંદ્ર માટે; ગોઠી કાલકા માટે; દાર્વાઘાટ પંખી જંગલના દેવતા માટે; કૃકવાક પંખી સાવિત્રી માટે; હંસ વાતા માટે; નાક્રા મકરા માટે; કુલિપય પંખી અકૂપારા માટે; શલ્પા પંખી હ્રી માટે છે. એણી કાંતિ દિવસ માટે; દાદરા રાત્રિ માટે; ઉંદર તીતર માટે; સાપ અશ્વિનો માટે; કાળી રાત્રિ માટે; ભાલુ જતૂ માટે; સુશિલિકા પંખી અન્ય લોકો માટે; જહાકા પંખી વિષ્ણુ માટે છે. અન્યવાપા પંખી અર્ધમાસ માટે; ઋશ્ય કાંતિ મોર માટે; સુપર્ણ પંખી ગંધર્વો માટે; ઉંદર જળ માટે; કશ્યપ કચ્છુ માસ માટે; લાલ માછલી કુણ્ડૃણાચી માટે; ગોલત્તિકા પંખી અપ્સરાઓ માટે; અસિત કાળી પંખી મૃત્યુ માટે છે. વર્ષાહૂ પંખી ઋતુ માટે; ઉંદર ચુહા માટે; માન્થાલા પંખી પિતૃઓ માટે; અજગર વસુઓ માટે; ચકવી કબૂતર માટે; ઘુવ સસુ માટે; જંગલનો રામ નિરૃતિ અને વરુણ માટે છે. શિવત્ર પંખી આદિત્યો માટે; ઉંટ તેજસ્વી માટે; ગૃધ્ધ મતિ માટે; સૃમરા જંગલ માટે; ચિતરેલી હરણ રુદ્ર માટે; ક્વયી પંખી કુટરુર માટે; દાત્યુહા પંખી ઘોડા માટે; પિકા પંખી કામ માટે છે. ગેંડા વિશ્વદેવો માટે; કાળો કૂતરો કર્ણા માટે; ગધેડો તરક્ષુ માટે; ભાલુ રાક્ષસો માટે; દૂધિયો ઇન્દ્ર માટે; સિંહ મરૂત માટે; કૃકલાસા પંખી પિપ્પકા માટે; શકુની પંખી શસ્ત્ર માટે; ચિતરેલી કાંતિ સર્વ દેવો માટે છે. પછી, શરીરના વિવિધ અંગો અને તત્વો પણ દેવતાઓ સાથે જોડાય છે. શાદં પંખી દહીં સાથે, અવકા વનસ્પતિ દાંતના મૂળ સાથે, માટી જવાર સાથે, તેગા વનસ્પતિ દાંત સાથે, સરસ્વતી જીભના ટોચ સાથે, જીભનો આધાર ઉવુલા સાથે, તલુ જડ સાથે, પાણી મોઢા સાથે, પુરૂષ અંગ વૃશણ સાથે, આદિત્યો દાઢી સાથે, માર્ગ ભ્રૂ સાથે, દ્યાવાપૃથિવી પાંપણ સાથે, વીજળી પાંપણના વાળ સાથે, સફેદ સ્વાહા, કાળી સ્વાહા, ઉપરની પાંપણ અવરોધ, નીચી પાંપણ અવરોધ છે. પવન શ્વાસ-પ્રશ્વાસ સાથે, નાક શ્વાસના પ્રવેશ સાથે, નીચી ઓઠ સારા સાથે, ઉપરની ઓઠ તેજસ્વી સાથે, અંદરની ઓઠ ઓછા તેજસ્વી સાથે, બહારની ઓઠ સ્થિરતા સાથે, માથું વીજળી સાથે, મગજ વીજળી સાથે, કાન શ્રવણ સાથે, શ્રવણ કાન સાથે, પછી નીચી ગરદન પાણી સાથે, સુકાઈ ગયેલી ગરદન મન સાથે, ગળા અદિતી સાથે, માથું નિરૃતિ સાથે, માથું ઉગ્ર અવાજ સાથે, શ્વાસ વાળ સાથે, ઢગલો શરીર સાથે છે. કટક વાળ સાથે, ઇન્દ્ર ઊંઘ સાથે, બૃહસ્પતિ પંખીના બેસવા સાથે, કચ્છુ કવચ સાથે, પગ thighs સાથે, ભાલુ વાછરાઓ સાથે, ચકવી ઝડપ સાથે, યાત્રા હાથ સાથે, અરણી લાકડું જડ સાથે, અગ્નિ કડક હાથ સાથે, પુષણ હાથ સાથે, અશ્વિન કાંધ સાથે, રુદ્ર રડવું સાથે છે. શરીરના ભાગો પણ દેવતાઓને અર્પણ છે: પ્રથમ ભાગ અગ્નિ માટે, બીજો વાયુ માટે, ત્રીજો ઇન્દ્ર માટે, ચોથો સોમા માટે, પાંચમો અદિતી માટે, છઠ્ઠો ઇન્દ્રાણી માટે, સાતમો મરૂત માટે, આઠમો બૃહસ્પતિ માટે, નવમો આર્યમાન માટે, દસમો ધાતુ માટે, અગિયારમો ઇન્દ્ર માટે, બારમો વરુણ માટે, અને તેરમો યમ માટે છે. બીજાં ભાગો: પ્રથમ ઇન્દ્ર-અગ્નિ માટે, બીજો સરસ્વતી માટે, ત્રીજો મીત્ર માટે, ચોથો જળ માટે, પાંચમો નિરૃતિ માટે, છઠ્ઠો અગ્નિ-સોમા માટે, સાતમો સર્પો માટે, આઠમો વિષ્ણુ માટે, નવમો પુષણ માટે, દસમો ત્વષ્ટૃ માટે, અગિયારમો ઇન્દ્ર માટે, બારમો વરુણ માટે, તેરમો યમી માટે; દક્ષિણ બાજુ દ્યાવાપૃથિવી માટે, ઉત્તર બાજુ સર્વ દેવો માટે છે. આ રીતે, શાસ્ત્રના આ શ્લોકો દ્વારા સમગ્ર પ્રકૃતિ, પ્રાણી, પક્ષી, ઋતુ, અને શરીરના અંગો – બધું દેવતાઓ, છંદો, અને ઋતુઓ સાથે પવિત્ર રીતે જોડાયેલી છે; દરેક સ્વરૂપ, રંગ, અને ગુણમાં દૈવી સ્નેહ અને સંરક્ષણનો સંદેશ છે.