ఇత్యారణ్యం పర్వ .. మహానామ్న్య విదా మఘవన్ విదా గాతుమనుశంసిషో దిశః శిక్షా శచీనాం పతే పూర్వీణాం పురూవసో
ఇలా అరణ్య పర్వతానికి, మహా మహిమాన్వితులకు, ఓ మఘవన్! స్తుతి మార్గాన్ని తెలుసుకో. శక్తులను నడిపించు, ఓ పురాతన శక్తుల అధిపతి, అనేక కోరికలు కలిగినవాడా!
ఆభిష్ట్వమభిష్టిభిః స్వా ఽర్న్నాంశుః ప్రచేతన ప్రచేతయేన్ద్ర ద్యుమ్నాయ న ఇషే
ఈ ఆశీర్వాదాలతో, మధురమైన భోజనంతో, ప్రకాశించే, జ్ఞానవంతుడైన ఇంద్రుడు శక్తికి సిద్ధమవుతాడు, అవసరానికి కాదు.
ఏవా హి శక్రో రాయే వాజాయ వజ్రివః శవిష్ఠ వజ్రిన్నృఞ్జసే మంహిష్ఠ వజ్రిన్నృఞ్జస ఆ యాహి పిబ మత్స్వ
ఇలా, ఓ శక్రా! సంపదకోసం, బలానికోసం, వజ్రాయుధముతో, అత్యంత శక్తివంతుడవు, మానవులకు దయగలవాడవు, రా, పానం చేయి, ఆనందించు.
విదా రాయే సువీర్యం భవో వాజానాం పతిర్వశాం అను మంహిష్ఠ వజ్రిన్నృఞ్జసే యః శవిష్ఠః శూరాణామ్
సంపద కోసం మంచి వీరత్వాన్ని తెలుసుకో, బలానికి అధిపతివి, ఐశ్వర్యానికి యజమానివి, మానవులకు దయగలవాడవు, బలవంతులలో అత్యంత శక్తివంతుడవు.
యో మంహిష్ఠో మఘోనామ్ంశుర్న్న శోచిః చికిత్వో అభి నో నయేంద్రో విదే తము స్తుహి
దాతల్లో అత్యంత దయగలవాడు, సూర్యునిలా ప్రకాశించే జ్ఞానవంతుడు, ఇంద్రుడు మనలను నడిపించాలి; తెలిసిన వాడిని స్తుతించు.
ఈశే హి శక్రస్తమూతయే హవామహే జేతారమపరాజితమ్ స నః స్వర్షదతి ద్విషః ఋతం బృహత్
ఆ శక్తికి అధిపతివాడు శక్రుడే; జయించలేని విజేతను మేము పిలుస్తున్నాము. అతడు మన శత్రువులను చెదరగొట్టాలి, గొప్పవాడు, సత్యవంతుడు.
ఇన్ద్రం ధనస్య సాతయే హవామహే జేతారమపరాజితమ్ స నః స్వర్షదతి ద్విషః స నః స్వర్షదతి ద్విషః
సంపదను పొందేందుకు, జయించలేని విజేత అయిన ఇంద్రుణ్ణి మేము పిలుస్తున్నాము. అతడు మన శత్రువులను చెదరగొట్టాలి, మన శత్రువులను చెదరగొట్టాలి.
పూర్వస్య యత్తే అద్రివోం ఽశుర్మదాయ సుమ్న ఆ ధేహి నో వసో పూర్తిః శవిష్ఠ శస్యతే వశీ హి శక్రో నూనం తన్నవ్యం సంన్యసే
నీకు పూర్వం పిండిన సోమరసం ఉల్లాసానికి, ఓ శిలాయుధధారి! నీ అనుగ్రహాన్ని మాపై ఉంచు, ఓ దయగలవాడా! సంపూర్ణతను స్తుతిస్తారు, ఓ శక్తివంతుడా! నిజంగా, శక్రుడా, నీవు ఈ కొత్త దానాన్ని ఇప్పుడు స్వీకరిస్తున్నావు.
ప్రభో జనస్య వృత్రహన్త్సమర్యేషు బ్రవావహై శూరో యో గోషు గచ్ఛతి సఖా సుశేవో అద్వయుః
ప్రభూ, మనుషుల మధ్య తిరుగుతూ, వృత్రుని సంహరించిన వీరుడి గురించి మనం మాట్లాడుదాం. ఆయన పశువుల మధ్య స్నేహితుడిగా, శాంతియుతంగా, ఎవరికీ శత్రువుగా లేని దయామయుడిగా ఉంటాడు.
అథ పఞ్చ పురీషపదాని ఏవాహ్యో ఽ ఽ ఽవా ఏవా హ్యగ్నే ఏవాహీన్ద్ర ఏవా హి పూషన్ ఏవా హి దేవాః ఓం ఏవాహి దేవాః
ఇప్పుడు ఐదు పురీషపదాలు: ఓ అగ్ని, నిజంగా; ఓ ఇంద్ర, నిజంగా; ఓ పూషణ, నిజంగా; ఓ దేవతలారా, నిజంగా. ఓం, నిజంగా దేవతలారా.
ఇతి పఞ్చ పురీషపదాని .. .. ఇతి .. ఉత్తర ప్రథమ ప్రథమో ఽర్ధః అసితః కాశ్యపో దేవలో వా. గాయత్రీ. పవమానః సోమః. అ ఉపాస్మై గాయతా నరః పవమానాయేన్దవే చ్ అభి దేవాం ఇయక్షతే
ఇవి ఐదు పురీషపదాలు. ఇది ఉత్తర ప్రథమ భాగం: అసితుడు, కాశ్యపుడు లేదా దేవలుడు. గాయత్రీ. పవిత్రుడైన సోముడు. ఓ మనుష్యులారా, పవిత్రుడైన ఇందువుకు గానం చేయండి; దేవతలు ఆయనవద్దకు చేరుకుంటారు.
అ అభి తే మధునా పయో ఽథర్వాణో అశిశ్రయుః చ్ దేవం దేవాయ దేవయు
అథర్వణులు మధురమైన పాలతో నీ వద్దకు వచ్చారు; దేవునికి, దివ్యునికి.
అ స నః పవస్వ శం గవే శం జనాయ శమర్వతే చ్ శం రాజన్నోషధీభ్యః
మాకు శుభం కలిగించు, పశువులకు, ప్రజలకు, రథసారధికి, రాజుకు, ఔషధాలకు మేలు కలిగించు.
కశ్యపో మారీచః. గాయత్రీ. పవమానః సోమః. అ దవిద్యుతత్యా రుచా పరిష్టోభన్త్యా కృపా చ్ సోమాః శుక్రా గవాశిరః
మారీచుని కుమారుడు కాశ్యపుడు. గాయత్రీ. పవిత్రుడైన సోముడు. మెరుపులతో, ప్రకాశంతో, తెల్లగా, గోవు తలలతో కూడిన సోమాలు ప్రవహిస్తున్నాయి.
అ హిన్వానో హేతృభిర్హిత ఆ వాజం వాజ్యక్రమీత్ చ్ సీదన్తో వనుషో యథా
పూజారుల ప్రేరణతో, బలాన్ని ఇచ్చేవాడు విజయం కోసం ముందుకు సాగుతున్నాడు, గెలిచినవారు తమ స్థానాల్లో కూర్చునేలా.
అ ఋధక్సోమ స్వస్తయే సంజగ్మానో దివా కవే చ్ పవస్వ సూర్యో దృశే
సోముడు విజయవంతమై, మన శ్రేయస్సు కోసం చేరిపోవాలి, ఓ జ్ఞానీ; సూర్యుని దర్శనం కోసం పవిత్రమవు.
శతం వైఖానసాః, గాయత్రీ, పవమానః సోమః. అ పవమానస్య తే కవే వాజిన్త్సర్గా అసృక్షతే చ్ అర్వన్తో న శ్రవస్యవః
వంద మంది వైఖానస ఋషులు, గాయత్రీ, పవిత్రుడైన సోముడు. ఓ మేధావీ, నీ కోసం బలాన్ని ఇచ్చే ప్రవాహాలు ప్రసరిస్తున్నాయి, పేరుగాంచిన గుర్రాలు పరుగెత్తినట్లు.
అ అచ్ఛా కోశం మధుశ్చుతమసృగ్రం వారే అవ్యయే చ్ అవావశన్త ధీతయః
తేనెతో పొంగిపొర్లే పాత్రవద్దకు, నశించని నీటివద్దకు, స్తోత్రాలు పరుగెత్తాయి.
అ అచ్ఛా సముద్రమిన్దవో ఽస్తం గావో న ధేనవః చ్ అగ్మన్నృతస్య యోనిమా
సముద్రాన్ని향ించి బిందువులు వెళ్లాయి, ఆవులు తమ గోతిలోకి వెళ్లినట్లు; అవి సత్యపు గర్భాన్ని చేరాయి.
భరద్వాజో బార్హస్పత్యః, గాయత్రీ, అగ్నిః. అ అగ్న ఆ యాహి వీతయే గృణానో హవ్యదాతయే చ్ ని హోతా సత్సి బర్హిషి
బృహస్పతిపుత్రుడు భరద్వాజుడు, గాయత్రీ, అగ్ని. ఓ అగ్ని, హవిని అందుకోవడానికి, స్తుతింపబడుతూ, ఇక్కడికి రా; హోతగా బర్హిస్సుపై కూర్చో.
అ తం త్వా సమిద్భిరఙ్గిరో ఘృతేన చ్ బృహచ్ఛోచా యవిష్ఠ్య
ఓ అగ్ని, అంగిరసులు సమిధులతో, నెయ్యితో నిన్ను ప్రज్వలింపజేస్తారు; నీవు అత్యంత యవనుడవు, గొప్ప ప్రకాశంతో ఉన్నవాడవు.
అ స నః పృథు శ్రవాయ్యమచ్ఛా దేవ వివాససి చ్ బృహదగ్నే సువీర్యమ్
ఓ దేవా, నీవు మాకు విశాలమైన కీర్తిని ఇస్తావు; ఓ గొప్ప అగ్ని, గొప్ప వీరత్వాన్ని ప్రసాదించు.
విశ్వామిత్రో గాథినః జమదగ్నిర్వా, గాయత్రీ, మిత్రావరుణౌ. అ ఆ నో మిత్రావరుణా ఘృతైర్గవ్యూతిముక్షతమ్ చ్ మధ్వా రజాంసి సుక్రతూ
గాథినిపుత్రుడు విశ్వామిత్రుడు లేదా జమదగ్ని, గాయత్రీ, మిత్రావరుణులు. ఓ మిత్రావరుణులారా, నెయ్యితో పశుసంపదను మాకు ప్రసాదించండి; తేనెతో, ఓ జ్ఞానులారా, లోకాలను ప్రసాదించండి.
అ ఉరుశంసా నమోవృధా మహ్నా దక్షస్య రాజథః చ్ ద్రాఘిష్ఠాభిః శుచివ్రతా
ప్రపంచంలో ప్రసిద్ధి పొందినవారు, నమస్కారంతో బలపడినవారు, మీ మహిమతో నైపుణ్యాన్ని పాలించేవారు; దీర్ఘమైన, పవిత్రమైన వ్రతాలతో ఉన్నవారు.
అ గృణానా జమదగ్నినా యోనావృతస్య సీదతమ్ చ్ పాతం సోమమృతావృధా
జమదగ్నితో కలిసి స్తుతిస్తూ, సత్యపు గర్భంలో కూర్చోండి; సత్యంతో పెరిగిన సోమాన్ని పానం చేయండి.
ఇరీమ్బిఠిః కాణ్వః. గాయత్రీ. ఇన్ద్రః. అ ఆ యాహి సుషుమా హి త ఇన్ద్ర సోమం పిబా ఇమమ్ చ్ ఏదం బర్హిః సదో మమ
కాణ్వుని కుమారుడు ఇరీంబిఠి, గాయత్రీ, ఇంద్రుడు. ఓ ఇంద్రా, ఆనందంగా ఇక్కడికి రా, ఈ సోమాన్ని పానము చేయు; ఈ బర్హిస్సు నా ఆసనం.
అ ఆ త్వా బ్రహ్మయుజా హరీ వహతామిన్ద్ర కేశినా చ్ ఉప బ్రహ్మాణి నః శృణు
ఓ ఇంద్రా, నీకు ప్రార్థన శక్తితో జోడించబడిన రెండు పింగళమైన గుర్రాలు ఇక్కడికి తీసుకురావాలని కోరుతున్నాము. మా ప్రార్థనలను విను.
అ బ్రహ్మాణస్త్వా యుజా వయం సోమపామిన్ద్ర సోమినః చ్ సుతావన్తో హవామహే
ఓ సోమపానుడైన ఇంద్రా, మేము సోమార్పణం చేసే వారు, సోమాన్ని పిండినప్పుడు ప్రార్థన శక్తితో నిన్ను పిలుస్తున్నాము.
విశ్వామిత్రో గాథినః. గాయత్రీ. ఇన్ద్రాగ్నీ. అ ఇన్ద్రాగ్నీ ఆ గతం సుతం గీర్భిర్నభో వరేణ్యమ్ చ్ అస్య పాతం ధియేషితా
ఓ ఇంద్రా, అగ్ని, మీరు గీతలతో, ఆకాశంలో అత్యుత్తమమైన పిండిన సోమానికి రండి. మన ఆహుతిని, మన మనస్సు ప్రేరేపించినదాన్ని, కాపాడండి.
అ ఇన్ద్రాగ్నీ జరితుః సచా యజ్ఞో జిగాతి చేతనః చ్ అయా పాతమిమం సుతమ్
ఓ ఇంద్రా, అగ్ని, గాయకునితో కలిసి, జాగ్రత్తగా జరిగే యజ్ఞం ముందుకు సాగుతుంది. ఈ సోమాన్ని మీరు రక్షించండి.