అగ్ని దేవుని గొప్పతనం, ఆయన పాత్రను గురించి ఈ శ్రద్ధాభరిత కథ మొదలవుతుంది. అగ్ని, నీవు మా ఇంటి యజమానివి; యజ్ఞంలో ప్రధాన పురోహితుడవు; నీవే హవిస్సును దేవతలకు చేర్చేవాడవు, సమస్తాన్ని తెలిసినవాడవు, మనకు కావలసిన ఫలితాన్ని అందించేవాడవు. మేము మానవులు, నీకు మిత్రుల్లా ఆశ్రయంగా వచ్చాము, నీ సహాయాన్ని కోరుతూ—నీకు పవిత్రత, ధన్యత, మేధస్సు, మంచి కీర్తి, పాపరహితత్వం ఉన్నాయి. యజ్ఞంలో, హవిస్సులతో అగ్నికి నైవేద్యము సమర్పించి, పురోహితుని స్థానంలో ఆయనను సత్కరించి, ఇడా స్థలంలో భక్తితో ఆయనను ఆరాధిస్తారు. యువ అగ్ని కాంతివంతమైన వాడవు; తల్లి వంటివారిని అనుసరించి, భూమికి ఆధారంగా వచ్చావు; జన్మించిన వెంటనే, ఆలస్యము లేకుండా, నీ గొప్ప ధర్మాన్ని నిర్వర్తించాలనే తపనతో ఉన్నావు. నీకు ఒక రూపము, ఇంకొక రూపము; మూడవ కాంతితో లోకమంతా వ్యాపించి, అందమైన రూపాన్ని ధరించి, దేవతలకు ప్రియుడవై, పరమ స్థలంలో వెలిగిపోతావు. జాతవేదసైన అగ్ని, నీకు మా కీర్తిని అర్పిస్తున్నాము; మా సభలకు నీ అనుగ్రహం కలగాలని, నీ మిత్రత్వం ఎప్పటికీ దూరం కాకుండా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము. దేవతలు అగ్ని దేవుణ్ణి సృష్టించారు—అంతర్యామిగా, ప్రజల అతిథిగా, ఋషిగా, పరమాధిపతిగా, స్వర్గానికి తలగా, భూమికి ఆధారంగా, ఋతునుంచి జన్మించినవాడిగా, పాత్రకు సమీపంగా. నీ నుండి, నీ మహిమతో, నీరు పర్వత శిఖరంలా విస్తరించాయి; అగ్ని, నీ స్తుతులతో దేవతలు నిన్ను సృష్టించారు; నీకు అర్పించే గీతాలు, విజయశాలి గుర్రాలు పోరాటంలో బహుమానాన్ని గెలుచుకున్నట్లు, బలాన్ని తెచ్చిపెడతాయి. యజ్ఞానికి రాజైన అగ్ని, భూలోకానికి, స్వర్గానికి రుద్రుడైన, ప్రాచీనుడు, స్వర్ణమయ రూపముగల, సహాయానికి సిద్ధంగా ఉన్నవాడిని, ఇంద్రుడు ఆలోచించకముందే, ఆరాధించాలి. రాజు అగ్ని, స్నేహితుడిగా, ఘృతంతో పిలిచినప్పుడు, ప్రజలు నైవేద్యాలతో స్తుతిస్తారు; ఉదయాన్నే అగ్ని మహాత్ముడు ముందుగా వెలుగుతాడు. అగ్ని తన గొప్ప జెండాతో ముందుకు సాగుతాడు; వృషభంలా భూమి, ఆకాశ మధ్య గర్జించు శబ్దంతో, ఆకాశాంతాల నుంచి నీటిలోని మేకలో పైకి ఎగసిపోతాడు. కాంతివంతమైన కిరణాలతో, మానవులు అగ్నిని ఉత్పత్తి చేస్తారు; అతను దూరాన్ని చూడగలిగే ఇంటి యజమాని, పిలవదగినవాడు. అగ్ని ప్రజలలో ప్రదీప్తమై, ఉదయాన్ని ఆవు పాలు పిండినట్టు వ్యాపింపజేస్తాడు; బలమైన యువకులు లేచినట్టు, కిరణాలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. మహాబలుడు అగ్ని, అపారమైన కాంతిని ప్రసరిస్తూ, తెలివిగలవారిని, మూర్ఖులను నడిపిస్తూ, పురాతన నగర ధర్మాన్ని కాపాడుతూ, గీతలతో స్ఫూర్తిదాయకమైన ఆలోచనను, స్వర్ణమయ మీసాలవాడిని, ప్రకాశవంతమైన కవచాన్ని కోరుకుంటారు. నీ కాంతి ఒకటి, పవిత్రత మరొకటి; నీవు రెండు రూపాలవు—పగలు, రాత్రిలా; నీ శక్తులు ఆశ్చర్యకరమైనవి; పుషణ్, నీ అనుగ్రహం మాతో ఉండాలని కోరుకుంటాము. అగ్ని, నిత్యం ధనాన్ని తెచ్చేవాడవు; మాకు దాయదిగా, గోవును, విజయాన్ని ప్రసాదించు. మా కుమారుడు, మనవడు విజయవంతుడవ్వాలని, నీ సదభిప్రాయం మాతో ఉండాలని కోరుకుంటాము. మహాపురోహితుడు జన్మించి, ఆకాశాన్ని తెలిసి, మానవుల మధ్య కూర్చుని, నీటిని తిప్పుతూ, హవిస్సులను పట్టుకుని, కానుకలు తెచ్చి, శరీరాన్ని కాపాడుతూ, ధనానికి దారితీస్తాడు. రాజు, ప్రభువు, ప్రజలలో పురుషుడవై, అందరూ గౌరవించవలసినవాడవై, ఇంద్రుడిలా, మహాకర్మశీలియైనవాడు, స్తుతులతో సమీపించబడినప్పుడు, మనకు అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించు. అరణ్యాలలో దాగి ఉన్న జాతవేదసు, గర్భంలో పెరిగిన శిశువులా, ప్రగల్భంగా వెలిగించబడతాడు; ప్రతిరోజూ, అగ్ని యందు మేల్కొన్నవారు, హవిస్సులు సమర్పించే వారు, ఆయనను స్తుతించాలి. పురాతన కాలం నుంచే, అగ్ని, మాంత్రికులను నాశనం చేస్తావు; అసురులు యుద్ధాలలో నిన్ను ఓడించలేరు. దుష్టులను, భక్షకులను దహించు; నీ దివ్య ఆయుధం తప్పక లక్ష్యాన్ని చేరాలి. అగ్ని, మాకు గొప్ప, హీనంకాని బలాన్ని తెచ్చిపెట్టు; మాకు విజయానికి దారితీసే ధనాన్ని ప్రసాదించు. వీరుడు జన్మిస్తే, మానవుడు అగ్నిని వెలిగించాలి; మానవ హవిస్సును సమర్పించి, దైవ రక్షణను పొందాలి. నీ పొగ, ఘోరుడా, ఆకాశాన్ని తాకుతుంది; నీ కాంతివంతమైన జ్వాల, సూర్యుని కాంతిలా వ్యాపిస్తుంది; నీవు పరిశుద్ధుడవై, నీ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తావు. నీకు రాజస్వం ఉంది, అగ్ని; మిత్రుడిలా, నీవు అధిపతి; మేధావివి, మానవులకు కీర్తిని ప్రసాదించేవాడవు; సంపదను పోషించేవాడవు. ప్రతి ఉదయం, అగ్ని అతిథిగా, అందరికి ప్రియుడుగా స్తుతించబడాలి; అందులోనే మానవులు తమ హవిస్సును సమర్పిస్తారు, ఆ అమృతాత్మకునికి. ఏది ఉత్తమమో, అది అగ్నికే అర్పించాలి, మహా కీర్తితో; గొప్ప ఆవులా, నీ ధనమూ, బలమూ నీవే. ఇంటి నుండి ఇంటికి, ప్రియ అతిథి అగ్ని, నీకోసం నా కోరిక గీతాలతో ఈ మాటను పలుకుతున్నాను. మహా, ప్రకాశవంతమైన అగ్ని, దేవతలు నీకు కీర్తిని ప్రసాదించారు; మిత్రుడిలా, మానవులు నిన్ను ముందు స్థానం లో ఉంచారు. మేము అగ్ని వద్దకు వచ్చాము—వృత్ర సంహారకుడు, ప్రాచీనుడు, మేధావి; కానుకలకు ప్రసిద్ధుడైన వాడు, మహాముఖంతో వెలిగించబడ్డాడు. పరమ ధర్మం ద్వారా జన్మించిన నీవు, మహాబలులతో బలవంతుడవయ్యావు; అగ్ని కశ్యపునికి తండ్రి, విశ్వాసం తల్లి, మనువు ఋషి. మేము సోముడు, వరుణుడు, అగ్ని, ఆదిత్యులు, విష్ణువు, సూర్యుడు, బ్రహ్మ, బృహస్పతి—ఈ దేవతలను ఆహ్వానిస్తున్నాము. వారు ఇక్కడి నుండి పైకి, స్వర్గానికి ఎక్కి, విజయంతో ముందుకు సాగారు; అంగిరసులు వెలుగుదారి వెంట ప్రయాణించినట్లు. ధనానికి, మహిమకు, మేము నిన్ను వెలిగిస్తున్నాము, అగ్ని; నీవే స్తుతించదగినవాడు; ఆకాశం, భూమి నీకు పురోహితులుగా సేవిస్తాయి. ఇక్కడ మేధావి ఏది బ్రహ్మ అని ప్రకటించాడో, అది అన్ని జ్ఞాన కార్యాలను చుట్టుముట్టినట్లు, చక్రానికి గుండ్రం చుట్టినట్లు. అగ్ని, అన్ని వైపులా నుంచి నీ బలంతో మమ్మల్ని రక్షించు; మాంత్రికుడి, అసురుని బలాన్ని, మాయను అదుపు చేయు. ఇక్కడ, అగ్ని, వసువులు, రుద్రులు, ఆదిత్యులను ఆరాధించు; ధార్మికులకు, మానవులకు, ఘృతంతో అభిషిక్తులైన వారికి నైవేద్యం సమర్పించు. ఇక్కడ, మొదటి భాగం, రెండవ భాగం—నాకు నీపై భక్తి ఉంది, అగ్ని; నీ శత్రువు ఎవరు? బాణంలా, నీ మహిమ ఆశ్రయానికి వచ్చాను. పురాతన వాక్యాన్ని పురోహితునికి, అగ్ని భృగు మహాత్మునికి, జ్ఞాన కాంతుల వాహకుడైన మేధావికి తెలియజేయు. బల, ధన, శక్తి, ఓజస్సు నాధుడవైన అగ్ని, జాతవేదా, మాకు గొప్ప కీర్తిని ప్రసాదించు. అగ్ని, యజ్ఞానికి అర్హుడవు; యజమానుని కోసం దేవతలను ఆరాధించు; ఆనందంగా, పురోహితుడవై, అడ్డంకులను తొలగిస్తూ వెలుగు ప్రసరించు. ఇలా అగ్ని దేవుని మహిమను, ఆయన పాత్రను, ఆయన అనుగ్రహాన్ని మానవులు భక్తితో, కృతజ్ఞతతో స్మరిస్తారు.