सामवेदः

एवं पञ्च पुरीषपदानि निर्दिष्टानि। प्रथमस्योत्तरार्धस्य प्रथमे भागे असितः, काश्यपः, अथवा देवलः निर्दिष्टः। गायत्र्याः छन्दसा सोमः पावकः स्तूयते। "हे नराः! पावकाय सोमाय, इन्दवे गीयध्वम्; देवाः तमुपगच्छन्ति" इति श्रुतम्। अथर्वाणः मधुरक्षीरं समर्प्य, तं देवमभ्यायन्ति—दैवीं शक्तिं प्रार्थयन्ति। स सोमः, गोभ्यः, जनाय, सुतार्याय, राज्ञे, ओषधीभ्यश्च मंगलं वहन्, अस्माकं कृते विशुद्धिं करोति। काश्यपः मरीचिपुत्रः गायत्र्याः छन्दसा सोमं पावकं स्तौति। तेजसा दीप्तः, स्वरेण प्रतिनादयन्, दीप्तिमन्तः सोमाः, गवां शिरःवत्सलाः, प्रवहन्ति। ऋत्विजः प्रेरिताः, सोमः प्रमोदकः स्पर्धायां अग्रे गच्छति, विजयीव पुरुषाः स्वस्थानं प्राप्नुवन्ति। समृद्धः सोमः, अस्माकं श्रेयसे समागच्छतु, हे प्राज्ञ! सविता-दर्शनाय स्वं शुद्धिं कुरु। शतानि वैखानसाः ऋषयः, गायत्र्याः छन्दसा सोमं पावकं स्तुवन्ति। तुभ्यं, हे मुनि, सोमधाराः प्रवहन्ति, शीघ्राश्वा इव कीर्तिं विन्दन्त्यः। मधुपूर्णाय पात्राय, अक्षय्यायापां, स्तोत्राणि शीघ्रं धावन्ति। ता बिन्दवः समुद्रं गच्छन्ति, गावः गोष्ठमिव; सत्यस्य योनिं सम्प्राप्ताः। भरद्वाजः बृहस्पतेः पुत्रः, गायत्र्याः छन्दसा, अग्निं स्तौति। "हे अग्ने! हविर्ग्राह्याय, स्तुतिर्भिः आहूयमानः, इहागच्छ; होतृरूपेण बर्हिषि उपविश," इति प्रार्थयति। त्वां, ये अङ्गिरसः समिधा घृतेन च प्रज्वलयन्ति, हे कनिष्ठ, महातेजःसम्पन्न! त्वं नः विश्वं यशः दत्तवान्; हे महाग्ने, वीर्यं दीप्तं कुरु। विश्वामित्रः गाथिनः पुत्रः, अथवा जमदग्निः, गायत्र्याः छन्दसा मित्रावरुणौ स्तौति। "हे मित्रावरुणौ! घृतैः अस्मभ्यं गावां संपदं, मधुना लोकान् दत्तं," इति। कीर्तिमन्तौ, नमोबलसमृद्धौ, दीर्घशुद्धव्रतौ, कौशलस्य अधिपती भवथः। जमदग्निना सह स्तुत्वा, सत्यस्य योनौ उपविशथः; सत्योत्पन्नं सोमं पिबथः। इरिम्बिठिः काण्वपुत्रः, गायत्र्याः छन्दसा इन्द्रं आह्वयति। "हे इन्द्र! हर्षितः इह आगच्छ, सोमं पिब; अयं बर्हिः मम आसनम्," इति। "तव पिङ्गलौ अश्वौ ब्रह्मणो बलात् युक्तौ इह वहन्तु; अस्माकं प्रार्थनाः शृणु," इति प्रार्थना। सोमपः इन्द्रः, सोमपेषु वयं त्वां ब्रह्मणः बलात् आह्वयामः, सोमपेषु त्वां वन्दामः। "हे इन्द्राग्नी! वचनैः इह सोममुपगतं पिबतम्, दिवि श्रेष्ठं; एतद् यज्ञं पालयतम्, धियावान् सन्न," इति। "इन्द्राग्नी, गायकसहिता, चेतनयज्ञेन अग्रे गच्छन्तु; एतेन सोमेन अस्मान् पालयतम्," इति प्रार्थना। "इन्द्राग्नी, प्रज्ञया आच्छादितौ, यज्ञस्य अनुग्रहेण, इह सोमं रमन्ताम्," इति चयनम्। अङ्गिरसः समृद्धिं प्राप्ताः। सोमः पावकः, तव प्रमदजननं दिवि पृथिव्यां च उच्चं स्थापयति; अस्मभ्यं बलं कीर्तिं च देहि। इन्द्राय, यज्ञीयाय, वरुणाय, मरुद्भ्यश्च, धारा प्रवहन्तु, विस्तीर्णं स्थानं ददातु। एतेन, सर्वाणि मानुषाणां श्रियः जेतुम् इच्छन्तः, वयं प्रयत्नं कुर्मः। शुद्धः सोमः, बलसम्पन्नः, आपोवसानः प्रवहसि; सत्यस्य निधौ, दिव्ये सुवर्णकूपे, उपविश। दिव्यं स्तनं दुहन्, प्राचीनं प्रियं मधुस्थानं उपगम्य, आमन्त्रणाय आश्रयाय प्रवहसि; नरैः शुद्धः, प्राज्ञः, बलं विन्दन्। धाव, नरैः पात्रं परितः उपविश, हे पावक, फलम् आप्नुहि; अश्व इव, शीघ्राः त्वां शुद्धयन्ति, रश्मिभिः बर्हिषि नयन्ति। दैवी बिन्दुः, स्वशस्त्रधारिणी, शुद्धा, शापान् नाशयन्ती, जनान् पालयन्ती; सा देवपिता, दक्षक्रद्, दिवः आधारः, पृथिव्याः प्रतिष्ठा। कविः, प्रेरितमुनिः, नराध्यक्षः, प्राज्ञः, उशना दृष्ट्या, स एव तद् गुह्यं विचिन्वन्, दूरतः गवां गुह्यं नामाविन्दत्। त्वां, वीर, अमृता इव गावः स्तौमः; हे इन्द्र, चलस्थिराधिप, ज्योतिदृष्टये। न त्वदृशः कश्चन जातः न भविष्यति, न दिव्यः न पार्थिवः; हे दान इन्द्र, अश्वगवां काम्यया त्वाम् आह्वयामः। कस्य अद्भुतया रक्षया अस्माकं सखायः सन्देशवाहकः अभवत्? केन शक्तिमता सहायेन, त्वया वृतः? कः तव सोममदेषु सत्यतमः, महत्तमः? स्थिरानपि त्वं भिनदिषि, हे वित्तद; सखीनां, गायकानां, त्वं रक्षकः भूयाः; शतगुणः अस्माकं साहाय्याय भव। स्तोत्रैः तं बलिनं मृत्युञ्जयम् इन्द्रं स्तौमः, दानं प्रियं, सोमास्य हर्षम्, गोष्ठे गावः वत्सम् इव। वयं दिव्यं गवां दातारं विन्दामः, बलसम्पन्नं, पर्वतः इव धनसमृद्धं, अन्नपूर्णं सहस्रगुणं, शीघ्रं पशुदायिनम्। स्तोत्रैः इन्द्रं वित्तदं युद्धाय आह्वयामः; सोमपेषु उच्चैः गायन्, दानिनं वल्गु आह्वये, कर्मकरः वेतनम् इव। न कश्चन लोभकः वा दुर्बलः रिपुः तं शीघ्रं प्रमदजनकं इन्द्रं प्रतिषेधितुं शक्नोति; सः अनुग्रहात् योग्यं दानं सोमपेषु गायकाय ददाति। सोमः, मधुतमया प्रवाहया, इन्द्रपानाय स्रव। असुरघ्नः, सर्वजनरक्षकः, स्वस्थानं प्रविष्टः; सः पात्रे, विश्रान्तिस्थाने, उपविष्टः।