सामवेदः

स एव प्रथमे सृष्टिकाले विराजं जनयामास, तस्मात् विराजः पुरुषः समुत्पन्नः। स जातः पृथिव्याः पृष्ठतः, पुरतः च व्याप्तवान्। तस्यैव महात्मनः सृष्ट्या दिवा च पृथिवी च अनन्तया महिम्ना संयुक्ते, उदारत्वेन सम्प्रसारिते। दिवापृथिव्यौ, अस्माकं कृते दृढे भवताम्, पापान्नः विमुच्यतम् इति मनीषिणः स्तुवन्ति। इन्द्रस्य तु कपिलाः केशाः, कपिलाः अश्वाः च; कवयः, नराः, गायकाः च तं कपिलं स्तुवन्ति। यत् सुवर्णस्य तेजः, गावां तेजः, सत्यमन्त्रस्य तेजः वा, तेन तेजसा अस्मान् संयोजय। तेनैव बलिना, हे इन्द्र, अस्मभ्यं वीर्यं प्रयच्छ; त्वं हि महतो बलस्य ईश्वरः, विश्ववित्। प्रज्ञां, पौरुषं, धृतिं च अस्मभ्यं ददातु; युद्धेषु शत्रून् जेष्महि। बलवंतौ वृषभौ, बलवंतौ वत्सौ च धारयन्त्यौ, सर्वरूपधारिण्यौ, हे दिव्ये धेनू, उत्तिष्ठतम्। एषा विशालाः पृथिवी, एते रक्षिताः आपः, युवयोः भवन्तु। अग्निः अपि अस्माकं आयूंषि शुद्धयतु, शीघ्रं बलं, अन्नं च ददातु, दुष्टचेतसः दूरे कृत्वा। स तेजस्वी सोमः, यः प्राणं हर्षं च वहन्, यजमानस्य हिताय पिबतु। यः वातेन प्रेरितः, स्वबलात् रक्षति, सन्ततिं पुष्णाति, नानारूपेण दीप्तः अस्ति। देवतानां अद्भुतं रूपं अभवत्—मित्रस्य, वरुणस्य, अग्नेः च नेत्रम्। स उर्व्यां, दिवं, अन्तरिक्षं च पूरयन्, सूर्यः सर्वस्य गतस्य स्थितस्य आत्मा अभवत्। एषा चित्रा गौः अग्रे स्थित्वा, मातरं समीपमगच्छत्, पितरं च, उषसः कामयमाना। सः अन्तरतः सञ्चरन्, दीप्तिमान्, श्वासं गृह्णन् विसृजन् च, महा महिषः दिवं प्रकाशयामास। त्रिंशत् स्थानेषु सः दीप्तिमान् वर्तते; वाचः तस्य शीघ्रपक्षा, सर्वत्र, दीप्तिमद्भिः सह स्थापिताः। यथा खगाः उड्डयन्ति, एवं एते रश्मयः अपगच्छन्ति; नक्तं ताराभिः सह, ते सर्वदर्शिनं सूर्यं प्रति यान्ति। तस्य चिह्नानि अदृश्यानि, तस्य रश्मयः जनानां मध्ये प्रसारिताः, अग्निवत् दीप्तिमन्तः। त्वं शीघ्रगः, सर्वदर्शी, प्रकाशकर्ता, हे सूर्य; त्वं सर्वाणि ज्योतिषि लोकान् प्रकाशयसि। त्वं देवसेनान्, मनुष्यसेनान्, समस्तं जगत् अपि, सूर्यदर्शनाय निवर्तयसि। तेन शुद्धदृष्ट्या, हे वरुण, त्वं सर्वान् जनान् विचरन्तः पश्यसि। त्वं उदेति, विस्तीर्णं व्योमना रश्मिभिः मापयन्, जन्मानि निरीक्षन्, हे सूर्य। सूर्यः सप्त शीघ्रगाः अश्वान्, रथकन्याः, युक्त्वा स्वयमेव याति। सप्त दीप्तिमन्तः त्वां रथे वहन्ति, हे देव सूर्य, ज्वलद्ग्रिव, सर्वदर्शिन्। एवं वनाचलस्य, महात्मनः मार्गं, स्तोत्रस्य पन्थानं, पूर्वेषां बलानां नियमनं, हे कामुक, विज्ञाय। एतेषां कृते, तव, आशीर्भिः, मध्वन्नेन, तेजस्वी, प्राज्ञ, इन्द्रः बलाय प्रबुद्धः, न तृष्णाय। एवं, हे शक्र, धनाय, वीर्याय, वज्रपाणे, महाबल, आगच्छ, पिब, हृष्य, वज्रपाणे, मानवानां दानप्रिय। धनाय उत्तमं वीर्यं विद्धि; वीर्यस्य स्वामी भव, धनस्य नाथः, दानप्रियतमः, बलेषु श्रेष्ठतमः। सः हि दानप्रियेषु श्रेष्ठः, सूर्यवत् दीप्तिमान्, प्राज्ञः, इन्द्रः अस्मान् नेतु; तम् ज्ञातारं स्तुवीत। सः शक्रः तस्य बलस्य स्वामी; अजितं विजयं वयं आह्वयामः। सः अस्माकं द्वेषिणः विकीर्णयतु, महात्मा, सत्यधृतिः। धनलाभाय वयं इन्द्रं आह्वयामः, अजितं विजयं; सः अस्माकं द्वेषिणः विकीर्णयतु, विकीर्णयतु। पूर्वे सुतस्य सोमस्य, हे अश्महस्त, हर्षाय, अस्मासु प्रियताम्, हे अनुकम्पिन्। सिद्धिः स्तूयते, महाबल, शक्र, त्वं नूतनं दानं गृह्णासि। वयं तं वीरं वदेम, यः वृत्रहा, मनुष्यान् मध्ये चरति, गावः मध्ये गच्छन्, सुहृद्, अनघः, अनयः। अधुना पञ्च पुरिष-क्रमाः—नूनम् अग्ने; नूनम् इन्द्र; नूनम् पूषन्; नूनं देवाः। ॐ, नूनं देवाः। एवम् एव पञ्च पुरिष-क्रमाः... एवं... प्रथमा अर्धा प्रथमा उत्तरस्य—असितः, काश्यपः, वा देवलः। गायत्री। सोमः, शुद्धिकर्ता। नराः, शुद्धिकर्तारं, इन्दुम् गायन्तु; देवाः तं प्रति आगच्छन्ति। अथर्वाणः त्वाम् मधुरेण दुग्धेन उपगच्छन्ति; देवाय, दिव्याय। अस्माकं कृते शुद्धय, गावः, जनाः, सारथिः, राजा, ओषधयः च कल्याणं प्राप्नुयुः। काश्यपः, मरीचिपुत्रः। गायत्री। सोमः, शुद्धिकर्ता। दीप्त्या, घोषेण दीप्ताः, गौमुखाः सोमाः प्रवहन्ति। ऋत्विजः प्रेरितः, सः तर्पयिता लक्ष्यार्थं अग्रे गच्छति, विजिगीषवः इव आसनानि गृह्णन्ति। सोमः, समृद्धः सन्, अस्मिन्सर्वेभ्यः कल्याणाय आगच्छतु, हे प्राज्ञ; सूर्यदर्शनाय आत्मानं शुद्धय। शतं वैखानसाः ऋषयः, गायत्री, सोमः, शुद्धिकर्ता। तव, हे मुनि, तर्पयितुः धाराः प्रवहन्ति, शीघ्राश्वा इव यशसः इच्छया। मधुपूर्णाय पात्राय, अक्षय्याय आपः, स्तोत्राणि शीघ्रं यान्ति। सिन्धुम् प्रति बिन्दवः गताः, गावः इव व्रजन्ति; ताः सत्यस्य गर्भं प्राप्ताः। भरद्वाजः, बृहस्पतेः पुत्रः। गायत्री। अग्निः। हे अग्ने, हविर्ग्रहणाय, स्तुतः, आहुतीः प्रतिगृह्य, होत्रृरुपेण कुशासनं उपविश। एवं सृष्टेः रहस्यं, देवानां महिमा, सोमस्य यज्ञः, अग्नेः शुद्धिः, इन्द्रस्य वीर्यं, सूर्यस्य तेजः, पृथिव्याः दिवश्च ऐश्वर्यं, ऋषीणां स्तुतयः च एकीभूताः, एकस्मिन् प्रवाहे प्रवहन्ति।