सामवेदः

अग्निः अस्माकं गृहेषु गृहमुख्यः अस्ति, यः यज्ञे पुरोहितः, वहनः सर्ववित् च। स एव कामान् साधयति, फलं च समर्पयति। मर्त्याः मित्रवत् त्वां, देव, सहाय्याय वृण्वते—आपां नपातं, भाग्यवन्तं, प्रज्ञावन्तं, सुप्रशस्तं, पावनं च। हविषा समर्पयित्वा शुद्धिं कुर्यात्, पुरोहितं गृहपतिं स्वे स्थाने स्थापयेत्; इडायाः उपविष्टे सम्यग्भावेन पूज्यं यजमानं सत्कृत्य समर्चयेत्। युवानस्य अग्नेः वपुः दीप्तिमत्, यः मातरः अनुगच्छन् आश्रयं यच्छति; स जातः विलम्बं न कृतवान्—स हि महत् कर्म कर्तुम् इच्छन् अभवत्। एकं रूपं तव, अपरं तु अन्यत्; तृतीयेन तेजसा प्रविश, व्याप्नुहि च; सुशोभनवपुः, देवप्रियः, दिवि उत्तमे जन्मनि भूत्वा विराजस्व। जातेवेधसे यथारथं स्तुतिभिः वयं स्तोत्रं समर्पयामः; सभायै ते, अग्ने, सुमङ्गलं अनुग्रहम् अस्तु—न कदापि तव सौहार्दात् वियुज्याम। देवाः अग्निं विश्वं जनयन्, जनानां अतिथिं, ऋषिं, स्वराजं, दिवः शिरः, पृथिव्याः अधारम्, ऋतजं, पात्रस्य समीपस्थितम्। त्वत्तः आपः प्रसृताः, यथा पर्वतस्य शिखरात्; स्तोत्रैः देवाः त्वां जनयन्, तुभ्यं गीतानि बलं वहन्ति, यथा विजिगीषवः अश्वाः स्पर्धायां विजयं यान्ति। त्वां यजमानम् अग्निं, यज्ञस्य राजानम्, रुद्रं, सत्यहोत्रम्, स्वर्णरूपिणं, प्राचीं सहाय्याय, वज्रिणः अप्रज्ञातकर्मणः पूर्वं, स्थापय। राजा जाज्वल्यमानः, सखा, श्रद्धयाऽभिसंस्कृतः; यं घृताहुतिना आहूयमानं पुरुषाः स्तुतिभिः पूजयन्ति; अग्निः महात्मा, प्रभाते ज्योतिष्मान्, प्रथमे तिष्ठति। महापताकं वहन् अग्निः अग्रे गच्छति, वृषभः भूम्याम् अन्तरिक्षे च गर्जति, दिवः अन्तेभ्यः; महिषः आपां अङ्के उत्थाय स्थितः। दीप्तिभिः पुरुषाः अग्निं जनयन्ति, सुप्रशस्तं, तेजस्विनः हस्तात् पतितम्, दूरदर्शिनं गृहपतिं, आहूयमानम्। अग्निः जनानां मध्ये प्रज्वलितः, उषसं दुग्धं इव गोः प्रसारयति; यौवनस्थाः इव, तस्य रश्मयः दिवं प्रति प्रस्थिताः। स महात्मा, प्रकाशं बहुलं सृजति, प्राज्ञान् मूढैः सह नेतुम्, पुरातनस्य पुरस्य ऋतं पालयन्; गीतैः ते प्रेक्षकं धियं, हिरण्यकेशं, ज्योतिष्मन्तं कवचिनं इच्छन्ति। तव तेजः अन्यत्, तव पवित्रता अन्यत्; त्वं द्विरूपः, दिवा निशा इव, अग्ने। सर्वाणि तव शक्तयः अद्भुतानि; तव अनुग्रहः, दानवन् पूषन्, अस्मासु सदा अस्तु। अग्ने, धनदः सदा, अस्मभ्यं दीर्घकालिकं भागं गवां प्रयच्छ; यं त्वां आह्वयति तस्मै। अस्माकं पुत्रः, पौत्रः च विजयी भूयात्; तव सौमनस्यं अस्मासु अस्तु। महापुरोहितः जातः, दिवं वेद, मनुष्याणां स्थाने उपविष्टः, आपः परिवर्तयन्; स होमान् धारयति, द्रविणं वहति, शरीरस्य रक्षकः, संपदः प्रति नायकः। राजा, ईशः, विश्रुतः, जनानां मध्ये पुरुषः, पूज्यः, इन्द्रवत् कर्मभिः महाक्रतुः, प्रकट्यताम्; स स्तुत्या उपगम्य, अस्मभ्यं अनुग्राहकः भवतु। अरण्येषु गुह्यः जातवेदाः प्रज्वलितः, गर्भः इव मातृभिः पोष्यते; अह्नः अह्नि, अग्निः जाग्रद्भिः, होमकर्तृभिः मानवेषु स्तुत्यः। पूर्वेभ्यः अग्ने, त्वं अभिचारिणः विनाशयसि; न कश्चन राक्षसः त्वां संग्रामे अभिभवत्। दुष्टान् दाहय, ग्रसमानान् अपि; तव दिव्यं अस्त्रं कदापि न व्यर्थं गच्छतु। अग्ने, अस्मभ्यं महत्तमं बलं, अक्षयम् आनय; संपदः पन्थानं नय, यथा विजयमार्गं ददासि। यदि वीरः जायते, तदा मनुष्यः अग्निं प्रज्वालयेत्; मानव्या होमं दद्यात्, दिव्यं च रक्षां प्राप्नुयात्। तव धूमः, उग्र, दिवं प्रति उदेति; तव दीप्तिः सूर्यस्य प्रभया इव प्रसारितः। त्वं, शुद्धिकर, तेजसा स्फुरसि। त्वं राजश्रीं धारयसि, अग्ने; मित्रवत् त्वं स्वामी; त्वं, प्राज्ञ, पुरुषेभ्यः कीर्तिं ददासि, संपदं पोषयसि। प्रातः समये अग्निः, प्रियः अतिथिः, स्तुत्यः; यस्मिन् सर्वे मर्त्याः हविः दधति, अमृतं च। यत् सर्वोत्कृष्टम् अस्ति, तत् अग्नये, महास्तुत्या, दीप्तिमन्, भवतु; वृषभायाः इव, तव धनं तव बलं त्वत्तः उदेति। गृहे गृहे, प्रियातिथिं अग्निं स्तुवन्, अहं तव कृते, महाबल, अभिलाषपूर्णैः स्तोत्रैः वचनं ब्रवीमि। महान् दीप्तिमान् अग्नये, देवाः स्तुतिं ददुः; मित्रवत् ख्यातये, मर्त्याः तम् अग्रे स्थापयन्। वयं अग्निं, वृत्रहन्तारम्, ज्येष्ठम्, प्राज्ञम् उपागच्छामः; स हि दानश्रीः, महन्मुखः प्रज्वलितः। परमेन ऋतेन जातः, त्वं बलेन समृद्धः; अग्निः कश्यपस्य पिता, श्रद्धा माता, मनुः ऋषिः। वयं सोमं, राजानम्, वरुणं, अग्निं, आदित्यं, विष्णुं, सूर्यं, ब्रह्माणम्, बृहस्पतिम् आह्वयामः। अत्र ते, दिवः उच्चानि गच्छन्ति; विजयीभिः, ते अग्रे यान्ति, यथा अङ्गिरसः प्राचीं पन्थानं अन्वगच्छन्। संपदर्थं, अग्ने, महत्त्वाय, त्वां दानाय प्रज्वालयामः; त्वं हि स्तुत्यः, महाबल, दिवापृथिव्यौ तव ऋत्विजौ। यद् इह प्राज्ञः ब्रह्म इति उक्तवान्, तत् एव सर्वं कर्म चक्रवद् परिवेष्टयति। अग्ने, तव बलात्, सर्वतः शृणु; अभिचारिणः, राक्षसस्य च बलं कौशलं च निगृह्य। अत्र, अग्ने, वसून्, रुद्रान्, आदित्यान् पूजय; साधुभ्यः, मानवजातये, घृतसिक्तेभ्यः समर्पय। द्वितीयं, प्रथमरर्द्धम्—नूनं, भक्तवत् वक्तास्मि; अग्ने, कः तव शत्रुः? इव शरः, तव महत्त्वस्य शरणं गच्छामि। पुरातनं वाक्यं ऋत्विजे, अग्नये, भृगूणां महते, ज्योतिर्वहाय, प्राज्ञाय वह। अग्ने, बलस्य, वित्तस्य, वीर्यस्य, तेजसः च अधिपते, जातवेदः, अस्मभ्यं महाकीर्तिं ददातु। अग्ने, यज्ञाय योग्यतम, यजमानस्य देवान् यज; प्रियो होतारः, त्वं प्रकाशमानः, विघ्नान् नाशयन्, स्फुरसि।