सामवेदः

एतेषु मन्त्रेषु, सोमस्य शुद्ध्याः महत्त्वं प्रकाशितं दृश्यते। सोमेन रत्नानि शुद्ध्यन्ति, तदा महाबलवान् इन्द्रः प्रवाहे स्रवति। वातवत् गतिः यस्य, स विदारयिता च, तथा प्रज्ञवान् पुरुमेधः पुरुषं स्थापयन्ति। स महान् सोमः, महाबलः, अप्सु गर्भः अभवत्, देवांश्च चयनं कृतवान्, इन्द्रे बलं स्थापयामास, शुद्ध्ये सति सूर्ये प्रकाशं उत्पादयामास, हे चन्द्र। स क्रियावान् सोमः, युद्धे रथवत् शीघ्रः, चिन्तया प्रेरणया च विमुक्तः। दश भगिन्यः शुद्धजलैः शिखरे अग्निम् शुद्धयन्ति, गृहस्थाने। अपां तरङ्गाः शीघ्रगामिन्यः, सोमाय चिन्तया अग्रे स्रवन्ति, श्रद्धया समीपं आगच्छन्ति; ते समागत्य दीप्तं ज्योतिष्मन्तं प्रविशन्ति। षष्ठी च अर्धी द्वितीयः, सोमनिःपेषकाः, तुभ्यं समर्प्यन्ते, सोमस्य आनन्दाय। मित्राः, दीर्घजिह्वं श्वानं हविरतः अपास्यन्तु। एषः पूषान्, धनं, भाग्यं, सोमः शुद्ध्ये प्रवाहति, सर्वस्य भूतस्य अधिपः, दिवं पृथिवीं च प्रकाशयति। निःपेषिताः सोमाः, मधुर्ययुक्ताः, इन्द्रं प्रहर्षयन्ति; शुद्धाः प्रवाहन्ति, हे देवाः, तव प्रमदाः तव समीपं आगच्छन्तु। शुद्धाः सोमाः, अस्माकं प्रवाहन्ति, मार्गं ज्ञानं च ददाति; मित्रवत्, दोषरहिताः, आत्मनिर्भराः, ज्योतिर्विदः। हे सोम, अस्माकं कृते, सर्वोत्कृष्टं धनं स्रावय, शताभिलषितं, सहस्रवहं, महत् तेजः दीप्तिम् च धारयन्तं। ते अस्माकं समीपं शान्ताः आगच्छन्ति, इन्द्रस्य प्रियं इच्छन्तः; मातरः नवजातं वत्सं यथा आलिङ्गन्ति। उत्सुकस्य, बलिनः कृते, धनुः प्रसार्यते, वीर्यं प्रकाशयन्ति; तेजस्विनः अग्रे गच्छन्ति, अधिपाय, महाबलाय, हे युवानः। ते कपिलं शीघ्रं सोमं जलैः शुद्धयन्ति; यः सर्वैः देवैः प्रमदाय सह गच्छति। मर्त्यः सोमं निःपेष्य, तानि वचनानि उच्चारयति; पापकृतं श्वानं अपास्यन्तु, यथा भृगवः यज्ञे कृतवन्तः। प्रियः शीघ्रप्रवाहः सोमः शुद्धः, नामानि धारयन्; महाबलः, यस्य सूर्यस्य महिमा अधिष्ठिता, विस्तीर्णरथं आरोहति, सर्वं पश्यन्। अप्रेरिताः सोमबिन्दवः अस्माकं प्रवाहन्तु; दीप्ताः शीघ्राश्वाः देवेषु महान् भवन्तु। ये न खादन्ति, इच्छाः, विरोधिनः, ते अपि अस्माकं सन्तु, अस्माकं चिन्ताः सम्पूर्णाः सन्तु। एषः पात्रे मधुरः घोषयति; इन्द्रस्य वज्रः, रूपेषु उत्तमः। सुवित्ता घृतप्रवाहिनी गौः स्रवति, धाराः क्षीरप्रवाहाः सन्ति। चन्द्रः, हे इन्द्र, तव गृहम् गतवान्; मित्रः यथा मित्रता गीतं न क्षिपति। युवान् युवतीभिः यथा, सोमः पात्रे शतगुणबलं मार्गे यत्नं करोति। दिवस्य धारकः, कौशलयुक्तः रसः शुद्ध्यति; प्रज्ञवान्, देवैः मनुष्यैः च स्तुतः, कपिलः, अश्ववत् बलं विमोच्य, नदीषु कर्म करोति। धियाम् वृषभः, विवेकी सोमः शुद्ध्यति; स दिवसः अतिक्रान्त्वा उषाः जागरयति; दिवं, नदीः, पात्राणि प्राणं ददाति, प्रेरितैः इन्द्रस्य हृदयम् प्रविशति। तस्य कृते त्रिः सप्त गौः पयः ददुः; सत्यम् अमृतं परमं दिवि। चत्वारः अन्याः लोकाः पृथक् स्थाप्य, तान् शोभनं कृतवान्। हे सोम, इन्द्राय सुशुद्धः प्रवाह; पीडानाशकः भव, रक्षया सह; तव सारः द्विमुखं न प्रमदयतु, किन्तु उदाराः बिन्दवः अत्र सन्तु। कपिलः वृषभः सोमः द्वौ हर्यश्वौ कृते निःपेषितः; राजा यथा गौः उपरि गर्जति; शुद्धः अनजरं मार्गं अन्वेषति, गरुडः यथा घृतयुक्ते गर्भे उपविशति। देवताय सोमबिन्दवः मधुर्ययुक्ताः प्रवाहन्ति, गौः वत्साय, दुग्धगौः वेदीं प्रति यथा। ये यज्ञकुशे उपविष्टाः, वाचस्पतयः, तैः धाराः अनावृतं प्राप्ताः। ते अलङ्क्रियन्ति, दीप्तिम् वर्धयन्ति, समागच्छन्ति; इच्छां उद्दीपयन्ति, उदारैः संयुक्ताः। नदीस्रोतसि, सुवर्णखुराः शीघ्रं जलौकः उछलन्तं गृहीत्वा। तव यवचः विस्तारितम्, हे प्रार्थनाधिपः; त्वं महाबलः सर्वाणि शरीराणि व्याप्नोषि। यथा अग्निहीनः, तं दुःखं न स्पृशति; ये सोमं शुद्धयन्ति, तं समं गच्छन्ति। इन्द्राय निःपेषिताः सोमाः, बलिनः अश्वाः गच्छन्तु; बिन्दवः, श्रवणाय जाताः, ज्योतिर्विदाः। प्रबुध्य सोम, इन्द्राय प्रवाह; दीप्तबलं आनय, ज्योतिर्दातृम् आनय। मित्राः, शुद्धस्य कृते उपविशन्तु, गीतं गायन्तु; बालं यज्ञैः अलङ्करणाय परिवेष्टयन्तु। तं शुद्धं मित्राः प्रमदाय गायन्तु; बालं अर्पणैः स्तुतिभिः प्रमदयन्तु। बालः, महतां कृते श्वासं स्रवति, सत्यस्य ज्योतिः प्रेरयति; सर्वाणि प्रियाणि व्याप्नोति, द्वैतं धारयन्। शुद्ध्य, हे सोम, धाराभिः, बलैः, दिव्यसभा कृते; पात्रे आगच्छ, मधुर्ययुक्त सोम, अस्माकं आसने। शुद्धः सोमः तरङ्गेण प्रवाहति, बन्धं भङ्क्त्वा; वाचः अग्रे गर्जन् गर्जति। शुद्धस्य कौशलिनः सोमस्य कृते वाचः उच्चार्यन्ते; यज्ञे प्रमदति, चिन्तया अर्पणं गृह्णाति, वेतनं यथा। हे सोम, निःपेषितः, अस्माकं कृते गोभिः, अश्वैः, कौशलैः, धनैः समृद्धिं आनय; शुद्धवर्णं गौः मध्ये स्थापय। संगीतकाराः त्वां धनदं समाह्वयन्ति; गौः तव वर्णं वस्त्रं दास्यामः। स्वर्णमयः, हर्यश्वप्रियः, शुद्धः; सुंदर्येषु प्रमदति; गायकेषु आगच्छ, वीरश्रीं आनय। शुद्ध सोमः पात्रे प्रवहन्, मधुर्यं स्रावयति; ऋषीणां गीतानि तस्य चारि प्रवर्तन्ते, सप्त संख्या। प्रवाह, सोम, अत्यन्तमधुरः, अतिप्रज्ञः, इन्द्राय; उत्तमं प्रमदं, उत्तमं तेजः तव अस्तु। दीप्तिम्, हे पोषणाधिप, महतीं श्रीं च प्रकाशितुं; देवप्रिय देव, मध्यमं पात्रं, हे युवान्, अस्माकं प्रति नियोजय। निःपेषकाः, स्तुतिं शीघ्राश्ववत् स्रावयन्तु; विपुलां, दूरगामिनीं, वने मुक्तनदी यथा, प्रवहन्तु। एवं सोमस्य शुद्ध्याः, प्रवाहस्य, देवेषु इन्द्रे च आनन्दस्य, यज्ञस्य, गायनस्य, दानस्य, सर्वस्य महिमा प्रकटिता।