सामवेदः

सूर्यवर्चस्-संहितायाः एतानि श्लोकानि एकत्रित्य कथारूपेण संस्कृतभाषायां एवम् उपनिबद्धम्— वृत्रहनः इन्द्रः यत्र सोमपावनस्य प्रवाहे, यत्र पवित्रे जलानि दर्भमिव परिवेष्टयन्ति, तत्र गायकाः सोममपि निष्पीड्य तव समीपे उपविशतः। हे इन्द्र, नहुषस्य वंशेषु यत् ते बलम् अस्ति, जनानां मध्ये यत् वीर्यम्, पञ्चजनानां मध्ये यत् यशः, तद् सर्वं अस्माकं प्रति आनय; सर्वाणि वीर्याणि एकत्र दत्तुम् इच्छ। सत्यं, त्वं वृषभः इव असि; वृषभस्य शक्त्या अस्माकं रक्षिता असि। महाबलिन्, त्वं दूरात् अपि श्रुणोषि, समीपात् अपि प्रसिद्धः असि। यत् किमपि त्वं करोति, वृत्रहनः, दूरं वा समीपं वा, तस्मात्, इन्द्र, गायका: स्तोत्रैः सोमनिष्पीडनैः त्वां आह्वयन्ति। मद्ये, सोमपाने, वीर्ये, महत्त्वे, बुद्धौ, श्रवणीयनाम्नि, दानवति, यथायोग्यं, स्वरेण तव गुणान् गायन्तु। इन्द्र, त्रिविधं शरणं, त्रिप्रकारं रक्षणं, कल्याणाय दत्तुम् इच्छ; उदारस्य च मम च आवरणं कुरु, विद्युतः अपि दूरं कुरु। इन्द्रस्य सर्वविभवानि, सूर्यं पश्यन्ति इव, उपभोगाय सन्ति; बलात् उत्पन्नाः, भगवत् भागं प्राप्तवन्तः। न कश्चित् देवः, न कश्चित् मनुष्यः, तं धनं प्राप्तुं शक्नोति; दीर्घायुषः अपि न; शीघ्रगामी, उत्सुकः अपि न; केवलं इन्द्रः एव तौ अश्वौ युक्तवान्। सर्वेषु युद्धेषु, इन्द्रः सर्वैः हविः अलङ्कृतः भवतु; स्तोत्रैः, सोमपानेन, उत्तमया प्रशंसा वृत्रहनः आगच्छतु। तव अधमं धनं तव एव, इन्द्र; मध्यमं त्वं पोषयति; सर्वं उन्नतम् एकत्र त्वं अधिष्ठासि; न कश्चित् तव गवां रोधां करोति। हे पुरन्दर, तव मनः सर्वत्र विचरति; युद्धे भ्रमित्वा, त्वं कुत्र गतः? आगच्छ, तव गायत्रीं गायाम। वज्रधरः, सोमं तव निमित्तं पिपीलिम; अतः अद्य सोमनिष्पीडने, सोमं निष्पीडितं आनय; नूनं, त्वं यशसा अलङ्कृतः असि। यः जनानां राजा, रथारूढः, अश्रान्तः, सर्वान् शत्रून् युद्धे विजित्य, वृत्रहन्तारम् महत्तमं स्तौमि। हे इन्द्र, यस्मात् वयं बिभीमः, तस्मात् अस्मान् निर्भयम् कुरु; तव साहाय्ये रमस्व; शत्रून् विक्षिप, विरोधिनः विनाशय। हे सोमयज्ञगृहस्वामिन्, दृढस्तम्भः, सोमबिन्दुः, पुराणपुरभेदकः, इन्द्रः ऋषीणां नित्यसखा। हे सूर्य, हे आदित्य, त्वं महान् असि; तव महत्त्वं, महती सति, उत्तमम्; तव शक्त्या, त्वं महत्तमः देवः असि। यः अश्वारूढः, रथारूढः, सुशरीरः, गोसमृद्धः, इन्द्रस्य सखा, बलसंयुक्तः, उत्साहेन सभा मध्ये दीप्तिमान् आगच्छति। इन्द्र, यदि शतं दिवः, शतं पृथिव्याः त्वं धारयेत्, तथापि, वज्रधरः, सहस्रसूर्याः अपि तव तुल्यं न स्युः, न इमे द्वौ लोकौ। यदा इन्द्रः, पूर्वे, पश्चिमे, उत्तरदक्षिणे, मनुष्यैः आह्वयते, तदा बहुषु जनेषु साहाय्यकारी, तुर्वशस्य आधारः प्रसिद्धः भवति। हे धन्य, कः मनुष्यानां मध्ये त्वां प्रतिस्पर्धितुम् साहसति? तव श्रद्धा, उदार, परमदिवि स्थितम्; विजेता जयम् इच्छति। इन्द्राग्नी, पदं प्राचीनपदात् आगतम्; शिरः त्यक्त्वा, जिह्वया गृहीतवान्; रात्रौ त्रिंशद् पदानि अगच्छत्। इन्द्र, समीपं आगच्छ, स्नेहपूर्णैः भावैः साहाय्यैः; शुभैः, उत्तमशुभैः, स्वशक्तिभिः आगच्छ। अत्र तव साहाय्यं अनिर्वर्णनीयम्, अग्रणी, अव्याहतः, शीघ्रविजेता, प्रेरयिता, रथारूढः, अश्रान्तः, तुग्रायाः बलवर्धकः। तव भक्ताः वा अन्ये वा, अस्मात् न निवर्तन्तु; दूरात् वा सभायाः वा, न निवर्तस्व; समीपे सन्, अस्मान् शृणु। सोमपानाय सोमं निष्पीडय, इन्द्राय, वज्रधराय; साहाय्याय हविः पाचय; आनन्दाय, हर्षाय, भोजनं सज्जीकुरु। सर्वसहायः, प्राज्ञः, इन्द्रः, तम् आह्वयामः; सहस्रशक्तिमन्, महाबलिन्, शुभस्य स्वामिन्, युद्धे अस्माकं बलं भव। तव शक्तिभिः, दिनं रात्रिं च, उत्तमदिशाः अस्माकं दत्तुम् इच्छ; तव कृपा न कदापि नष्टा भवतु; तव अप्रसादः न कदापि आगच्छतु। यदा भक्तः गायकः वृद्धः भवति, तदा सः वरुणं बुद्धिमता वाचा स्तौतु; तः तिरस्कृतानां धारयिता। इन्द्र, गाः च सोमपानं च रक्ष; यज्ञे अतिथिः, द्वाभ्यां हरिभ्यां संयुक्तः, सुवर्ण इन्द्रः, वज्रधरः, सुवर्णः। इन्द्र, अस्माकं वचनं शृणु, समीपं आगच्छ; उदारः, सोमकामः, बलवान्, बुद्धिमान्, सोमनिष्पीडने आगच्छतु। हे शिलाविदारिन्, तव किमपि दूरमूल्यं न दत्तम्; न सहस्राय, न दशसहस्राय, वज्रिन्, न शताय, शतदातः। त्वं धनं, इन्द्र, पितुः, भ्रातुः च, यः भागी; मातरं अपि त्वं रक्षसि, धनस्य कृते, कृपायाः च। चतुर्थं, प्रथमभागं, एते निष्पीडिताः सोमाः इन्द्राय, दध्ना घृतैः च; तत्र प्रमदाय, वज्रहस्त, द्वाभ्यां हरिभ्यां गृहं आगच्छ, पानाय। एते सोमाः, इन्द्र, तव प्रमदाय, प्रसिद्धाः, स्तुत्याः; मधुरं पित्वा, अस्माकं गीतानि शृणु, स्तुतिं गृहाण, गीतप्रियः। अद्य त्वां गायत्रीमितां, सदा दुहमानां, पुष्ट्यां, शोभितां, भोजनाय आह्वयामि, इन्द्र। न महाशिलाः, इन्द्र, तव शक्तौ तव रोधां कर्तुं शक्नुवन्ति; स्तुत्यस्य यत् इच्छसि, न कश्चित् तव धनं न्यूनं करोतु। कः जानाति, केन सोमेन सः पिबति, यं प्राज्ञः स्थापयति, यः प्रमुदितः, दुर्गाणि विदारयति, तीक्ष्णः, प्रमदाय पिबति? इन्द्र, सभायाः अधर्मं दूरं कुरु; यज्ञे धनाय, उदारः, वांछितं सोमं दर्भे स्थापय। त्वष्टा, दिव्यवाणी, पर्जन्यः, बृहस्पतिः अस्मान् रक्षन्तु; अदितिः पुत्रैः भ्रातृभिः च अस्मान् रक्षतु; दुःखदुष्टवाचः अस्मान् त्रायतु। यदा, इन्द्र, त्वं अस्माकं सखा भविष्यसि, यदा त्वं भक्तेन सह भविष्यसि? उदारः समीपं आगच्छतु, तव दानं, देव, punः punः वांछितं भवतु। एवं, सोमपानेन, स्तुतिभिः, यज्ञैः, गायकैः च, इन्द्रस्य महत्त्वं, बलं, दानं, यशः, मित्रत्वं, सर्वत्र स्मृतमस्ति; अस्माकं रक्षिता, साहाय्यकारी, दिव्यः, सोमप्रियः, सर्वदा आह्वयितः, स्तुतः, पूजितः।