सामवेदः

कथं चित्, एकदा देवाः स्वीयैः स्तवैः हविषा च समर्च्यमानाः, यथाक्रमं स्वस्वं महत्त्वं प्रकाशयन्ति। तत्र प्रथमं, भगवतः अग्नेः कृपया प्रेरिताः वयं दानेषु प्रवर्तामहे; स हि अग्निः अस्य सम्पदः सारथिः, अस्मान् सुरक्षितं शरणं नयति। सः स्वैः सहचरैः, नित्यं जाग्रद्भिः, अपराजितैश्च, अस्माकं अपत्यं पौत्रं च रक्षति; देवद्वेषिणां च दुष्टानां चापकारं दुरितं च अग्निः दूरं करोति। ततः विष्णोः प्रसिद्धं नाम पृष्टम्—किं तव नाम? स च स्वयं उवाच—"शिपिविष्टोऽहम्" इति। सः स्वं रूपं न गोपयतु, यदा सः सभायां अन्येन वेषे प्रादुरासीदिति। तं शिपिविष्टं, तस्य कर्माणि ज्ञात्वा, हविः समर्पयामि, तं महाबलिनं प्रपञ्चस्य पार्यन्ते स्थितं स्तौमि। विष्णवे 'वषट्' इति उच्चरन्, शिपिविष्टाय हविः समर्पयामि; मम स्तुतयः तं प्रति यान्तु, सर्वे च देवाः अस्मान् स्वस्त्या रक्षन्तु। ततः वायुम् आहूय, मधुमत्तमस्य सोमस्य अग्र्यं भागं गृह्य, तं तेजस्विनं देवं, गणैः सह सोमपानाय आमन्त्रयामि। इन्द्रवायू, युवां सोमपानस्य अर्हणौ, यत्र नद्यः युवयोः प्रवहन्ति, यथा आपः समं पतन्ति। वाय्विन्द्रौ, युवां महाबलिनौ, गणैः सह एकरथे सोमपानाय आगच्छतम्। तदा, रजनीशोभितौ, युवां फलाय समीपं गच्छथः, यदा विवस्वतः हरिण्याः प्रेरिताः धियः तं प्रेरयन्ति। तं सोमं, यः इन्द्राय प्रियः, गावः स्वबलात् युगपत् ददुः, तं पुरातनं च सदा स्तुमः। तं पवित्रं सोमं, पुरा गीता स्तुतिः, प्रेरिताः धियः देवनामानि वहन्त्यः, अलङ्कुर्वन्। यथा बलवान् अश्वः दृढसारथिः, तथा अग्निं राजानं यज्ञस्य, भक्त्या पूजयेम। सः पुत्रः, महाबलः, विशालः, दयालुः, दानशीलः, अस्माकं स्यात्। सः अस्मान् सर्वदा रक्षतु, समीपस्थात् दूरेभ्यः, मर्त्यदुष्टेभ्यश्च, अस्माकं जीवितस्य कृते। हे इन्द्र, त्वं संग्रामेषु सर्वान् शत्रून् अतिशेते; त्वं शापघ्नः, सृष्टिकर्ता, वृत्रहा, रिपून् विजेषि। तव अतिबलम् अन्वगच्छन् पृथिव्यः, यथा मातरः शिशुम्; त्वं सर्वान् शत्रून् विदारयसि, यदा त्वं कोपेन वृत्रं जेषि। यज्ञः शत्रून् प्रत्यनयत्, द्यौः आवरणं चकार। इन्द्रः सोममदेन अन्तरिक्षं द्यां च विदारयत्, यदा सः वेधसः आवरणं विदारयत्। सा देवी, अङ्गिरसां मध्ये, गुह्यस्थानात् प्रकटिता, आच्छादनं अपाकरोत्। सः विजयी सभा मध्ये, सर्वैः स्तवैः आहूयमानः, सहाय्याय प्रेर्यताम्। सः संग्रामशूरः, अजितः, सोमपायी, अचलः, नित्यसंकल्पः। हे इन्द्र, अस्मभ्यं धनं ददातु, समृद्धिं जानन्, सम्पदां स्पर्धायां अस्मान् रक्ष। तव महद् ऐश्वर्यं, कौशलं, प्रज्ञां, मनः इच्छितं वज्रं तीक्ष्णयति। त्वदर्थं, हे इन्द्र, द्यौस्तव वीर्यं, पृथिवी तव कीर्तिं, आपो गिरयश्च त्वां प्रेरयन्ति। विष्णुना, मित्रेण, वरुणेन च त्वं स्तूयसे; गणः अपि तव हर्षं करोति, मरुतः च तद्वत्। अग्नये बलाय, जनाः स्तौति; स देवः अजितः, शत्रून् नाशयतु। हे अग्ने, पशूनां कामाय, अस्मभ्यं धनं अन्वेषय, विस्तीर्णं समृद्धं च कुरु। अग्ने, महद् धनं प्राप्त्वा, अस्मान् परस्य भागे मा नय; यथा त्वं विजयसि, तथा अस्मभ्यं धनं जय। एकस्य कोपाय, सर्वे जनाः नमत, यथा नद्यः सागराय। सः वृत्रस्य शिरः, शतसन्धेन वज्रेण विदारयत्। तस्य बलं तेजश्च, यदा इन्द्रः उभे जगती समाहितवान्, यथा चर्मणा। सा देवी, दयालुः, धनवती, प्रियं कन्या स्यात्। हे महाबलिन्, तव शुभे, सम्यक् युक्ते, द्वे अश्व्यौ युग्ये, समीपं गच्छताम्। तौ अश्व्यौ, नताननौ, आपां मध्ये तिष्ठतः; दशभिः शृङ्गैः सर्वतः दिशं दर्शयतः। अष्टमं द्वितीयार्धं च स्वस्वं धावतः; सोमपात्राय, वीराय, महाबलाय, सोमपानाय, पवित्रकाः शीघ्रं यान्ति। अत्र, स्तुत्या युक्तौ, द्वौ हरिण्यौ शीघ्रं इन्द्रं सखायं स्तुत्यं आनयताम्। वृत्रहाः, हविर्भिः समृद्धः, पीतवान्; सः नः समीपं आगच्छतु, माभूत् तस्य प्रतिषेधः, सः महाबलः। त्वां प्रति सोमबिन्दवः, यथा नद्यः सागराय, आगच्छन्ति; त्वां कोऽपि नातिशेते, हे इन्द्र। त्वं महत्त्वेन प्रकाशितः, हे महाबलिन्, सोमपानाय जागरूकः, उदरेषु स्थितः। सोमः, हे इन्द्र वृत्रहन्, तव उदराय प्रीयताम्; बिन्दवः तव गृहेषु प्रीयन्ताम्।