ਸਾਮਵੇਦਃ

ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਏ ਜੀਵ, ਸੋਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਯੂ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ, ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਤੇਰੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸੋਮ! ਹੇ ਪੀਲੇ ਚਮਕਦੇ ਇੰਦੁ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਕਈ ਸੁਖ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਆਨੰਦ ਦਾ ਘੇਰਾ ਦੇਹਿ। ਹਰ ਰਾਤ ਤੇ ਹਰ ਦਿਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੋਤ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੋਮ; ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਸੋਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਸਭ ਵੈਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਲਾਲੀਮਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਸੋਮ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਚੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਡੋਲ ਅਸਥਾਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸੋਮ, ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਨ ਦੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ। ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਸੋਮ ਪੀ, ਜੋ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਚੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਚੁਸਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਨਿਪੁੰਨ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤੇਰਾ ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਬੈਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ। ਹੇ ਦਾਤਾਰ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੈਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਭਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਬੋਝਣ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਹਿਤ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਤਾਕਤ, ਉੱਤਮ ਅਸਥਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ, ਉਹ ਤਿੱਖਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਭਜਨ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਚਮਕਦਾਰ ਭਗਤ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਨਾਲ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਗਾਇਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੋਮ ਪੀਣ ਲਈ ਸੱਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਅਕਲਾਂਤ, ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ—ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਇੰਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰ, ਜੋ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵਸਾਇਆ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਪਸ਼ਟ। ਸਵਰਗ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਕਵੀ, ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦੇ, ਆਪਣੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੇ, ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜਨਮ ਤੇ ਹੀ ਚਮਕਿਆ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਤੂੰ, ਹੇ ਸੋਮ, ਅਕਲਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਹੇ ਪਵਮਾਨਾ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈਂ, ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵਗਵਾਂ ਤੇ ਦਧੀਚੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਸੋਮ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਛਾਣਣ ਵਾਲੀ ਜਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ, ਪਵਮਾਨਾ, ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਤਾਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੇ ਹਨ; ਭਜਨ ਤਿੰਨ ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਉਹ, ਦਾਨੀ, ਬਰਤਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਹਿ ਗਿਆ, ਇਨਾਮ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੇ ਰਥਵਾਨ ਵਾਂਗ; ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਣੀ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚਲਾਇਆ। ਸੋਮ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਅਕਾਸ਼ ਦਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ, ਅਗਨੀ ਦਾ, ਸੂਰਜ ਦਾ, ਇੰਦਰ ਦਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ, ਪ੍ਰੇਰਿਤਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਵਾਨ, ਗਿਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਜ, ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ—ਸੋਮ, ਗੂੰਜਦਾ, ਛਾਣਣ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਣੀ ਨਾਲ, ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ, ਭਜਨਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਵਮਾਨਾ, ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਅੰਦਰੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ, ਬਲਵਾਨ, ਹੇਠਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਅਗਨੀ ਵੱਲ ਮੋੜਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਦਾਤਾਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘੜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਰੀਗਰ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਗਨੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਨਾਮਾਂ ਸਮੇਤ ਆਵੇ। ਇੰਦਰ, ਇਹ ਨਚੋੜਿਆ ਸੋਮ ਪੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਅਮਰ ਉਤਸ਼ਾਹ; ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਰਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਤ੍ਯ ਦੇ ਆਸਨ ਤੇ ਵਹਿ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਰਥਵਾਨ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੈਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈਂ; ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ, ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ, ਭਜਨ ਉਚਾਰ; ਨਚੋੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਦਰ ਕਰ। ਇੰਦਰ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਲੈ ਆ, ਆ, ਸੂਰਮਾ, ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ; ਨਚੋੜਿਆ ਸੋਮ ਪੀ, ਮਿੱਠੇ ਵਿਚਾਰ ਵਾਂਗ, ਸੋਹਣੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈ। ਇੰਦਰ, ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਪੇਟ ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਭਰ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਨਚੋੜਿਆ ਸੋਮ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਕ, ਚੰਗੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ, ਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਾਂਗ, ਵਲਾ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ; ਭ੍ਰਿਗੁ ਵਾਂਗ, ਸੋਮ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਲਿਆ। ਤੂੰ, ਸੋਮ, ਤੀਜਾ ਤੇ ਦੂਜਾ ਅੱਧਾ ਹੈਂ; ਗਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਧਨ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਬਣ। ਵਹਿ, ਹੇ ਇੰਦੁ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਤੂੰ ਸੂਰਮਾ, ਸੋਮ, ਸਭ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ; ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਭਜਨਾ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ, ਸੋਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਬਲਵਾਨ; ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਦੌੜਦਾ ਹੈਂ। ਸਾਡੇ ਲਈ, ਧਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਹਿ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀ ਸਕੀਏ। ਤੂੰ, ਹੇ ਇੰਦੁ, ਮਾਲਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈਂ, ਹਰੇ-ਪੰਖ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ। ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਘੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਹਣ ਦੇਣ; ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸੋਮ, ਲੋਕ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ। ਤੇਰੇ, ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਭ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸੋਮ, ਸ੍ਰੋਤ ਵਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ; ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਸੋਮ, ਤੂੰ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਤੂੰ ਵਾਣੀ ਲੱਭਦਾ, ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੇ; ਤੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਦੇਵਤਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ।