ਸਾਮਵੇਦਃ

ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣੇ, ਦੋ ਅਟੱਲ ਰਾਜੇ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਦਿਤਿਆ, ਦਾਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਘੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਧਾਰ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਨੇ, ਦਧੀਚੀ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਅਜੇਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਨਿੰਨਿਆਣਵੇਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਿੱਠਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਜ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਹ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਇੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੀ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਤੁਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ, ਗਾਇਕ ਦੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੋ, ਇਹ ਗੀਤ ਸਵੀਕਾਰੋ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲੋ। ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੈੜੇ ਰਸਤੇ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ, ਨਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਲਿਆਓ। ਹੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਕੌਸ਼ਲ ਨਾਲ ਵਗੋ, ਤਾਕਿ ਦੇਵਤੇ ਪੀ ਸਕਣ; ਇਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਾਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਤਾਕਤਵਾਨ ਕਵੀ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਆ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਜੇਤ ਹੈ। ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਏ, ਸੋਚ ਰਾਹੀਂ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਵਾਯੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਸੋਮਾ, ਹੇ ਪੀਲੇ ਇੰਦੁ, ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ; ਅਨੇਕ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਆਨੰਦ ਦਾ ਚੱਕਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ। ਹੇ ਸੋਮਾ, ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਧਾਰ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਭ ਵੈਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਲਾਲੀਮਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਗਰਭ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਕਤਵਾਨ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਨਿਚੋੜਿਆ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਸਥਾਨ 'ਚ ਬੈਠ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸੋਮਾ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਮਹਾਨ ਧਨ ਵਗਾ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੈ ਆ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਹ ਸੋਮਾ ਪੀ, ਜੋ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਿਚੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਨਿਚੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ, ਹੇ ਤੇਜ਼ ਇੰਦਰ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ—ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ। ਹੇ ਦਾਤਾਰ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ, ਜੋ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਇਹ ਭਜਨ ਸਾਂਝੀ ਭੋਜਨ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਤਾਕਤ, ਉੱਤਮ ਅਸਥਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਪਣੇ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਗੀਤ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਤਾਕਤਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਗਾਇਕ ਮਿਲ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਲਈ ਸੱਦਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਭਲਾਈ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਕਤਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਅਥਾਹ, ਸਭ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਇੰਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਓ, ਜੋ ਮਦਦ ਲਈ ਦਾਤਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੇ ਰੱਖੀ; ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ। ਸਵਰਗ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਕਵੀ, ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਚ, ਆਪਣੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਮੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜਨਮ ਤੇ ਹੀ ਚਮਕਦਾ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਰਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ, ਹੇ ਅਥਾਹ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਗਦਾ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਹੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੰਦੇ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਹੇ ਪਵਮਾਨਾ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈਂ, ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੈਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਨਵਗਵਾਂ ਅਤੇ ਦਧਿਅੰਚ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਮਧੁ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਸ਼ ਮਿਲਿਆ। ਸੋਮਾ, ਸੁਧ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਛਾਣਣ ਵਿਚੋਂ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ, ਪਵਮਾਨਾ, ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀ ਵਾਣੀ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਤਾਕਤਵਾਨ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਵਿਚ ਸੁਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੇ ਹਨ; ਭਜਨ ਤਿੰਨ ਪਿੱਠਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਦਾਨੀ, ਰਥਵਾਨ ਵਾਂਗ ਇਨਾਮ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ; ਸੁਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਬੋਲੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ। ਸੋਮਾ, ਸੁਧ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਈਤਾ, ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਰਚਈਤਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਚਈਤਾ, ਅਗਨੀ ਦਾ ਰਚਈਤਾ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਚਈਤਾ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਵੀ ਰਚਈਤਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ, ਪ੍ਰੇਰਿਤਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਤਾ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਡ, ਗਿੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਜ, ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ—ਸੋਮਾ, ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਛਾਣਣ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ, ਭਜਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਵਮਾਨਾ, ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਅੰਦਰੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ, ਸਾਂਡ, ਹੇਠਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਅਗਨੀ ਵੱਲ ਮੋੜਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਦਾਨੀ, ਬਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ। ਜਿਵੇਂ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਲਪੀ ਰੂਪ ਘੜਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਗਨੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਤੇਜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਨਾਮਾਂ ਸਮੇਤ ਆਵੇ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਹ ਨਿਚੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮਾ ਪੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਅਮਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੈ; ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਰਾਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ, ਸੱਚ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਰਥਵਾਨ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਜੋੜਦਾ ਹੈਂ; ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ, ਕੋਈ ਆਪਣੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ।