ਸਾਮਵੇਦਃ

ਸੋਮਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਪੱਤਾ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਵਰਗਾ ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼ਣ। ਇਹ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਹੈ, ਛਾਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰਸ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਸਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਅਟੱਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇੰਦਰ ਲਈ ਇੰਦੁ ਨਿਚੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,” ਤੇ ਇਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵਾਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਕ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਜੋ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਦਾ ਛਾਨਣ ਵਾਲਾ ਜਾਲ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਹੋਮ ਸਮਗਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸੁਰਗ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਗਰਮੀ ਵਾਲਾ ਛਾਨਣ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਲੀਰਾਂ ਵਿਅਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਚੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਛਾਣਣ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜੰਮਿਆ ਬਲਦ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਚਮਕਿਆ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਲਈ ਗੂੰਜਿਆ; ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਰੱਖਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਮਹਾਨ, ਰੌਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਗਨਿ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਨਿ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਘਵਾਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆਵੇ, ਉਹ ਇਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਸੀਂ ਸੋਮਾ ਦੀ ਉਸ ਮਸਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਆਯੁ ਅਤੇ ਮਨੁ ਲਈ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਖਾਣਿਆ, ਇਸ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਚਮਕਦੇ ਹੋ। ਅੱਜ ਵੀ, ਸੋਚਵਾਨੋ, ਗਾਇਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਰੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਲਾਂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਦੀ ਦੋਸਤਣੀਆਂ ਹਨ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਿੱਤਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਸਾਡੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ, ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰੀ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਧਨ-ਧੌਲਤ ਦੇ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜਿਸਨੇ ਨਵੀਂ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਭਜਨ ਰਚੀ, ਜਿਸਨੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ, ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਸੋਚ ਬਣਾਈ— ਆਓ ਅਸੀਂ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੀਏ, ਜਿਸਨੂੰ ਭਜਨਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ। ਪਵਮਾਨਾ ਸੋਮਾ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਰਸ ਵਗਾਇਆ; ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰਸ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਮਾ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਰਨਾਂ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਸੋਮਾ ਛਾਣਣ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਥਾਵਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ, ਮਹਾਨ, ਅਡੋਲ ਸੋਮਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵਿਅਪਕ ਵਗਦਾ ਹੈਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ। ਪਵਮਾਨਾ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਅਜੀਬ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗਾ ਧੁਨੀ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਵਿਅਪਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਪਵਮਾਨਾ, ਤੇਰਾ ਰਸ, ਤੇਰੀ ਮਸਤੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਰ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਹੇ ਪਵਮਾਨਾ, ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਰੌਸ਼ਨ; ਇਹ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ, ਸੁਰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਗਾਂਵਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਚੰਗੇ ਦਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਰ ਕਰੀਏ; ਅਸੀਂ ਬੇਕਾਇਦਾ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈਏ। ਪਵਮਾਨਾ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਮਹਾਨ, ਮੀਂਹ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਬਿਜਲੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਸੋਮਾ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੱਡੇ ਧਨ, ਪਸ਼ੂ, ਸੋਨਾ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਵਿਰਾਂ ਨਾਲ ਵਗ। ਹੇ ਸਭ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਗ, ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇ; ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਵੇਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ। ਹੇ ਸੋਮਾ, ਆਪਣੀ ਵਿਅਪਕ ਧਾਰ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਰਸ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਗ। ਹੇ ਮਹਾਨ, ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਦੌੜ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਿਵਾਸ ਨਾਲ ਘੇਰ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬੁਰਾਈ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਛਾਣਣ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਦਰਿਆ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਨਿਚੋੜਿਆ ਗਿਆ ਰਸ, ਪਵਿੱਤਰ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚਮਕਦਾ, ਸਮਝਦਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸ ਇੰਦਰ ਲਈ, ਦੂਰ-ਨੇੜੇ ਤੋਂ, ਸ਼ਹਦ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਿਲ ਕੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਚੋੜਦੇ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਲਈ ਪੀਣ ਲਈ ਸੋਮਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭੈਣਾਂ, ਨਿਪੁੰਨ, ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਪਤੀ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਹਾਨ ਸੋਮਾ, ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਵਮਾਨਾ, ਜੋ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਨਿਚੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਵਮਾਨਾ, ਚੰਗੀ ਸਿਫਤ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਲੈ ਆ, ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਆਹੁਤੀ ਲਈ ਵਗ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਖਿਆਕਾਰ ਅਗਨਿ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਚੌਕਸ, ਨਿਪੁੰਨ, ਨਵੀਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ; ਘੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਚਿਹਰਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ, ਚਮਕਦਾ, ਭਾਰਤਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਅਗਨਿ, ਹਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਹਣਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਭਿਆ; ਤੂੰ ਰਗੜ ਕੇ ਜੰਮਦਾ ਹੈਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅੰਗਿਰਸ। ਮਨੁੱਖ ਅਗਨਿ ਨੂੰ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਤਿੰਨ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਹੋਤਰ ਵਾਂਗ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਬੁੱਧੀਮਾਨ। ਇਹ ਨਿਚੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੋਮਾ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਉਗਿਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣੋ।