ਸਾਮਵੇਦਃ

ਸੋਮ, ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਹੋ ਕੇ ਦਿਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਤੇ ਸਵੇਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਵਾਸ਼ ਪਾਇਆ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਘੜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰਚ ਕੇ, ਉਹ ਮਿੱਠੜੇ ਰਸ ਵਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਲਈ। ਇਹ ਸੋਮ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਵੇਰਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦੁਹਿ ਕੇ, ਦਿਲਾਂ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਖੁਸ਼ੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਡਠ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦਾਤਾ ਵੰਡਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਣਚਾਹੀ ਘਟਨਾ ਨਾ ਆਵੇ। ਗਊਆਂ ਵਾਲਾ ਸੋਮ ਪੀ ਕੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ। ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਰਥਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਤੇ ਇਨਾਮਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ। ਇੰਦਰ, ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ, ਜੋ ਤਾਕਤਵਰ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ; ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਅਦਬ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਦਾਤਾਂ ਕਦੇ ਘਟਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਗਊਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਇਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੋਮ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਛਾਣਣ ਰਾਹੀਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਅੌਲਾਦਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਸੌਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਗਊਆਂ ਲਈ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਸਤਿਕਾਰ ਲੈਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਾਡਾ ਯਜਨਾ ਇਕਠਾ ਹੋਵੇ। ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਜਾ ਸੋਮ, ਸੋਚ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੋਮ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ, ਤਾਕਤ, ਨਵਜਵਾਨੀ, ਸੋਹਣਾਪਣ ਅਤੇ ਚਮਕ ਲੈ ਕੇ ਆ, ਜੋ ਦੇਵ-ਕ੍ਰਿਪਾ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦੁ, ਸਾਨੂੰ ਸੌ ਗਊਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ ਦੇ, ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਭਾਗ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋ। ਤੂੰ, ਜੋ ਮਰਦਾਨਾ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਠਿਤ ਤਾਕਤ, ਭਜਨਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਵਚਨਾਂ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੌ ਕਿਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਫਿਰ, ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਕਾਲੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲਾ ਉਸਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਦਾਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਂਝਾ ਰਾਜ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਗਊਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦੁ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧੋਤਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਗਊਆਂ ਕੋਲ ਆ। ਤੂੰ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਾਕਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਗਾਇਕ, ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਰਸ ਵਗਾ। ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ, ਜਗਮਗਾਉਂਦਾ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦੁ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵ-ਕ੍ਰਿਪਾ ਲਈ ਚੱਲ। ਅਗਨਿ ਨਾਲ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਘਰ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਲਕ, ਹਵਨ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਚਮਚ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ, ਹੇ ਅਗਨਿ, ਤੈਨੂੰ ਹਵਨ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਦੂਤ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣ। ਜੋ ਕੋਈ, ਹਵਨ ਨਾਲ, ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਕ੍ਰਿਪਾ ਲਈ ਸੱਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ। ਮੈਂ ਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਗਿਆਨ ਜੋ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ, ਜੋ ਸੱਚ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਅਤੇ ਛੁੱਹਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ, ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਸਾਨੂੰ ਕਲਾ ਦਿਓ ਅਤੇ ਵੈਰ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਇੰਦਰ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ, ਨਿਰਭੈ, ਇਕੋ ਚਮਕ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹੋ। ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਯੋਗ। ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ, ਗਊਆਂ ਦੀ ਪਿੱਛ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੱਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ—ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨਿ। ਅਸੀਂ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਸੱਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜ਼ਣ। ਤੁਸੀਂ ਵੈਰੀ ਵਰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋ, ਦੱਸਯੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋ, ਸੱਚੇ ਮਾਲਕ ਹੋ; ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰਦੇ ਹੋ। ਪੀਸਿਆ ਗਿਆ ਸੋਮ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼। ਤੂੰ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਦੇਵ, ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ; ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਸੱਚ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਰਾਜਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਵਾਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਅੱਗ ਸੱਚ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਪੁਜਾਰੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਭੇਜਦਾ ਹੈ; ਗਊਆਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੋਚਾਂ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਊਆਂ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੋਮ ਵੱਲ ਲਲਚਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਸੋਮ, ਪੀਸਿਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੋਮ ਨੂੰ ਭਜਨ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ捄, ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।