ਸਾਮਵੇਦਃ

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇੰਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸੋਮ ਰਸ ਦੀ ਮਹਾਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਯਜਮਾਨ ਸੋਮ ਰਸ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ, ਇੰਦਰ—ਜੋ ਸਾਂਡ ਵਾਂਗੂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹਨ—ਲਈ ਪਿਆਲੇ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪੀ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣ। ਉਹ ਮੰਗਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਦਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਮ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਣ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਮੂਰਖ, ਅਸਮਰਥ ਜਾਂ ਹਾਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇੰਦਰ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਮ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਦਾਤ ਮਿਲੇ ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਲੇ ਦਾ ਇਹ ਸੋਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਓ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇੰਦਰ ਲਈ ਜੋ ਸੋਮ ਰਸ ਨਿਚੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਪੱਥਰਾਂ ਤੇ ਛਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਛੱਡੇ ਗੋੜੇ ਵਾਂਗ ਹੈ—ਬੇਹਦ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਧ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜੌ ਵੀ, ਇਸ ਸਭਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਮ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਸੋਮ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਉਥੇ ਹੀ ਲੱਗੀ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਹ ਰਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਲੀਦਾਨ ਦਾ ਮੂਹਤਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੇਟ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਦਾਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਿ-ਕਿਰਤੀ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਾਤਾ, ਸੋਮ ਰਸ ਨਾਲ ਸੱਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਪੁਰੰਧੀ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਉਣ। ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਇਨਾਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਸੱਦੇ ਹਨ, ਮਦਦ ਲੈਣ ਲਈ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਦਾਨੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਸੱਦਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁਣਾ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ 'ਤੇ ਆਉਣ। ਇੰਦਰ ਸੋਮ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਗੀਤ-ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਜਿੱਤੂ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਹਰ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਗਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਿਯ, ਤੇਜ਼, ਧਰਮੀ, ਅਮਰ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ, ਯਜਮਾਨਾ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ਼ਾ—ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਧੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਸਵੇਰ—ਉਦਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਚੁਣਦੀ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਉਣ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਸਭ ਇਕਠੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵੇਰਾਂ ਵਿਚ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ-ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੰਗਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਦੇਣ, ਚੰਗਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਣ, ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਸੋਮ ਪੀਣ। ਪੁਰਾਣੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਦੁਧ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਿਕਾਲੀ ਹੈ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਧਨ ਵਾਲੀ ਦੁਧ। ਸੋਮ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਨਦੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੌੜਦਾ, ਸੱਤ ਮੂਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਸੋਮ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਹੀ, ਖੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਨਿਚੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਛਾਣਣ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ, ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਤਨ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਹੈ; ਰਿਸ਼ੀ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੋਮ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਧ ਨੂੰ ਦੁਹ ਕੇ, ਸੋਮ ਛਾਣਣ ਰਾਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਬੂੰਦ ਖੋਜੀ ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਜੰਮੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਣ ਵਾਲੀ, ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਛਾਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਲੋਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਇੰਦੁ ਲਈ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਮ, ਮਹਾਂ ਭੈਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਪੀਲੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਮ, ਸੱਚ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ, ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ, ਵਾਫਰ ਧਨ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਚੋੜਿਆ ਸੋਮ ਇੰਦਰ, ਵਾਯੁ, ਵਰੁਣ, ਮਰੁਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ, ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਦੁਧ ਨਾਲ, ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ, ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਚਮਕਦਾਰ, ਪਿਆਰਾ ਸੋਮ, ਲਾਡਲੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਨਦੀਆਂ, ਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੋਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਆਪਣੀ ਟੋਲੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਹੈ; ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕੀਏ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਜਮਾਨ, ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਸੂਰਜ, ਉਸ਼ਾ, ਅਸ਼ਵਿਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ, ਸੋਮ ਰਸ, ਦੁਧ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਅਰਦਾਸਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਯਜਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਭ ਲਈ ਵਾਫਰ ਧਨ, ਰੋਸ਼ਨੀ, ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।