ਸਾਮਵੇਦਃ

ਅਗਨਿ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਭਰੇ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਡਾ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਯਜਨਾ ਦਾ ਪੂਜਾਰੀ ਹੈ, ਸਾਰਿਆਂ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਇੱਛਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮਾਨਵ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਦਦ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਹੈ—ਜਲਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਿਫ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪੂਜਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ‘ਇਡਾ’ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਰਪਣਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਅਗਨਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਅਗਨਿ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁ-ਰੂਪੀਆਂ ਹਨ—ਇੱਕ ਇਹ ਰੂਪ, ਦੂਜਾ ਉਹ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਾਤਵੇਦਸ ਅਗਨਿ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਰਥ ਵਾਂਗ ਉਸਨੂੰ ਸਲਾਮੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ; ਉਹ ਸਾਡੀ ਸਭਾ ਲਈ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਨ ਛੱਡੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਅਤਿਥੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਵਾਨ, ਰਾਜਾ, ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਿਰ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਰਿਤ ਦੇ ਉਤਪੰਨ, ਤੇ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਜਲਾਂ ਪ੍ਰਸਰਤ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਤੱਕ ਸਿਫ਼ਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਇਨਾਮ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਕਤ ਲੈ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਗਨਿ, ਯਜਨਾ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਰੁਦ੍ਰ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੱਚੇ ਹੋਮ ਪੂਜਾਰੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਿਹੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਾ, ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਦ ਘਿਉ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਅਗਨਿ, ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲ, ਅਗਨਿ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਲਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ-ਭੈਂਸ ਵਾਂਗ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਚਮਕਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਚਮਕਦਾਰ ਹੱਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਦੂਰ-ਦਰਸ਼ੀ ਘਰ-ਮਾਲਕ ਤੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗਾਈ ਗਈ ਅਗਨਿ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣਾ ਥਣ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਤਾਕਤਵਰ ਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਅਗਨਿ ਪ੍ਰਚੂਰ ਚਾਨਣ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਲੋਕ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰ, ਸੋਨੇ-ਦਾਰੀ ਵਾਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਕਵਚ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਇਕ ਵੱਖਰੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੋਰ; ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਦੋ ਰੂਪ, ਅਗਨਿ ਦੀਆਂ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਹਨ; ਪੁਸ਼ਣ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਅਗਨਿ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਗਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਡਾ ਵੰਸ਼ੀਜ ਜਿੱਤੂ ਹੋਵੇ; ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਮਹਾਂ ਪੂਜਾਰੀ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬੈਠਦਾ, ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਆਹੁਤੀਆਂ ਰੱਖਦਾ, ਦਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਤੇ ਧਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ; ਉਸਨੂੰ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦੇਵੇ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਲੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ, ਹਰ ਦਿਨ ਜਾਗਦੇ, ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਗਨਿ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ, ਅਗਨਿ, ਤੂੰ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ; ਕੋਈ ਦੈਤ ਤੇਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਿਆ। ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ, ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇ; ਤੇਰਾ ਅਸਤਰ ਕਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਨਾ ਚੁਕੇ। ਅਗਨਿ, ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ, ਘਟਣ-ਨਾਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ; ਸਾਨੂੰ ਧਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲਾ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੀਰ ਜਨਮ ਲਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਜਗਾਏ; ਮਨੁੱਖੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਰੱਖਿਆ ਲਏ। ਤੇਰਾ ਧੂੰਆਂ, ਹੇ ਤੀਖਣ ਅਗਨਿ, ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਚਮਕਦਾਰ ਲੌ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ। ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਹੈ, ਹੇ ਅਗਨਿ; ਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਮਾਲਕ ਹੈਂ। ਤੂੰ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾ ਦਿੰਦਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਸਵੇਰੇ, ਅਗਨਿ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਅਤਿਥੀ ਵਾਂਗ ਸਿਫ਼ਤ ਹੋਵੇ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਅਮਰ ਵਿੱਚ। ਜੋ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਨਿ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਵੱਡੀ ਸਿਫ਼ਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ; ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਗਾਂ, ਤੇਰਾ ਧਨ ਤੇ ਤਾਕਤ ਤੈਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਘਰ-ਘਰ, ਪਿਆਰੇ ਅਤਿਥੀ ਅਗਨਿ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ। ਵੱਡੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਿਫ਼ਤ ਦਿੱਤੀ; ਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ, ਯਸ਼ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ। ਅਸੀਂ ਅਗਨਿ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਦਾਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਵੱਡੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਚੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ, ਤੂੰ ਮਹਾਂਬਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ; ਅਗਨਿ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਾਂ, ਮਨੁ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸੋਮਾ ਰਾਜਾ, ਵਰੁਣ, ਅਗਨਿ, ਆਦਿਤਿਆ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਸੂਰਜ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਨੂੰ ਸੱਦੇ ਹਾਂ। ਇਥੋਂ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਤਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਚਾਨਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ। ਧਨ ਲਈ, ਵੱਡਿਆਈ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਯਥਾਰਥ ਸਿਫ਼ਤਯੋਗ ਹੈਂ; ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਪੂਜਾਰੀ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੇ ਇੱਥੇ 'ਬ੍ਰਹਮ' ਵਜੋਂ ਉਚਾਰਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹੀਆ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ। ਹੇ ਅਗਨਿ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਸੁਣ; ਜਾਦੂਗਰ ਤੇ ਦੈਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦੇ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਅਗਨਿ, ਵਾਸਵਾਂ, ਰੁਦਰਾਂ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏਆਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ। ਦੂਜਾ, ਪਹਿਲਾ ਅਰਧ—ਸੱਚਮੁੱਚ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਵਾਂਗ ਬੋਲਾਂਗਾ; ਹੇ ਅਗਨਿ, ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਕੌਣ? ਬਾਣ ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਪੁਰਾਣਾ ਬਚਨ, ਪੂਜਾਰੀ ਨੂੰ, ਅਗਨਿ, ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਚਾਨਣਾਂ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ। ਹੇ ਅਗਨਿ, ਤਾਕਤ, ਧਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਯਸ਼ ਦੇ। ਹੇ ਅਗਨਿ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਹੈ, ਭਗਤ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਖੁਸ਼ ਪੂਜਾਰੀ ਵਾਂਗ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ, ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ।