ਸਾਮਵੇਦਃ

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ, ਮਿੱਠੜੇ ਰਸ ਇੰਦਰ ਲਈ ਪੀੜੇ ਗਏ। ਉਹ ਰਸ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਇਹ ਰਸ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਦੋ-ਚਿਹਰੇਆਂ ਨੂੰ ਰਸ ਨਾ ਦੇਣ, ਸਗੋਂ ਉਦਾਰ ਦਾਤਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿਣ। ਸੋਮਾ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਬਲਵਾਨ, ਦੋ ਬੈਲ-ਜੋੜੀਆਂ ਲਈ ਪੀੜਿਆ ਗਿਆ। ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਉਹ ਗਾਂਆਂ ਉੱਤੇ ਗੂੰਜਦਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕਦੇ ਨਾ ਵੱਧਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ, ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਘੀ ਵਾਲੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ। ਮਿੱਠੜੇ ਰਸ ਦੇਵੇਤਿਆਂ ਵੱਲ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਛੜੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਦੁਧਾਰੂ ਗਾਂ ਹਵਨ ਕੂੰਡੇ ਵੱਲ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਭਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਚਮਕਾਉਂਦੇ, ਮਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ, ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ, ਉਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੁਰ ਵਾਲੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ, ਜੋ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਦਾ ਛਾਣਣ ਵਾਲਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਹੈਂ, ਸਭ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ। ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਗਰਮ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਜੋ ਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਲਈ ਇਹ ਪੀੜੇ ਹੋਏ ਰਸ, ਵੱਡੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਰਸ ਜੋ ਸੁਣਨ ਲਈ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਠ, ਹੇ ਸੋਮਾ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਵਗ, ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਲਿਆ, ਚਾਨਣ ਲਿਆ। ਦੋਸਤੋ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਦੇ ਲਈ ਬੈਠੋ, ਗਾਉ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਓ। ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਯਾਰੋ, ਭੇਟਾਂ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰੋ। ਇਹ ਬੱਚਾ, ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਸੱਚ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੋਮਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਦੇਵ ਸਭਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ। ਮਿੱਠੜਾ ਸੋਮਾ, ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਆ, ਸਾਡੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਆ। ਸੋਮਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਵਗਦਾ, ਬੋਲਣ ਦੇ ਅਗੇ, ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧ, ਨਿਪੁੰਨ ਸੋਮਾ ਲਈ ਬਚਨ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੋਮਾ, ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਨੂੰ ਧਨ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਕਲਾ, ਦੌਲਤ ਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੰਗ ਗਾਂਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ। ਸਾਡੇ ਲਈ, ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸੱਦਿਆ; ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਗਾਂਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗ ਪਾ ਕੇ ਸਜਾਵਾਂਗੇ। ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਦੋ ਬੈਲਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ, ਗਾਇਕਾਂ ਕੋਲ ਆ, ਬਹਾਦਰੀ ਵਾਲੀ ਯਸ਼ ਲਿਆ। ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਮਾ, ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਗਦਾ, ਮਿੱਠੜੀ ਮਾਧੁਰਤਾ ਵਗਾਉਂਦਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਸੱਤ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਵਗ, ਹੇ ਸੋਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇੰਦਰ ਲਈ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਮਹਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ। ਚਮਕ, ਹੇ ਪੌਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੱਡੀ ਯਸ਼ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ, ਨੌਜਵਾਨ, ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਕਰ। ਹੇ ਪੀੜਣ ਵਾਲਿਓ, ਸਤਿਕਾਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਵਗਾਓ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਹੈ, ਦਰਅਸਲ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਬਲਵਾਨ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦੁੱਧਿਆ ਗਿਆ, ਸਾਰਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਨ, ਦੌਲਤ, ਭੇਟਾਂ, ਚੰਗੀਆਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਂ, ਹੇ ਪਵਮਾਨਾ, ਤੂੰ ਦੇਵੀ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ। ਉਹ, ਧਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਿਆ ਗਿਆ, ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ, ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਕ ਵਗਦਾ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦਾ। ਉਹ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਗਾਂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਸ ਕੱਢਦਾ, ਪਥਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ, ਗਾਂਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਬਾੜੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀ, ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋੜਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਮਾ, ਨਰਮ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਦੋਹਾਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਦਾਢੀ ਵਾਲੇ। ਇੰਦਰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਸਭ-ਰੂਪਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਜਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ, ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੌਲਤ ਦਿੰਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਰੁਣ, ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਫਾਹੀ ਚੁੱਕ ਲੈ, ਹੇਠਲੀ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇ; ਫਿਰ, ਹੇ ਆਦਿਤਿਆ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਹੋ ਜਾਈਏ। ਹੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਮਾ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੇਤੂ ਰਹੀਏ; ਮਿਤ੍ਰਾ, ਵਰੁਣ, ਆਦਿਤੀ, ਦਰਿਆ, ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ। ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀਓ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦੇਵੋ। ਇੰਦਰ, ਯਜਨਾ, ਵਰੁਣ, ਮਰੁਤਾਂ ਲਈ, ਹੇ ਸੋਮਾ, ਵੱਡੀ ਥਾਂ ਦੇ ਕੇ ਵਗ। ਇਸ ਨਾਲ, ਹੇ ਉੱਚੇ, ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਲੈ ਲਈਏ। ਮੈਂ ਰਿਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜੰਮਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਨਾਮ; ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਮੈਂ ਭੋਜਨ ਹਾਂ, ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਲੀਆਂ, ਲਾਲੀਆਂ, ਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਗਾਂਆਂ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਬਲਵਾਨ, ਔਖਾ ਰੋਕਣਾ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦਾ ਤੇ ਤੁਰਦਾ। ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ; ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਅੰਕੁਰ ਲਿਆ। ਇੰਦਰ, ਦੋ ਜੋੜੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਜ੍ਰ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ। ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਰਖਿਆ ਕਰ, ਮੁਕਾਬਲੇਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰ ਇਨਾਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਦਦਾਂ ਨਾਲ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ, ਜੋ ਫੈਲਦਾ ਤੇ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਯਜਨਾ ਦਾ, ਜੋ ਦਾਤਾਂ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸਹਾਇਕ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ, ਸਵਿਤਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਤੋਂ, ਰਥੰਤਰਾ ਤੋਂ ਲਿਆ। ਆ, ਹੇ ਵਾਯੂ, ਆਪਣੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ। ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆਵੇਂਗਾ ਜੋ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਪੀੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਚਾਨਣ, ਦੌਲਤ, ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਗਦੀ ਹੈ।