ਸਾਮਵੇਦਃ

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਗੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ: “ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੀਰਤਾ ਵਸਾ ਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਵਰਗੀ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਬਖ਼ਸ਼।” ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਹੋ, ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ, ਸੱਚੇ ਦਾਤਾ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਜਗਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ ਹੈਂ।” ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ, ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਸਹਾਇਤਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਾਲਕ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਓ, ਇੰਦਰ, ਸਾਨੂੰ ਧਨ ਦਿਓ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਤਾ ਰਹੇ ਹੋ।” ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਾਇਕ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਮਘਵਾਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਤਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਟੱਲ, ਤਾਕਤਵਰ, ਦਾਤਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਂਦੀ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ। ਅਸੀਂ ਸੋਮਾ ਰਸ ਨਿਚੋੜਦੇ ਹੋਏ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।” ਇੰਦਰ, ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਂਧੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਿਫ਼ਤ ਪੱਕੇ ਪਹੀਏ ਵਾਂਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਆ, ਸੋਮਾ ਪੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ, ਸਾਡਾ ਸਾਥੀ ਬਣ। ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਸਾਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇ।” ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਸੱਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਨੂੰ ਧਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਦੇ, ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉੱਠ, ਮਘਵਾਨ!” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਨ ਕੋਈ ਪਿੱਛੇ, ਨ ਕੋਈ ਅੱਗੇ, ਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਅੱਜ, ਮਰੁਤੋ, ਸੋਮਾ ਰਸ ਪੀਣ ਤੇ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਪੀਓ।” ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੋ, ਕੇਵਲ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰੋ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਉ।” ਉਹ ਯਕ਼ੀਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਦਰ ਨੇ ਹਰ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਥਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇੰਦਰ, ਮਘਵਾਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ, ਲੰਮੇ ਵਾਲ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਰਾਹੀਂ ਜੁਤੇ ਹੋਏ, ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਲਈ ਰਥ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, “ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੋਰ-ਵਾਲ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਆ, ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ, ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧਾ ਆ।” ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਸਿਰਫ਼ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੱਬ ਹੈਂ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਬੋਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਨ।” ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤਾਕਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਭ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੁੱਟ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈਂ।” ਹਰ ਯਜਨਾ, ਹਰ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਧਨ ਲਈ, ਇਨਾਮ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ, ਚਮਕਦੇ, ਸਾਫ਼, ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਭਜਨਾਂ ਨੂੰ, ਇੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤ ਜਿੱਤੂ ਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, “ਜਿਵੇਂ ਤਰਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂਡ ਪਾਣੀ ਲੱਭਦਾ, ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਦੋਸਤੀ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ, ਕਣਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸੋਮਾ ਪੀ।” ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਾਥਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਮਹਾਨ, ਭਾਗਾ ਵਾਂਗ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲ, ਤੂੰ ਸਭ ਧਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਸਾਨੂੰ ਵੈਰੀ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਦੇ, ਸਾਡੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਕੁਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।” ਉਹ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਮਿਤ੍ਰ, ਆਰਯਮਨ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਲਈ, ਪੁਰਾਣੇ ਭਜਨ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗਾਏ, ਰਿਭੂਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਗਾਏ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਮਰੁਤ ਵੀ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਨਾਸ਼ਕ, ਸੌ ਤਾਕਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੌ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੀ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ।” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਗਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੋ।” ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਗਿਆਨ ਦੇ, ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੀਊਂਦੀ ਜੋਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ। ਸਾਡਾ ਸਾਥ ਨ ਛੱਡੀ, ਸਾਨੂੰ ਰੱਖ, ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ, ਸਾਡੀ ਪਨਾਹ ਹੈਂ।” ਸਾਰੇ ਭਜਨ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸੋਮਾ ਰਸ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਵੀ ਤਾਕਤ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪੰਜ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੀ ਵੀਰਤਾ ਦੇ।” ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਂਡ ਵਾਂਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਸਾਂਡ ਹੈਂ, ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ, ਨੇੜੇ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ।” ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਨਾਸ਼ਕ, ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਤੂੰ ਦੂਰ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਕਰਦਾ, ਅਸੀਂ ਸੋਮਾ ਰਸ ਅਤੇ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਵੱਡੇ, ਵਧੀਆ, ਗਿਆਨੀ ਇੰਦਰ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਸੁਣਨਯੋਗ ਹੈ, ਤੂੰ ਦਾਨੀ ਹੈਂ।” ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੋਹਰੇ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, “ਸਾਨੂੰ ਅਤੇ ਦਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈ, ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰ।” ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, “ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਭੋਗ ਲਈ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜੰਮੇ ਹਾਂ, ਭਾਗਾ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੱਭ ਲਿਆ।” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਕੋਈ ਰੱਬ, ਕੋਈ ਮਾਨਵ, ਉਹ ਧਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ; ਨ ਕੋਈ ਲੰਮਾ ਜੀਊਣ ਵਾਲਾ, ਨ ਤੇਜ਼, ਨ ਉਤਸੁਕ—ਸਿਰਫ਼ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਘੋੜੇ ਜੋਤੇ ਹਨ।” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹਰੇਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਸਾਰੇ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਰਹੇ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਨਾਸ਼ਕ, ਸਾਡੀਆਂ ਭਜਨਾਂ ਤੇ ਸੋਮਾ ਰਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।” ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਧਨ ਵੀ ਤੇਰਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੱਧ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗਾਇਕ, ਦਾਨੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ, ਗੀਤ, ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਸਹਾਰਾ, ਅਤੇ ਦਾਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।