ਸਾਮਵੇਦਃ

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਗਨੀ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵਜੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤੀਖੀ ਜਵਾਲਾ, ਜੋ ਵੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਗਨੀ ਸਾਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਅਗਨੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਇਸ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੂੰ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਲੈ ਚੱਲ।" ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਸਾਡੀ ਹਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਾ, ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੀਖੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਜਵਾਲਾ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਬੁਰਾਈ ਸਾੜ ਦੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋਤ, ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।" ਜਦੋਂ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਕਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਗਨੀ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਮੋੜ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਗੀਤ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੱਖਦਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੋਆਲਿਆਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਗਨੀ, ਜੋ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਗਤ ਨੂੰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਜਾਤਵੇਦਸ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੇਵੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਣ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਤੂੰ ਚੁਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰਯੋਗ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਯਜਨ ਪਿੱਛੋਂ ਯਜਨ, ਗੀਤ ਪਿੱਛੋਂ ਗੀਤ, ਅਮਰ ਜਾਤਵੇਦਸ ਦੀ ਸਦਾ ਮਿਤਰ ਵਾਂਗੁਂ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, "ਇੱਕ, ਦੂਜੀ, ਤੀਜੀ ਤੇ ਚੌਥੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰ।" ਫਿਰ, ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਜਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ, ਭਾਰਦਵਾਜ਼ ਵਲੋਂ ਜਗਾਈ ਗਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ, ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾ। ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦਾਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਚਰਾਗਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਗਨੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਗਾਇਕ, ਘਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਮਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆਦਾਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਵਤ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਧਨ ਲਿਆ। ਸਾਰੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨਹਾਰ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾ।" ਅਗਨੀ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਰਥਵਾਨ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਚੱਲ। ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਇਹ ਧਰਮ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆਦਾਤਾ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ। ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲੋਕ, ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਰਚਨਹਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦੀ ਹੋਈ, ਸਤਿਕਾਰੀ ਦੌਲਤ ਦੇ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰਕਰਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਵਾਧੂ ਤੇ ਇੱਛਿਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ, ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਖਿਆਤ ਕਰ।" ਅਗਨੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਮਧੁਰਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਇਸ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਆਰਾ, ਤੇਜ਼, ਅਟੱਲ, ਯਜਨ ਦਾ ਯੋਗ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਮਰ ਦੂਤ ਹੈ।" ਅਗਨੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਨਵ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਥ ਜਾਣਨਹਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। "ਸਾਡੇ ਬੋਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਗਨੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਘਰ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। "ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਤਕਾਰੀ ਨਾਲ ਮਾਰੁਤ, ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦੇ ਹਾਂ।" ਹਰ ਕੋਈ ਅਗਨੀ ਦੀ ਮਦਦ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੀਖੀ ਜਵਾਲਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਧਨ ਲਈ, ਲੋਕ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੱਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਦਿਸਾ ਲਈ ਢਾਲ ਵਾਂਗ ਹੈ। "ਹੇ ਅਗਨੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਅੱਗ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਅਰਯਮਾਨ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠਣ।" ਅਗਨੀ, ਦਿਵੋਦਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਓਟ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। "ਚਾਹੇ ਇੱਥੋਂ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ, ਹੇ ਸੁਚੇਤ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਬੋਲ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਪੂਰਾ ਕਰ।" ਜਦੋਂ ਅਗਨੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਚਾਹੇ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ। ਮਨੁ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਣਵਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਸਭ ਲੋਕ ਉਸ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਦਾਤਾ ਦੇਵਤਾ, ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਧਾਰ ਵਗਾਏ। ਸੋਮਾ ਨਿਕਾਲ, ਚੜ੍ਹਾ, ਭਰ ਦੇ—ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਜਾਵੇ।" "ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਕਿਰਪਾਲੂ ਦੇਵੀ ਆਵੇ, ਦੇਵਤੇ ਸਾਡਾ ਯਜਨ ਉਸ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਮਹਾਨ ਦਾਤਾ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ।" "ਸਾਵਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹੇ—ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਦਾਨ ਲਈ ਸੱਦੇ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁਣਾ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜੋ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੋਰ ਭਗਤ ਅਤਿਥੀ ਵਜੋਂ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਅਗਨੀ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਲਾ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਅਗਨੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਸੱਦੇ ਹਨ, ਉਸਦੇ ਰਾਹੀਂ ਧਨ, ਰੱਖਿਆ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਦਿਸਾ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।