ਸਾਮਵੇਦਃ

ਅੱਗੇ ਸੁਣੋ, ਸੰਤਾਨਾ ਧਰਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੂਚਿਕਰ ਕਥਾ। ਅਗਨਿ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੌਦੇ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ—ਜੋ ਮਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ—ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਰੱਖਤ, ਜੜੀਆਂ, ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਫਲਦਾਇਕ ਹਨ ਜਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਗਨਿ ਇੰਦਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਗਨਿ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭਜਨ ਲੋੜਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਉਸ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਾ ਵੀ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: “ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।” ਅਗਨਿ ਜਿੱਥੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਭਜਨ, ਸਾਰੇ ਗੀਤ, ਸੋਮਾ ਉਸ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਸਾਥੀ ਬੈਠੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ; ਜੋ ਹੁਣ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਸੌ ਰਾਹਿਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਸੌ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਗਾਯਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਅਤੇ ਜਗਤੀ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਛੰਦਾਂ—ਗਾਯਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ, ਜਗਤੀ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਗਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਅਗਨਿ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੀ ਅਗਨਿ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੀ ਇੰਦਰ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹੈ। ਅਗਨਿ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਆ, ਖੁਰਾਕ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ; ਮੁੜ ਕੇ ਆ, ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾ। ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾ। ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਧਨ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸਤੂਤੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਵੇ, ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਗਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਮੈਂ ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਸਕਾਂ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਨਿਚੋੜਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਣੀਓ, ਇੱਥੇ ਆਓ, ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਓ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਾਕਤ ਲਿਆਓ, ਵੱਡੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਰਸ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ, ਮਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਆਓ ਉਸ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ ਜਿਸਦੇ ਘਰ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਹੇ ਪਾਣੀਓ, ਸਾਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿਓ ਤੇ ਪਾਲੋ। ਹਵਾ ਚੰਗਾ ਸੁਆਸ ਲਿਆਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵੱਲ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇ। ਹੇ ਵਾਯੂ, ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ; ਸਾਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਰੱਖ। ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜੋ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਲਈ ਦੇ ਦੇ। ਇੱਕ ਤੇਜ਼, ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਵਾਹਕ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਪੰਛੀ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਨਮਿਆ, ਮਹਾਨ, ਗਿਆਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਜੋ ਜੋਤ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ। ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਮਾਪਦਿਆਂ, ਉਹ ਮੱਧ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਦਾ ਬੀਜ। ਇਹ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਯਜਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਥਾਮਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਮਰਥਕ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਵਾਮੀ। ਜਦੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਤੱਕਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ, ਵਰੁਣ ਦਾ ਦੂਤ, ਯਮ ਲੋਕ ਦਾ ਪੰਛੀ, ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ। ਗੰਧਰਵ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਹੈ; ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਪਿਆਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੂੰਦ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਗਿੱਧ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜੋਤ ਸੁੱਚੀ ਲਉ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੀਜੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨੌਵਾਂ, ਤੀਜਾ ਭਾਗ, ਤੇਜ਼, ਚਮਕਦਾਰ, ਵੱਡੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗ, ਭਿਆਨਕ, ਗੱਜਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ, ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ, ਅਨਮਿੱਥ, ਇਕੱਲਾ ਵੀਰ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਕਠੇ ਸੌ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ, ਅਨਮਿੱਥ, ਜਿੱਤੂ, ਤਿਆਰ, ਅੜਿੱਕ, ਨਿਡਰ ਇੰਦਰ ਨਾਲ, ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੋ; ਯੋਧਿਓ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਖੜੋ, ਤੀਰ ਫੜੇ ਮਹਾਨ ਦੇ ਨਾਲ। ਉਹ, ਤੀਰਧਾਰੀ, ਤੁਰਕਣ ਵਾਲੇ, ਮੁਖੀ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਗੂ, ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਦਲ ਨਾਲ, ਜਿੱਤੂ, ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਤਾਕਤਵਰ, ਤੇਜ਼ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਆਪਣਾ ਰਥ ਘੁੰਮਾਉ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ; ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਚਲ, ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਥੀ ਬਣਾ। ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਵੀਰ, ਤਾਕਤਵਰ, ਤੇਜ਼, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਭਿਆਨਕ, ਜਿੱਤੂ, ਮਹਾਨ, ਵਿਜੇਤਾ ਇੰਦਰ, ਜਿੱਤ ਤੇ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ ਆ। ਘੇਰੇ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਜਿੱਤੂ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲਾ; ਦੋਸਤੋ, ਇਸ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲੋ। ਇੰਦਰ, ਨਾਇਕ, ਸੌ-ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਜੋਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣ ਵਾਲਾ, ਘੇਰੇ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ, ਅੜਿੱਕ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਚਾਏ। ਇੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ, ਯਜਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿਲਾ, ਸੋਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਗੇਵਾਲੀ ਡਾਲ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੂਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦੀ ਪੁਕਾਰ—ਜਿੱਤੂ ਇੰਦਰ, ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ, ਆਦਿਤਿਆਂ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ—ਵਿਜੇਤਾਵਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਨਾਸਕ; ਜਿੱਤੂ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਕਾਰਾਂ ਉੱਠਣ ਦੇ। ਜਿੱਥੇ ਝੰਡੇ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ; ਸਾਡੇ ਤੀਰ ਜਿੱਤੂ ਹੋਣ; ਸਾਡੇ ਯੋਧੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਣ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਾਡੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਉਹ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਤਾਕਤੋਂ ਰਹਿਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਭੁੱਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਣ। ਇਹਨਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕਾ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿਖੇਰ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ; ਅੱਗੇ ਵਧ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਅ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੋ ਜਾਵਣ। ਅੱਗੇ ਵਧੋ, ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੋ, ਹੇ ਲੋਕੋ; ਇੰਦਰ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਤਾਕਤਵਰ, ਅਜੈ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਨਿ, ਇੰਦਰ, ਸੋਮਾ, ਵਾਯੂ, ਪਾਣੀਆਂ, ਸੂਰਜ, ਮਰੁਤ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪਾਂ, ਤਾਕਤਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ, ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਹਨ।