ਸਾਮਵੇਦਃ

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਬੀਰ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਗਰੁੜ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਵਾਂਗ ਪਛਾਣਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਦਾਤਾ ਵੀ। ਇਹੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਬਲ ਤੇ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਵਜਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜਨਮੇ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਮਾ ਰਸ ਨਿਕਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰੁਤ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਵੀ ਪੀਦੇ ਹਨ। ਮਿਤ੍ਰ, ਅਰਯਮਨ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵੀ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਸੋਮਾ ਪੀਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਵੀ ਸੋਮਾ ਦੇ ਅਨੰਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਦਿਤ੍ਯ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲਪਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਾ, ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਹਾਨ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਖਿਆਤੀ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲਪਨ—ਇਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਅਸੂਰਿਆ, ਸਭ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਅਟੱਲ ਜੋਤ ਹੈਂ। ਫਿਰ, ਯਾਜਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਆਓ, ਹੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਆਓ।" ਇੰਦਰ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਸੌ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਤੇ ਸੋਮਾ ਵੱਲ ਆ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਨਾਸ਼ਕ, ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਮਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ। ਇਹ ਮਹਾਨ, ਵਧਦੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ, ਚੰਗੀ ਕਿਰਪਾ ਬਣਾਓ, ਤਾ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਣ। ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਮਨ ਵੱਡਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਬੁਧੀਮਾਨ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਖਿਆ। "ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਵੀ ਹੋਵਾਂ," ਯਾਜਕ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਨੀ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ।" "ਹੇ ਦਾਤਾ, ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਮਘਵਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਪਿਤਾ।" "ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਰਸ ਨਿਕਾਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ, ਚਿੰਤਕ ਦੀ ਸੋਚ ਸਮਝ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕੀਏ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦਾ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤ ਅਰਪਣਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦੇ ਹਨ। ਮਘਵਨ, ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਵੰਝਿਤ ਨਾ ਕਰੀ।" "ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੋ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੂਰ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਸਭਾ, ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਨਾਸ਼ਕ, ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ। ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣ।" "ਤੂੰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਾਇਆ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇ ਨੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਤੂੰ ਪਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜਿਆ। ਤੂੰ ਅਜੈਯ ਹੈਂ, ਜਿੱਤ ਲਈ ਜਨਮਿਆ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਦੇ।" "ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਅਟੱਲ ਰਹਿਣ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ। ਤੇਰਾ ਦਾਨ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੋਵੇ; ਤੇਰਾ ਧਨੁਸ਼ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਰਹੇ।" "ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ, ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦਾਤਾ; ਇੰਦਰ, ਜਲਦੀ ਆ, ਨਿਕਲੇ ਸੋਮਾ ਵੱਲ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਨਾ ਕੋਈ ਭਜਨ, ਨਾ ਕੋਈ ਧਨ, ਨਾ ਕੋਈ ਗੀਤ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾ, ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ; ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇ।" ਇੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਣਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਤੇ ਆ; ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਸਵਰਗ ਤੇ ਚੜ੍ਹ। "ਉਥੇ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੇ, ਨਾ ਭੇਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ।" ਉਥੇ, ਪੱਥਰ ਵੀ ਸੋਮਾ-ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਦਾ, ਧੁਨੀ ਕਰਦਾ। "ਉਸ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਵਰਗ ਤੇ ਚੜ੍ਹ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਵੱਸਦਾ।" "ਸੋਮਾ ਵਗ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਰਗਾ।" ਉਹ ਨਿਕਲੇ ਰਸ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਸ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ, ਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦੇ ਹਨ। "ਮੈਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੋਤਰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ—ਉਦਾਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਸਿੱਧਾ, ਆਪੋ-ਆਪ ਬਣਿਆ, ਘੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਮਨਨ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦੇ ਸ਼ੋਲੇ ਵਾਲਾ।" "ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਯਜਨਾ ਲਈ ਯੋਗ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਪ੍ਰੇਰਿਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨਾਲ। ਤੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੋਤਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਲਾਂ ਮੱਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਕੁਹਾੜੀ ਵਾਂਗ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਸਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਪਦਾ ਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ।" "ਹੇ ਅੱਗ, ਤੇਰੀ ਖਿਆਤੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਸਦਾ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਚਮਕਦੇ ਸ਼ੋਲੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।" "ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਮਲ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਉਗਦਾ ਹੈਂ। ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਉ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿਲਦਾ, ਤੂੰ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।" "ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਡੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੀ। ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਕਾਰ ਦੀ, ਅਦਭੁਤ ਜਨਮੀ ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ।" "ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਅੱਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ; ਸਾਨੂੰ, ਹੇ ਅਮਰ, ਧਨ ਦੇ। ਤੂੰ ਦਿੱਸਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇ।" "ਤੂੰ ਯਜਨਾ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਵੱਡੇ ਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ; ਤੂੰ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਦੌਲਤ, ਵਾਫ਼ਾਦਾਰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਟਿਕਾਉ ਧਨ ਦਿੰਦਾ।" "ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਸੱਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੇ, ਦੈਵੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।" "ਹੇ ਅੱਗ, ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਦੋਸਤੀ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵਡਿਆਈਆਂ, ਯਾਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਂਗ ਵਗਦੀ ਰਹੀ।