ਸਾਮਵੇਦਃ

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਨਾ ਹਾਰਨ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਸੀ, ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲੋਕ ਉਸ ਕੋਲ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ, "ਹੇ ਇੰਦਰ! ਸਾਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਧਨ ਦਿਓ, ਸਾਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ।" ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਹੁਨਰਮੰਦੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਹ ਚਾਹੀਦਾ ਵਜਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਦਾ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਉਸਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਵਾਸ ਵਾਲਾ ਵਿ਷ਣੁ, ਮਿਤ੍ਰਾ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤ—all ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਗੇ, ਅਗਨਿ ਦੀ ਵੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਜਿਸੇ ਲੋਕ ਤਾਕਤ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਜੈਯੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਹੇ ਅਗਨਿ! ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਵੱਡੇ ਝੋਨੇ ਵਾਲਾ ਧਨ ਲਿਆ, ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾ ਭੇਜ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈਂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਜਿੱਤ।" ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਹਸਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਪ ਅੱਗੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਮਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸੌ-ਗੰਢ ਵਾਲੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਸਿਰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਵਾਂਗ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਚੰਗੀ ਧੀ, ਦਇਆਲੂ, ਧਨਵਾਨ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਵੀ ਵਡਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋ ਸੋਹਣੇ, ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਵੇ। ਉਹ ਘੋੜੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਝੁਕੀ ਹੋਈਆਂ ਮੱਥਿਆਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹਨ, ਦਸ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਠਵਾਂ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ, ਹਰੇਕ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਂਵੀਰ ਇੰਦਰ ਲਈ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਦੋ ਘੋੜੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਿਆਉਣ, ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ-ਨਾਸਕ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭੇਟਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੋਮਾ ਪੀ ਚੁੱਕਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਨਾ ਰੋਕੋ, ਉਹ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੂੰਦੇ, ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਉਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪਰਗਟ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਲਈ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪੇਟਾਂ ਵਿੱਚ। "ਹੇ ਇੰਦਰ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ-ਨਾਸਕ, ਸੋਮਾ ਤੇਰੇ ਪੇਟ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਬੂੰਦੇ ਤੇਰੇ ਵਾਸ ਲਈ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ।" ਹਰ ਜਾਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ ਭਜਨ ਜਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, "ਜਾਗੋ, ਸਮਝੋ, ਇਹ ਭਜਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ।" ਉਹ ਮਹਾਨ, ਅਟੱਲ, ਧੂੰਆਂ-ਧਾਰੀ, ਤੇ ਅੱਗੇ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਨੂੰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ। ਉਹ ਪਰਮ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ, ਸਾਡੇ ਗੀਤ ਸੁਣੇ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਅਗਨਿ। "ਤੈਨੂੰ, ਪੀੜਨ ਵੇਲੇ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਕਤ ਲਈ, ਜੋ ਗਊ ਵਾਂਗ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਦਾਨੀ ਲਈ ਹੈ।" ਉਹ ਚੰਗਾ, ਦਿਲੋਂ ਚੰਗਾ, ਕਦੇ ਵੀ ਗਊਆਂ ਵਾਲਾ ਧਨ ਰੋਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਗੀਤ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ-ਨਾਸਕ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗਊਆਂ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਲ ਜਾਵੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਦੂਰ ਨਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਵਿ਷ਣੁ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਰਖੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਮੇਟ ਲਿਆ। ਵਿ਷ਣੁ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਜੇਯ, ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਥੇ ਤੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖੋ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀ।" ਉਸ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੈਰਕੱਦਮ, ਗਿਆਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਅੱਖ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਉੱਚਾ ਪੈਰਕੱਦਮ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਤੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਵਿ਷ਣੁ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਰਖਿਆ, ਦੇਵਤੇ ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ। "ਤੂੰ, ਨਾਂ ਹੀ ਯਜਮਾਨ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ; ਚਾਹੇ ਦੂਰ ਹੋ, ਚਾਹੇ ਨੇੜੇ, ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ, ਜਾਂ ਸਾਡੀ ਸੁਣ।" ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਬਣੇ, ਪੀੜਨ ਵੇਲੇ, ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ, ਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ਹਦ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਇੰਦਰ! ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। "ਮੈਂ ਪੁਰਾਤਨ ਭਜਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ। ਮਹਾਨ ਸੱਚ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਆ ਗਈਆਂ; ਗਾਇਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਗ ਪਏ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਧਨ ਝਟਕ ਦਿੱਤਾ; ਧਰਤੀ, ਸੂਰਜ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਰਸ—all ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਾ, ਇੰਦਰ ਵਾਸਤੇ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ-ਨਾਸਕ ਲਈ, ਪੀਣ ਲਈ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੌਸ਼ਲ ਵਾਲੇ, ਦਾਨੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਦੇਵਤੇ ਲਈ। "ਅਸੀਂ, ਤੇਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਮਕ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਗਿਆਨੀਆਂ, ਤਾਕਤ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਪਾਉਣ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਧਨ ਹਾਸਲ ਕਰੀਏ।" ਉਹ ਭੂਰੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਕਿਹੜਾ ਮਾਨਵ, ਹੇ ਧਨ-ਧਨਾਤਮਕ ਇੰਦਰ, ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਦਾਨੀ, ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਤਾਕਤਵਾਨ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ, ਅਗਨਿ, ਵਿ਷ਣੁ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦਯਾ ਨਾਲ, ਜਗਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਸਦੀਵ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।