ਸਾਮਵੇਦਃ

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰੁੱਖ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸਦਾ ਸਿਫ਼ਤ ਹੋਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਰੁੱਖ, ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਘਰ ਵਿਚਲੇ ਦੂਧ ਵੱਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਦਤ ਸੋਮਾ ਨਿਕਲਦਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਲੋਕ ਸੋਮੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਕਿ, “ਹੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸੋਮਾ! ਸਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਦੇਹ।” ਸੋਮਾ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਕਵੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਾਰ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਵਸਤੂ ਵੱਲ, ਦੂਰਲੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਮਾ ਦਾ ਰਸ ਨਿਕਲਦਾ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਸੋਮਾ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਸੁਰ ਉੱਠਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਾਸਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੋਟੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਿਆਰੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੋਮੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਹਦ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਕ ਸੋਮੇ! ਤੂੰ ਵਗ, ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ।” ਸੋਮਾ, ਗਾਂਆਂ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਜਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਟਰ ਰਾਹੀਂ ਸੋਮਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਆਏ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਿਚ ਥੱਲੇ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮੇ ਨੇ ਦਿਵੋਦਾਸਾ ਲਈ ਸ਼ੰਬਰਾ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਤੁਰਵਸ਼ਾ ਅਤੇ ਯਦੁ ਨੂੰ ਵੀ। “ਹੇ ਸੋਮੇ! ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਦੌਲਤ ਦੇ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ, ਗਾਂਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁਣਾ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵਗ।” ਸੋਮਾ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੇਰੁਕਾਵਟ ਇੰਦਰ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। “ਸਾਨੂੰ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਦੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ, ਸਾਨੂੰ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਬਖ਼ਸ਼।” ਜਦ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਨਾਹ ਤਾਂ ਸੌ ਦੌਲਤਾਂ ਤੇ ਨਾਹ ਹੀ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਤੇਰਾ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਵਗ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਚਮਕਾਇਆ, ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਏਤਸ਼ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯਾਤਰਾ ਲਈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਘੋੜੇ ਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਸੋਮੇ ਨੂੰ 'ਇੰਦਰ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ, ਦੇਵਤਾ, ਆਪਣੇ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਇਕਠੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ, ਜੋ ਮਾਨਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦ੍ਰਿੜ, ਬਲਵਾਨ, ਉੱਚਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਚਰਾਗਾਹ ਵਿਚ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਹੰਕਾਰਦਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨਤਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਸੰਵਰਣ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ। ਹਵਾ ਉਸ ਦੀ ਲਪਟ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਾਲਾ ਰਸਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਅੱਗ! ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਤੇਰੇ ਅਮਰ ਅੰਨ ਜਲਦੇ ਹਨ, ਲਾਲ ਧੂੰਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਵਾਂਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਾਂਡ ਬਣੇ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬਲਤਾ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ, ਮਹਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸੋਮਾ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਬੋਲ ਨਾਲ, ਵਜਰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਟੱਲ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਤੇ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪੁਜਾਰੀ! ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਮੇ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੀਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ। ਹੇ ਇੰਦੂ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹਕ, ਮਿੱਠੇ ਰਸ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਨੇ ਵਗਦੇ ਸੋਮੇ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲਿਆ। ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਿੱਠਾ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੋਮਾ ਇੰਦਰ ਵਜਰਧਾਰੀ ਲਈ ਨਿਕਾਲ। ਇਹ ਨਿਪੁੰਨ ਰਸ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨਵਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੋਮਾ, ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਛੁਟਦਾ ਹੈ, ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵੀਰ ਵਾਂਗ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਬਾਇਆ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਸੋਮਾ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਮੇ! ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ, ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਵਰਖਾ ਕਰ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਦੀਵੀ ਤਾਕਤ ਦੇ। ਹੇ ਇੰਦਰ! ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸਿਮਰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਮਦਦਗਾਰ, ਤੇ ਤੁਰਵਸ਼ਾ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹੈਂ। ਜਾਂ ਜਦ ਤੂੰ ਰੁਮਾ, ਰੁਸ਼ਮਾ ਜਾਂ ਸ਼ਿਆਵਕਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਕਣਵਾਂ ਤੈਨੂੰ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣ। ਇੰਦਰ ਦੋਵੇਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਬਾਣੀ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦਾਨੀ, ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਮਹਾਨ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਸਾਂਡ! ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਨੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਮਾਪ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ ਸੋਮੇ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਤਾ! ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ; ਤੇਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਇੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ; ਵਾਯੂ ਤੱਕ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ। ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਮੇ! ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੌਲਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਇੰਦੂ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ। ਸੋਮਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਕ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦੂ! ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਇਨਾਮ ਵਾਲੀ ਦੌਲਤ ਦੇ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਬਣੀਏ। ਸੋਮੇ ਦੀ ਗੂੰਜਦੀ ਧਾਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਢਲਕੀ ਹੋਈ; ਇਹ ਧਾਰ, ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਗਾਂਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੋਮੇ! ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ, ਤੂੰ ਮਹਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।